Là một trong những gương mặt thu hút nhất của giới truyền thông Việt, tác giả kiêm người dẫn podcast Thùy Minh nhìn lại hành trình liên tục tái định nghĩa chính mình thông qua sáng tạo, công việc và đam mê.
Một khi bắt đầu viết, bạn hoàn toàn không còn là chính mình nữa. Bạn trở thành người quan sát cuộc sống của bản thân, như thể mọi trải nghiệm đều đang thuộc về người khác. Ngay cả khi bạn nghĩ mình đang kể sự thật, ký ức vốn đã hư cấu hóa mọi thứ. Đó là lý do tại sao tôi chưa bao giờ thật sự tin rằng, sách chỉ đơn thuần mang tính tự truyện. Một cuốn sách, với tôi, nên vượt khỏi câu chuyện của một người. Nó cần chạm tới tinh thần của một thời đại, một nền văn hóa hay cảm xúc chung của cả một thế hệ.
Mọi người thường mặc định rằng sách tôi viết đều là những câu chuyện tình yêu của riêng tôi. Tôi chưa bao giờ nói như vậy. Nhưng nếu độc giả nhìn thấy bản thân họ trong câu chuyện, có lẽ, cuốn sách đã làm đúng điều nó cần làm.
Với tôi, mỗi khi cảm thấy bị mắc kẹt, đó là lúc cần phải rời đi. Khi ấy, tôi cần năng lượng mới. Tôi cần động lực và bước ra khỏi vùng an toàn của mình để nhìn mọi thứ bao quát hơn. Nếu cứ ở mãi một chỗ, bản thân sẽ không còn thấy được toàn cảnh nữa.
Mỗi khi bắt đầu một thứ gì mới, bạn phải làm lại từ con số không. Tôi đã làm truyền thông hơn hai mươi năm, từ tạp chí giấy, phát thanh, truyền hình quốc gia, báo mạng, truyền hình cáp. Nhưng khi bắt đầu với podcast, tôi vẫn phải bỏ hết những gì bản thân đã biết, để học lại từ đầu. Nhưng điều thú vị là mình có cơ hội trở thành một người mới. Mình phải tự phát minh ra một “identity” mới cho chính mình. Ban đầu cảm giác đó rất đáng sợ, nhưng sau đó thì lại rất vui.
Mỗi lần đăng tải nội dung về tình dục, cả nhóm đều chuẩn bị tinh thần cho những phản ứng tiêu cực. Thường thì những điều khiến bạn sợ nhất lúc ban đầu, lại trở thành thứ quan trọng về sau. Từ khóa được tìm kiếm nhiều nhất về chuyện ân ái ở Việt Nam từng là “threesome”. Thế nhưng, khi thực sự viết về nó, một số người lập tức phản ứng gay gắt, như thể bạn đang cổ súy cho điều gì sai trái. Chúng tôi từng cố gắng đưa các buổi trò chuyện về giáo dục giới tính vào trường đại học, nhưng nhiều nơi từ chối ngay từ vòng “gởi xe”: “Không đời nào Durex được bước vào đây”. Chính lúc ấy, tôi nhận ra khoảng cách giữa thực tế và đạo đức “chuẩn mực” của xã hội lớn đến mức nào. Tôi thực sự hy vọng truyền thông, một lần nữa, sẽ quay lại thời kỳ có những biên tập viên, nhà báo giỏi định hình văn hóa đại chúng. Sau nhiều năm của nền công nghiệp nội dung phục vụ tức thời, mọi người cũng đang dần mệt mỏi. Cuối cùng, họ sẽ lại khao khát những tiếng nói thực sự đáng tin cậy.
Tôi viết tốt hơn bằng tiếng Việt, nhưng đôi khi lại diễn đạt cảm xúc rõ hơn bằng tiếng Anh. Trong tiếng Việt, tôi quá chi tiết và thường giải thích quá mức. Tôi cảm thấy như đang “tự biên tự diễn” trong talk show của chính mình. Tiếng Anh, theo một cách nào đó, đã trở thành một phần khác biệt trong con người tôi. Tôi bắt đầu sử dụng từ tiếng Anh khoảng năm hai mươi tuổi. Phiên bản đó của tôi phát triển một cách độc lập. Tôi học tiếng Anh từ phim ảnh, từ series truyền hình Sex and the City, từ những người bạn quốc tế – chứ không phải từ gia đình hay quá trình nuôi dạy. Khi ngôn ngữ bị hạn chế, đôi khi chỉ còn lại sự thật cốt lõi. Tiếng Anh tác động như vậy với tôi về mặt cảm xúc. Tôi không có đủ vốn từ để che giấu bản thân, nên cuối cùng lại trở nên thành thật hơn.
Tôi nhận ra điều này khi thực hiện chương trình phỏng vấn về đồ ăn cay: Khi cơ thể trải qua cơn đau, mọi lớp phòng vệ gần như biến mất. Bạn có thể hỏi những câu sâu sắc và câu trả lời thật nhất tự khắc sẽ xuất hiện. Nỗi đau loại bỏ cái tôi. Điều quan trọng nhất tôi học được từ trầm cảm là khả năng bước ra khỏi bản thân. Phiên bản tốt hơn chỉ xuất hiện khi bạn có thể quan sát suy nghĩ của mình, thay vì đắm chìm trong nó.
Tôi dần bị ám ảnh bởi khái niệm “metacognition” (siêu nhận thức) – khả năng tư duy về những suy nghĩ của chính mình. Thành thật mà nói, tôi tin đó là một trong những bí quyết của hạnh phúc. Có một ý niệm triết học về chim và ếch. Chim nhìn toàn bộ cảnh quan từ trên cao. Trong khi ếch lại đào sâu vào từng chi tiết. Một người có sức khỏe tinh thần tốt cần có khả năng chuyển đổi giữa cả hai góc nhìn ấy.
Thiền định dạy tôi rằng bạn có thể vừa ngồi yên, vừa quan sát chính mình đang ngồi yên. Một khi tạo được khoảng cách với suy nghĩ, nỗi đau sẽ trở nên dễ chịu đựng hơn. Tôi là một người mẹ đơn thân, điều vốn đã đi ngược với khá nhiều kỳ vọng truyền thống ở Việt Nam. Phụ nữ thường được dạy rằng con cái là trách nhiệm, là người sẽ chăm sóc mình sau này. Nhưng tôi chưa bao giờ nhìn nhận tình mẫu tử theo cách đó.
Thiên chức làm mẹ trở nên thú vị với tôi, bởi đột nhiên có những sinh linh bé nhỏ lớn lên bên cạnh mình. Con cái không phải là phần nhân bản của tôi, mà giống những người đồng hành hơn. Những cộng sự. Những phiên bản tốt hơn của chính tôi. Khi bạn rơi vào trầm cảm, mọi thứ dường như không còn ý nghĩa. Bạn không còn nhìn thấy vẻ đẹp. Bạn không còn tận hưởng được những khoảnh khắc bình dị. Và rồi tôi nhận ra, nếu tiếp tục ở trong trạng thái ấy mình sẽ bỏ lỡ toàn bộ tuổi thơ của các con. Tôi nghĩ đã đến lúc ta nên nói
thẳng thắn hơn về vai trò làm mẹ. Đừng chỉ xem đó là sự hy sinh hay trách nhiệm. Hãy tận hưởng điều đó. Hãy để nó thay đổi bạn.
Thành thật mà nói, tôi thực sự không nghĩ mình có thể chuẩn bị hoàn hảo cho tương lai của các con, vì ngay bản thân tôi cũng chưa hiểu hết cuộc sống này. Thế giới thay đổi quá nhanh. Điều duy nhất tôi có thể trao cho con là cảm giác an toàn về mặt cảm xúc. Đa phần bố mẹ Việt Nam thường nói với con: “Con biết là bố mẹ thương con mà”. Thế nhưng, họ không bao giờ thể hiện điều đó. Khi tôi nhắn với mẹ: “Con yêu mẹ”. Bà chỉ trả lời: “Ừ”. Với các con, tôi không bận tâm ai đang ở xung quanh. Muốn ôm, tôi sẽ ôm. Muốn hôn, tôi sẽ hôn. Tôi từng đọc rằng chỉ cần một cái ôm kéo dài sáu giây, cơ thể sẽ bắt đầu tiết ra “hormone tình yêu” oxytocin. Vì vậy, mỗi tối trước khi ngủ, chúng tôi thường ôm nhau thật chặt.
Điều duy nhất tôi mong các con mang theo đến tuổi trưởng thành là khả năng kết nối sâu sắc với những người chúng yêu thương. Suy cho cùng, chính sự kết nối giữa con người với nhau mới là điều dẫn dắt chúng ta trong cuộc đời.
Ảnh: Alex Yem
