Chỉ trong ngày 31-7, tổ chức này đi từ tuyên bố tiếp tục kế hoạch FIFA Forward Enterprise đến quyết định hủy bỏ hoàn toàn.
Gianni Infantino không thua vì thiếu tiền hay không hiểu thị trường. Ông thua vì đã nhầm quyền tổ chức World Cup với quyền sở hữu tất cả những gì tạo nên giá trị của giải đấu.
Người biến quy mô thành quyền lực
Dưới thời Infantino, World Cup tăng từ 32 lên 48 đội, số trận từ 64 lên 104. Club World Cup trở thành giải 32 đội. Các giải nữ, trẻ và futsal cũng được mở rộng. Quy mô lớn hơn tạo thêm bản quyền truyền hình, tài trợ, vé và thị trường.
FIFA dự kiến doanh thu chu kỳ 2023-2026 vượt 15 tỉ USD; FIFA Forward đã phân bổ khoảng 2,8 tỉ USD cho hơn 1.600 dự án phát triển.
Đó không chỉ là thành công thương mại. Nó tạo ra quyền lực.
Với nhiều nền bóng đá nhỏ, FIFA là sân tập, trung tâm đào tạo trẻ, giải bóng đá nữ và nguồn ngân sách giúp cả hệ thống tồn tại. Công thức của Infantino rất rõ: mở rộng bóng đá, tăng doanh thu, phân phối một phần trở lại và nhận về sự ủng hộ.
FFE là bước tiếp theo của công thức ấy.
Một thương vụ sinh ra từ thành công
Theo kế hoạch, FIFA Forward Enterprise sẽ tiếp nhận các hoạt động thương mại và tổ chức sự kiện của FIFA, từ bản quyền truyền hình, tài trợ, vé đến vận hành các giải đấu.
Công ty được định giá khoảng 20 tỉ USD. FIFA muốn huy động tối đa 4,2 tỉ USD bằng cách bán khoảng 20% cổ phần không chi phối. Mỗi liên đoàn thành viên dự kiến nhận 20 triệu USD trong giai đoạn 2027-2030, cùng khả năng tiếp cận thêm 20 triệu USD vốn một lần.
FIFA cam kết vẫn kiểm soát luật lệ, thể thức, lịch thi đấu và chuyên môn. Về pháp lý, FIFA không bán chiếc cúp vàng. Về tài chính, FIFA muốn bán một phần quyền hưởng lợi từ tương lai của chiếc cúp ấy.
Nhưng World Cup không phải một nhà máy mà chủ sở hữu có thể tự quyết định nguồn cung. Giá trị của nó được tạo ra bởi những người FIFA không sở hữu: các đội tuyển, cầu thủ, CLB, liên đoàn quốc gia, đài truyền hình và hàng tỉ người hâm mộ.
Infantino định bán một phần tài sản trước khi hỏi những người làm nên giá trị của tài sản ấy.
UEFA đánh vào bảng giá
Ngày 30-7, toàn bộ 55 liên đoàn thành viên UEFA nhất trí tẩy chay các giải FIFA nếu kế hoạch tiếp tục.
UEFA không cần chứng minh có thể tổ chức một World Cup khác. Họ chỉ cần khiến nhà đầu tư tin rằng World Cup của FIFA có thể thiếu châu Âu.
Một giải đấu không có Tây Ban Nha, Pháp, Anh, Đức, Ý, Hà Lan, Bồ Đào Nha và phần lớn cầu thủ nổi tiếng nhất thế giới vẫn có thể khai mạc. Nhưng nó khó còn là công ty trị giá 20 tỉ USD.
Nhà đầu tư không mua lòng tự hào của FIFA. Họ mua dòng tiền từ bản quyền, tài trợ, vé và người xem. Chỉ cần khả năng tẩy chay trở nên đáng tin, rủi ro tăng lên, doanh thu dự kiến giảm xuống và mức định giá phải thay đổi.
UEFA đã biến FFE từ một cơ hội đầu tư thành một tài sản chứa rủi ro mà FIFA không thể tự kiểm soát. Infantino có thể thắng một cuộc bỏ phiếu nhưng vẫn không còn món hàng đủ giá trị để bán.
Nếu chỉ có UEFA phản đối, ông vẫn có thể nói châu Âu giàu có muốn giữ đặc quyền. Nhưng câu chuyện ấy sụp đổ khi CONCACAF rồi AFC lên tiếng.
CONCACAF bác bỏ đề án, chỉ trích thời hạn quá ngắn, thiếu quy trình phê duyệt và đặt câu hỏi vì sao FIFA cần vốn tư nhân khi đang có doanh thu kỷ lục. AFC sau đó đứng cùng UEFA và CONCACAF.
UEFA có 55 phiếu tại FIFA, CONCACAF có 35 và AFC có 46. Ba khu vực này nắm 136 trong tổng số 211 lá phiếu. Khả năng Infantino đạt 106 phiếu cần thiết vì thế trở nên mong manh.
FFE không còn là cuộc xung đột giữa châu Âu và phần còn lại. Nó trở thành cuộc khủng hoảng về cách FIFA ra quyết định.
Infantino thua vì đã thắng quá lâu
Sai lầm lớn nhất của Infantino là áp dụng tư duy thị trường vốn vào một tài sản không thể tách khỏi cộng đồng tạo nên nó.
Nhà đầu tư có thể mua cổ phần sân vận động, công ty bán vé hay nền tảng phát sóng. Nhưng họ không thể mua sự bảo đảm rằng các đội tuyển lớn sẽ luôn xuất hiện; cầu thủ sẽ chấp nhận thêm giải đấu; CLB sẽ tiếp tục nhả người; khán giả sẽ trả bất kỳ mức giá nào; và các liên đoàn sẽ im lặng trước mọi quyết định thương mại.
Tài liệu giới thiệu FFE được cho là đặt kỳ vọng tăng trưởng vào việc tổ chức thêm giải, tăng giá vé, phát triển thuê bao truyền thông và sử dụng vốn vay. Nhà đầu tư thiểu số có thể không nắm quyền chuyên môn, nhưng tiền của họ tạo ra một nghĩa vụ vô hình: doanh thu phải tăng, đều đặn và có thể dự đoán.
FFE là hệ quả tự nhiên của mười năm Infantino mở rộng bóng đá. Ông đã chứng minh có thể tăng số đội mà World Cup vẫn hấp dẫn, tăng số trận mà doanh thu vẫn lập kỷ lục và phân phối nhiều tiền hơn cho các liên đoàn nhỏ.
Thành công liên tiếp khiến ông tin mọi giới hạn đều có thể được mở rộng.
Nhưng lần này Infantino không chỉ mở rộng một giải đấu. Ông muốn thay đổi mối quan hệ sở hữu quanh World Cup. Khi lợi nhuận tương lai được chuyển thành cổ phần cho nhà đầu tư bên ngoài, câu hỏi không còn là có thêm bao nhiêu đội hay bao nhiêu trận.
Câu hỏi là ai sẽ quyết định World Cup phải kiếm bao nhiêu tiền.
Infantino đã hủy FFE, nhưng triết lý phía sau nó chưa biến mất. FIFA vẫn muốn thêm giải đấu, thêm nguồn thu, thêm thị trường và thêm tiền để phân phối. Một hình thức hợp tác thương mại khác, không mang tên bán cổ phần, hoàn toàn có thể trở lại.
Nhưng bóng đá đã nhắc người đàn ông quyền lực nhất của nó một điều tưởng như rất đơn giản:
FIFA tổ chức World Cup. FIFA không một mình tạo ra World Cup. Và vì thế, FIFA không thể một mình bán tương lai của World Cup.
(*): CONCACAF có 41 liên đoàn thành viên, nhưng chỉ 35 trong số đó là thành viên FIFA và có quyền bỏ phiếu tại Đại hội FIFA.
