Suốt hai thập kỷ qua, cứ mỗi khi bước vào giai đoạn cân não của ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh, người hâm mộ lại chứng kiến một kịch bản quen thuộc. Các vũ công Samba có thể nhảy múa, dễ dàng chiếm lĩnh ngôi đầu bảng đầy kiêu hãnh, nhưng hành trình của họ luôn bị chặn đứng bởi các đại diện đến châu Âu.
Lật giở lại những trang sử cũ kể từ sau chức vô địch thế giới năm 2002, hành trình tiến tới cúp vàng của Brazil luôn bị bẻ gãy đột ngột, như thể là một lời nguyền khó bỏ.
Bi kịch bắt đầu vào năm 2006, khi một tập thể Selecao đầy rẫy những siêu sao thượng hạng như Ronaldinho. Kaka, Ronaldo bị Zinedine Zidane và đội tuyển Pháp bóp nghẹt tại tứ kết bằng một thế trận già rơ, khoa học. Bốn năm sau tại Nam Phi, kịch bản lội ngược dòng tàn nhẫn của Hà Lan một lần nữa khiến người Brazil ôm hận cũng tại vòng đấu dành cho tám đội mạnh nhất.
Đỉnh điểm của sự tủi hổ diễn ra ngay trên quê nhà vào năm 2014, nơi cỗ xe tăng Đức nghiền nát lòng tự tôn của cả một dân tộc bằng chiến thắng hủy diệt 7-1 ở bán kết. Những kỳ đại hội tiếp theo tại Nga và Qatar, bóng đá xứ sở Samba liên tục bị khuất phục trước các đội tuyển như Bỉ và Croatia. Giờ đây, ngay cả một Na Uy vốn chưa từng được đứng vào hàng ngũ các ông lớn, nhưng lại có thể khiến thầy trò huấn luyện viên Carlo Ancelotti phải xách vali về nước sớm nhất kể từ năm 1990.
Cơn ác mộng kéo dài một phần tư thế kỷ này phơi bày một thực thế đầy cay đắng rằng bóng đá xứ sở Samba đang tự thoái trào ngay từ cái nôi của mình.
Quá khứ huy hoàng của Selecao vốn được xây dựng trên nền tảng của những quái kiệt sân cỏ vô song. Mỗi khi nhắc tới Brazil, người ta thường nghĩ đến sự kết hợp hoàn hảo giữa kỹ thuật cá nhân kiệt xuất, tốc độ xé gió và nền tảng thể lực sung mãn.
Đó là thứ bóng đá vị nghệ thuật, nơi mỗi cầu thủ là một nghệ sĩ nhảy múa với trái bóng tròn. Khi những vũ công ấy chơi bóng với sự nghiêm túc và quyết tâm cao độ, bất kỳ đối thủ nào muốn đánh bại họ đều phải nhờ cậy vào sự vượt trội hoàn toàn về mặt chiến thuật tập thể, hệ thống sơ đồ phức tạp chứ không thể so kè về năng lực con người.
Nhưng dòng chảy lịch sử đã rẽ sang một hướng đi khác đầy khắc nghiệt. Bóng đá Brazil ngày nay dường như đã cạn kiệt nguồn nhân tài kiệt xuất, không còn sản sinh ra những cá nhân có khả năng xoay chuyển cục diện trận đấu bằng một khoảnh khắc thiên tài.
Những đứa trẻ lớn lên từ đường phố giờ đây được nhào nặn theo tư duy cơ bắp và khuôn mẫu của các học viện châu Âu, khiến chất “lãng mạn” trong cách chơi bóng của cầu thủ bị triệt tiêu hoàn toàn. Họ yếu đi không phải vì các nền bóng đá khác phát triển vượt bậc đến mức không thể bắt kịp, mà vì họ đang tự đánh mất bản sắc, tự bào mòn đi vũ khí tối thượng của chính mình.
Nhìn vào trận thua Na Uy tại World Cup 2026, nỗi đau ấy còn mang lại cảm giác nặng nề, tuyệt vọng hơn cả trận bán kết kinh hoàng 12 năm trước. Năm 2014, Brazil sụp đổ trước người Đức vì một hệ thống chiến thuật tan nát và sự hoảng loạn về mặt tâm lý khi mất đi những trụ cột, nhưng trong tay họ vẫn sở hữu những con người ở đẳng cấp hàng đầu thế giới để hy vọng vào một ngày mai làm lại.
Còn trong chương buồn tại New Jersey, họ thất bại hoàn toàn từ tư duy chơi bóng nghèo nàn cho đến chất lượng nhân sự hiện tại. Họ thua vì không còn ai đủ giỏi để tạo nên sự khác biệt.
Thất bại này chính là cột môc cay đắng đánh dấu sự sụp đổ hoàn toàn của một trường phái bóng đá lãng mạn từng làm say đắm biết bao nhiêu thế hệ. Lịch sử đã chính thức sang trang, và chương sách về “chất Brazil cổ điển” đầy mê hoặc đã vĩnh viễn khép lại sau lưng người hâm mộ.
