Đây mới chính là “chất” của huyền thoại Roger Federer: anh không chỉ được nhớ bởi cú trái một tay diệu kỳ, gần như không thể trộn lẫn với bất kỳ ai khác, mà còn bởi cách “Tàu tốc hành – FedEx” sống với gia đình, đối thủ và thế giới bên ngoài sân đấu.
Cuối tuần qua tại Newport, Rhode Island, Roger Federer chính thức được lưu danh vào Đại sảnh Danh vọng Quần vợt Quốc tế (International Tennis Hall of Fame).
Dịp vinh danh này có đủ lý do để nhắc lại 20 Grand Slam, 103 danh hiệu ATP hay 310 tuần ngự trị ngôi số một thế giới. Nhưng Federer gần như không làm điều tưởng như rất đỗi bình thường đó.
Federer trở về với hình ảnh cậu bé từng nhặt bóng ở Basel. Anh nhắc đến cha mẹ, các huấn luyện viên và những người đã đi cùng mình qua sự nghiệp. Rồi Federer bật khóc khi nói về Mirka, người vợ luôn ở bên anh.
“Mirka truyền cảm hứng cho tôi mỗi ngày”, Federer nói.
Trong đêm một trong những tay vợt nổi tiếng nhất lịch sử chính thức được lưu danh, Federer cũng nhắc rằng danh tiếng chưa bao giờ là mục tiêu. Những chiếc cúp, những danh hiệu… rốt cuộc chỉ kể được một phần cuộc đời anh.
Cái đẹp không tự nhiên mà có
Federer nổi bật bởi cách chơi lịch lãm và ít động tác thừa. Anh di chuyển nhẹ, xử lý bóng sớm và có cú trái một tay với dáng đánh rất riêng, gần như nhìn qua cũng có thể nhận ra, đó là anh.
Trong nhiều năm, Federer thường được mô tả bằng từ “effortless” – chơi bóng nhẹ nhàng đến mức người xem có cảm giác anh đánh mà không cần mất quá nhiều sức.
Tuy nhiên, Federer từng nói vẻ nhẹ nhàng ấy chỉ là điều khán giả nhìn thấy.
Trong bài phát biểu tại lễ tốt nghiệp của Dartmouth College, một trong tám trường đại học danh tiếng thuộc nhóm Ivy League của Mỹ, năm 2024, Federer kể thời trẻ mình từng than vãn, chửi thề, quăng vợt và phải mất nhiều năm để học cách kiểm soát cảm xúc.
Federer của tuổi thiếu niên không phải người đàn ông điềm tĩnh mà thế giới sau này quen thuộc.
Sự bình thản ấy cũng phải rèn. Cái vẻ nhẹ nhàng khi Federer thi đấu trên Centre Court, sân trung tâm của Wimbledon, là kết quả của nhiều năm tập luyện và điều chỉnh bản thân.
Vẻ đẹp trong quần vợt của Federer vì thế không chỉ đến từ thiên phú. Anh đã tập luyện đủ nhiều để những điều khó khăn trên sân trông trở nên đơn giản.
Chiếc áo khoác kiểu vest trắng
Federer cũng hiểu khá sớm rằng một tay vợt không nhất thiết chỉ được nhớ qua cú đánh thuận tay hay trái tay.
Wimbledon 2006, anh bước vào sân trong chiếc áo khoác kiểu vest trắng phủ ngoài trang phục thi đấu. Sau đó còn có vest, quần dài, những đường viền vàng.
Trong cuộc trò chuyện với Esquire vào tháng 6.2016, nhân dịp ra mắt bộ sưu tập thời trang NikeCourt x Roger Federer, Federer từng nói anh muốn mang thêm nét hào hoa và phong cách vào quần vợt, để người ta có điều để nói ngoài những cú đánh trên sân.
Nhưng sự lịch lãm của Federer không dừng ở trang phục. Muốn hiểu điều đó, chỉ cần nhìn vào cách anh luôn nói về Mirka và gia đình mình.
Mirka ở đó từ con số 0
Người giới thiệu Federer trong lễ vinh danh tại Newport là Mirka.
Hai người gặp nhau tại Olympic Sydney 2000, khi đều là tuyển thủ Thụy Sĩ. Mirka cũng là tay vợt chuyên nghiệp.
Trong bài phát biểu giới thiệu chồng, bà nhắc một chi tiết: khi họ bắt đầu yêu nhau, Federer có bao nhiêu danh hiệu ATP?
“Zero”: Không có chiếc nào.
Mirka ở bên Federer trước khi thế giới biết Federer sẽ trở thành FedEx.
Những năm đầu, bà còn khởi động cùng bạn trai trước trận. Sự nghiệp của Mirka sau đó sớm kết thúc vì chấn thương, còn Federer bắt đầu đi lên. Từ đó, hình ảnh bà trên khán đài trở thành một phần quen thuộc trong sự nghiệp chồng.
Nhưng câu chuyện của họ không đơn giản là một người phụ nữ hy sinh để chồng trở thành nhà vô địch.
Khi mang thai hai con gái sinh đôi Myla và Charlene, Mirka từng nghĩ mình không thể tiếp tục theo Federer đi hết giải đấu này đến giải đấu khác trong lịch thi đấu quần vợt chuyên nghiệp.
Federer trả lời rằng nếu vậy, anh sẽ không thi đấu nữa.
Mirka kể chồng mình nói thật. Với Federer, gia đình luôn được đặt trước sự nghiệp.
Cuối cùng họ tìm được cách để cùng đi tiếp. Myla và Charlene ra đời năm 2009. Năm năm sau là hai cậu con trai sinh đôi Leo và Lenny. Vợ và bốn đứa trẻ vẫn thường xuất hiện bên Federer trong phần còn lại của sự nghiệp.
Tại Newport, Mirka không nói điều khiến bà tự hào nhất là những chiếc cúp. Bà nói mình tự hào nhất về con người Federer trong đời sống riêng, khi không có khán giả, máy quay hay ánh đèn sân đấu.
Chi tiết ấy cho thấy điều Mirka trân trọng nhất ở Federer nằm trong cách anh sống mỗi ngày, chứ không phải ở những gì anh giành được trên sân.
Phía ngược lại, Federer cũng luôn đặt Mirka trong câu chuyện thành công của mình.
Tại lễ vinh danh ở Newport, anh nói vợ giúp mình tập trung hơn vào quần vợt, đồng thời biết tận hưởng những phần khác của cuộc sống. Mirka đã ở bên Federer từ khi anh chưa có một danh hiệu ATP, qua những năm tháng đỉnh cao, những chấn thương cuối sự nghiệp, đêm chia tay tại Laver Cup 2022 và giờ là lúc anh bước vào Đại sảnh Danh vọng.
Có lẽ cũng vì thế, Mirka luôn hiện diện trong những khoảnh khắc quan trọng nhất của cuộc đời Federer, cả trên sân lẫn ngoài sân.
Khóc bên cạnh Nadal
Một trong những hình ảnh khó quên nhất về Federer không phải lúc anh nâng cúp.
Tại Laver Cup 2022, sau trận đấu cuối cùng trong sự nghiệp, Federer ngồi cạnh Rafael Nadal. Cả hai đều khóc. Có lúc họ nắm tay nhau.
Trong lần cuối cầm vợt chuyên nghiệp, Federer chọn đánh đôi cùng chính đối thủ đã tạo nên cuộc cạnh tranh lớn nhất trong sự nghiệp của anh.
Suốt nhiều năm, Nadal từng đánh bại Federer ở những trận đấu quan trọng, buộc anh phải thay đổi cách chơi để đối phó. Nhưng khi Federer chia tay quần vợt, Nadal lại là người ngồi bên cạnh và khóc cùng anh.
Sau này Federer nói chính Nadal đã khiến anh phải thay đổi lối chơi, nhưng cũng khiến anh yêu quần vợt hơn.
Cậu bé nhặt bóng vẫn còn đó
Trong bài phát biểu tại Hall of Fame, Federer trở lại với Basel.
Anh nhớ mình khi còn là một cậu bé nhặt bóng, đứng cuối sân, hai tay để sau lưng và mắt không rời trái bóng.
Công việc ấy cho phép Federer nhìn những tay vợt chuyên nghiệp ở một khoảng cách khác với khán giả: thấy họ đổ mồ hôi, chuẩn bị và đối phó với áp lực.
Ba thập niên sau, cậu bé từng đứng ngoài đường biên đã có chỗ trong Đại sảnh Danh vọng.
Federer còn cảm ơn những người nhặt bóng, trọng tài, nhân viên sân và những người âm thầm góp phần để mỗi trận đấu diễn ra trọn vẹn.
Có lẽ vì từng là một cậu bé nhặt bóng, anh hiểu rằng quần vợt không chỉ thuộc về những tay vợt trên sân.
Khi cây vợt được đặt xuống
Federer đã nghỉ thi đấu gần bốn năm.
Anh vẫn xuất hiện ở Wimbledon, các sự kiện thời trang và tiếp tục công việc với quỹ mang tên mình. Nhưng sau khi giải nghệ, Federer có vẻ hài lòng với nhịp sống mới, nơi quần vợt không còn chiếm gần như toàn bộ thời gian của anh.
Federer từng đùa nghề mới của mình là “tài xế chuyên nghiệp”. Với bốn đứa con, anh lái xe, sắp xếp lịch, đưa chúng đi học và đi tập như rất nhiều ông bố khác.
Ở tuổi 45, Federer có thể nhìn lại cậu bé nhặt bóng ở Basel, chàng trai từng quăng vợt, người đàn ông khoác áo vest trắng bước vào Wimbledon, người chồng nắm tay Mirka và người cha của bốn đứa trẻ.
Trong đêm bước vào Đại sảnh Danh vọng, anh nói quần vợt vẫn gắn với gia đình, tình bạn, những ký ức đã qua và cả tương lai của mình.
Đại sảnh Danh vọng có thể lưu lại những danh hiệu và kỷ lục. Còn Federer được giữ trong ký ức bằng những điều khó đo đếm hơn: cú trái một tay, cái nắm tay với Nadal, những lần anh nhắc đến Mirka và cả sự bình thản của một người biết điều gì quan trọng khi ánh đèn sân đấu đã tắt.
Có lẽ vì thế, gần bốn năm sau ngày giải nghệ, Federer vẫn khiến người ta muốn nói về anh – không chỉ như một tay vợt huyền thoại.
