Nếu Thái Lan là vương triều đầu tiên, Việt Nam là hành trình của chờ đợi và vượt ngưỡng, thì Singapore, Malaysia và Indonesia là những đối trọng khiến giải đấu luôn có chiều sâu riêng. Họ không giống nhau, không đi cùng một con đường và cũng không có cùng số phận. Nhưng mỗi đội đều để lại một loại cảm xúc rất khác.
Nhờ những đối trọng ấy, giải đấu không chỉ có một trục quyền lực, mà còn có nhiều ngọn lửa, nhiều mối duyên nợ và nhiều kiểu khát vọng.
Singapore từng vô địch bằng sự lạnh lùng và hiệu quả. Malaysia thất thường nhưng luôn có khả năng bùng lên trong những đêm lớn. Indonesia cuồng nhiệt, giàu tiềm năng, nhiều lần vào chung kết nhưng vẫn bị ám ảnh bởi chiếc cúp chưa từng thuộc về mình.
Singapore biết cách thắng
Singapore là đội bóng rất đặc biệt trong lịch sử ASEAN Cup.
Singapore từng khiến mọi đối thủ phải dè chừng bởi một phẩm chất đáng sợ: biết cách thắng.
Tiger Cup 1998 là ví dụ rõ nhất. Giải đấu tổ chức tại Việt Nam. Đội chủ nhà vừa thắng Thái Lan ở bán kết, đứng trước cơ hội lớn để lần đầu lên ngôi. Nhưng trong trận chung kết, Singapore thắng 1-0 bằng bàn của R. Sasikumar, một pha lập công không đẹp theo nghĩa thông thường nhưng đủ làm thay đổi lịch sử.
Chiến thắng ấy nhắc lại bản chất của giải đấu: ASEAN Cup không trao cúp cho đội tạo ra nhiều cảm xúc nhất, mà cho đội biết sống sót và kết liễu ở thời điểm quyết định.
Sau năm 1998, Singapore còn vô địch các năm 2004, 2007 và 2012. Bốn danh hiệu đưa họ vào nhóm đội tuyển thành công nhất lịch sử giải. Đặc biệt, giai đoạn giữa những năm 2000 cho thấy một Singapore rất khó chịu: tổ chức chặt chẽ, thể lực tốt, thực dụng và luôn biết kéo trận đấu vào nhịp của mình.
Singapore không cần được yêu thích nhất, không cần luôn đá đẹp hay chiếm nhiều lời khen. Họ chỉ làm tốt điều quan trọng nhất: thắng những trận phải thắng.
Malaysia của những đêm bùng cháy
Nếu Singapore đại diện cho sự thực dụng, Malaysia lại là đội bóng của những chu kỳ cảm xúc.
Bóng đá Malaysia có những giai đoạn lên xuống rất rõ. Có lúc họ bị nghi ngờ, rơi vào khoảng lặng và không được xem là ứng viên hàng đầu. Nhưng mỗi khi ngọn lửa Malaysia bùng lên, ASEAN Cup lại có thêm một màu sắc khác.
Malaysia từng vào chung kết Tiger Cup 1996 nhưng thua Thái Lan. Họ trải qua nhiều lần hy vọng rồi thất vọng, trước khi chờ đến năm 2010 để có khoảnh khắc lớn nhất.
AFF Cup 2010 là giải đấu của Malaysia.
Malaysia không bước vào giải với hình ảnh áp đảo, nhưng càng đi sâu càng nguy hiểm. Họ vượt qua Việt Nam ở bán kết, rồi gặp Indonesia trong trận chung kết.
Malaysia thắng 3-0 ở lượt đi tại Bukit Jalil. Dù thua 1-2 trong trận lượt về tại Jakarta, họ vẫn vô địch với tổng tỷ số 4-2.
Danh hiệu năm 2010 không chỉ là chiếc cúp đầu tiên. Nó xác nhận rằng Malaysia, dù thiếu sự ổn định của Thái Lan hay bề dày thành tích như Singapore, vẫn có thể bùng lên và đứng trên đỉnh Đông Nam Á.
Đó cũng là bản chất của Malaysia tại ASEAN Cup: khó lường. Họ có thể im lặng trong một giai đoạn dài, nhưng chỉ cần đúng thế hệ, đúng HLV và đúng thời điểm, ngọn lửa ấy có thể cháy rất nhanh.
Indonesia và lời nguyền chiếc cúp
Trong ba đối trọng này, Indonesia là câu chuyện nhiều day dứt nhất.
Không đội bóng nào trong khu vực tạo cảm giác về tiềm năng lớn như Indonesia. Họ có dân số đông, tình yêu bóng đá cuồng nhiệt, những sân vận động dữ dội và các cầu thủ thi đấu với nguồn năng lượng mạnh.
Nhưng ASEAN Cup cũng là nơi nỗi đau của Indonesia lặp lại. Họ đã vào chung kết nhiều lần nhưng vẫn chưa một lần vô địch. Đó là một trong những nghịch lý lớn nhất của bóng đá khu vực.
Indonesia không thiếu cảm xúc. Đôi lúc, họ có quá nhiều cảm xúc.
Gelora Bung Karno tạo ra sức nặng mà bất kỳ đội khách nào cũng phải cảm nhận. Mỗi trận đấu lớn của Indonesia giống như một sự kiện xã hội, nơi bóng đá không chỉ là thể thao mà còn là tự ái, kỳ vọng và niềm tin của hàng chục triệu người.
Nhưng đội bóng được yêu quá lớn cũng phải mang theo nỗi sợ làm người hâm mộ thất vọng. Indonesia nhiều lần bước đến trận đấu cuối cùng, nhưng không thể biến nguồn năng lượng khổng lồ ấy thành chiếc cúp.
Chính điều đó khiến họ trở thành phần đặc biệt của ASEAN Cup. Khi Indonesia mạnh, giải đấu nóng hơn. Khi họ vào sâu, khán đài lớn hơn. Khi họ thất bại, nỗi tiếc nuối cũng lớn hơn.
Indonesia làm giải đấu hấp dẫn không chỉ bằng những gì đã giành được, mà còn bằng điều họ vẫn chưa thể chạm tới.
Những sân bóng làm nên ký ức
ASEAN Cup còn sống bằng những sân bóng.
Rajamangala của Thái Lan, Mỹ Đình của Việt Nam, Bukit Jalil của Malaysia, Gelora Bung Karno của Indonesia hay những sân bóng tại Singapore, mỗi nơi gắn với một loại cảm xúc.
Bukit Jalil có màu vàng đen và âm thanh cuộn lên như sóng. Gelora Bung Karno mang sức nóng của một quốc gia xem đội tuyển như phần quan trọng của niềm tự hào. Singapore trật tự hơn, nhưng từng có những đêm mà sự hiệu quả của đội chủ nhà khiến đối thủ im lặng. Mỹ Đình đã chứng kiến bóng đá Việt Nam đi từ nghẹt thở đến vỡ òa.
Những sân bóng ấy tạo thành bản đồ cảm xúc của ASEAN Cup.
Giải đấu không hào nhoáng như World Cup, EURO hay Copa America, nhưng có sự gần gũi rất riêng. Cổ động viên có thể sang nước láng giềng, các đối thủ gặp nhau hết lần này đến lần khác. Khoảng cách địa lý không lớn, nhưng mỗi sân bóng lại khác về văn hóa, âm thanh và ký ức.
Không phải những vai phụ
Nếu chỉ nhìn vào bảng vàng, người ta dễ xếp lịch sử ASEAN Cup theo số danh hiệu. Nhưng lịch sử giải đấu không chỉ được viết bằng những chiếc cúp.
Nó còn được tạo nên bởi những trận đấu nghẹt thở, khán đài đầy lửa và các đội bóng bất ngờ làm thay đổi cục diện.
Singapore, Malaysia và Indonesia không phải phần nền cho câu chuyện Thái Lan – Việt Nam. Họ là những nhân vật chính theo cách riêng.
Singapore đem đến sự lạnh lùng của đội bóng biết thắng. Malaysia đem đến những đêm bùng cháy. Indonesia đem đến sức nóng khán đài và nỗi ám ảnh chưa thành.
Một giải đấu sẽ nghèo đi nếu chỉ có một đội thống trị và thiếu chiều sâu nếu chỉ có một cuộc đối đầu trung tâm. ASEAN Cup tồn tại lâu dài bởi luôn có nhiều lớp cạnh tranh và nhiều đội đủ sức tạo ký ức.
Sau ba mươi năm, mỗi khi giải đấu trở lại, người ta không chỉ hỏi Thái Lan hay Việt Nam sẽ đi xa đến đâu. Người ta còn hỏi Singapore có thể hồi sinh không, Malaysia có lại bùng lên không và Indonesia đã đủ chín để giải lời nguyền chiếc cúp chưa.
Bóng đá Đông Nam Á không đi tìm chính mình bằng một con đường duy nhất. Có nơi chọn tổ chức, có nơi dựa vào cảm xúc, có nơi lấy khán đài làm sức mạnh, có nơi vẫn loay hoay giữa tiềm năng và thực tế.
ASEAN Cup là chiếc gương phản chiếu tất cả.
Khi nhiều đội đủ sức tạo ký ức, giải đấu cũng bắt đầu lớn hơn chính chiếc cúp. Nó trở thành sản phẩm của truyền hình, tài trợ, bản quyền, khán đài hiện đại, mạng xã hội và những áp lực mới không còn nằm gọn trong 90 phút.
Đó là câu chuyện của kỳ tiếp theo: ASEAN Cup bước vào thời của tiền bạc, truyền hình và những áp lực ngoài sân cỏ.
Đón đọc Kỳ 7: CHIẾC CUP THỜI TRUYỀN HÌNH, MẠNG XÃ HỘI VÀ ÁP LỰC trên website Esquire Việt Nam.
