Bốn năm nữa, bóng đá Việt Nam có thể giành thêm những chức vô địch Đông Nam Á, tạo dấu ấn tại các giải đấu châu lục hoặc đạt những cột mốc mới về doanh thu. Đó đều là những thành tích đáng ghi nhận.
Nhưng nếu đến năm 2031, nhiều CLB vẫn gặp khó khăn tài chính, cầu thủ trẻ thiếu cơ hội thi đấu, bóng đá nữ chưa có môi trường phát triển ổn định và những tranh cãi về điều hành giải đấu tiếp tục kéo dài, liệu có thể coi nhiệm kỳ VFF khóa X thành công?
Đây là câu hỏi dành cho cả ba người được đề cử chức Chủ tịch VFF — Trần Quốc Tuấn, Nguyễn Đức Thụy và Nguyễn Xuân Vũ — bởi dù ai được lựa chọn, bóng đá Việt Nam vẫn cần giải quyết những vấn đề đã tồn tại qua nhiều nhiệm kỳ.
Các CLB cần mạnh hơn về mọi mặt
Các đội tuyển Việt Nam đã giành nhiều danh hiệu Đông Nam Á, nhưng bóng đá cấp CLB vẫn chưa tạo được vị thế tương xứng tại những giải đấu hàng đầu châu Á.
Sự khác biệt này đáng quan tâm. Một đội tuyển có thể thành công nhờ thế hệ cầu thủ xuất sắc, ban huấn luyện phù hợp và sự chuẩn bị hiệu quả cho một giải đấu. Nhưng khả năng cạnh tranh lâu dài còn phụ thuộc vào chất lượng các CLB, nơi cầu thủ tập luyện và thi đấu phần lớn thời gian trong năm.
Vì vậy, chất lượng V-League phải là một trong những ưu tiên của VFF khóa X.
Theo Quy định cấp phép CLB phiên bản 2026 của AFC, các đội bóng tham dự hệ thống giải châu lục phải đáp ứng những tiêu chuẩn về chuyên môn, cơ sở vật chất, nhân sự, pháp lý và tài chính, cùng các yêu cầu liên quan theo quy định.
VFF cũng đã ban hành Quy chế cấp phép CLB sửa đổi năm 2024. Điều đó cho thấy vấn đề không phải thiếu những tiêu chuẩn cần thiết, mà là việc thực hiện và giám sát các tiêu chuẩn ấy có mang lại sự thay đổi hay không.
Một CLB được cấp phép không đồng nghĩa mọi khó khăn đã được giải quyết. Điều cần đánh giá là khả năng duy trì hoạt động tài chính, thực hiện nghĩa vụ với cầu thủ, đầu tư đào tạo trẻ và đáp ứng điều kiện tổ chức thi đấu qua nhiều mùa giải.
Đến năm 2031, nếu số CLB tăng nhưng nhiều đội vẫn thiếu ổn định, việc mở rộng giải đấu khó được xem là thành công.
Chất lượng bóng đá chuyên nghiệp còn nằm ở công tác trọng tài, việc áp dụng VAR, lịch thi đấu và sự phối hợp giữa VFF với VPF. Các CLB cần một môi trường thi đấu có quy định rõ ràng, được thực hiện nhất quán. Khi phát sinh tranh cãi, kiến nghị phải được tiếp nhận và giải quyết đúng trách nhiệm.
Công nghệ có thể hỗ trợ những quyết định trên sân, nhưng uy tín của giải đấu còn phụ thuộc vào cách các cơ quan điều hành giải thích và xử lý những vấn đề phát sinh. Đến cuối nhiệm kỳ, một V-League có nhiều CLB đủ năng lực hoạt động, hệ thống thi đấu ổn định và chất lượng tổ chức được cải thiện sẽ có ý nghĩa không kém những danh hiệu đội tuyển.
Đào tạo trẻ: số lượng đi cùng chất lượng
Bóng đá Việt Nam đã hình thành nhiều học viện, trung tâm đào tạo và hệ thống giải trẻ, nhưng số lượng cơ sở hay giải đấu chưa phản ánh đầy đủ chất lượng đào tạo cầu thủ. Điều quan trọng là có bao nhiêu tài năng trẻ được đào tạo đúng chuyên môn, đủ năng lực bước lên đội một và tiếp tục tiến bộ trong môi trường bóng đá chuyên nghiệp.
Một cầu thủ có thể giành nhiều danh hiệu ở lứa tuổi U17, U19 hoặc U21, nhưng nếu sau đó không có cơ hội thi đấu thường xuyên, quá trình đào tạo vẫn chưa mang lại hiệu quả như mong muốn. Đây là vấn đề cần được đánh giá bằng dữ liệu cụ thể.
VFF có thể phối hợp với các CLB theo dõi số cầu thủ tốt nghiệp học viện, số người ký hợp đồng chuyên nghiệp, thời gian thi đấu thực tế và tỷ lệ tiếp tục thi đấu sau những năm đầu sự nghiệp.
Những con số ấy giúp đánh giá chất lượng đào tạo chính xác hơn việc chỉ thống kê số lớp huấn luyện hay giải trẻ được tổ chức. Quy chế cấp phép CLB năm 2024 của VFF cũng đặt ra những yêu cầu về chương trình phát triển cầu thủ trẻ, nhân sự, điều kiện tập luyện và việc bảo đảm học văn hóa.
Vấn đề tiếp theo là khả năng thực hiện những yêu cầu ấy tại các CLB có điều kiện tài chính khác nhau, nhất là những địa phương chưa có cơ sở đào tạo chuyên nghiệp. Bóng đá Việt Nam cũng có cơ hội tiếp cận các chương trình hỗ trợ quốc tế.
FIFA đang triển khai Chương trình Phát triển Tài năng (Talent Development Scheme), tập trung nâng cao năng lực đào tạo, phát hiện cầu thủ và hỗ trợ xây dựng hệ thống học viện. Tại Đại hội FIFA ngày 30.4.2026, ông Arsène Wenger, Giám đốc Phát triển bóng đá toàn cầu FIFA, cho biết chương trình đã thu hút 193 liên đoàn thành viên, hỗ trợ 600 dự án phát triển tài năng và có 55 học viện FIFA đang hoạt động trên thế giới.
Đây là nguồn kinh nghiệm và hỗ trợ mà VFF có thể khai thác, kết hợp với hệ thống đào tạo của các CLB và địa phương. Đối với bóng đá nữ, yêu cầu phát triển còn cấp thiết hơn.
Việc đội tuyển nữ Việt Nam lần đầu tham dự World Cup năm 2023 là một cột mốc quan trọng. Nhưng một lần góp mặt tại World Cup không thể bảo đảm bóng đá nữ sẽ tiếp tục phát triển nếu hệ thống CLB thiếu kinh phí, số trận thi đấu hạn chế và cầu thủ không có điều kiện duy trì nghề nghiệp.
Đến năm 2031, bên cạnh thành tích đội tuyển, cần xem xét số CLB nữ hoạt động ổn định, cơ hội thi đấu của cầu thủ và chất lượng đào tạo lực lượng kế cận. Một hệ thống đào tạo tốt phải tạo ra cầu thủ cho nhiều thế hệ, chứ không chỉ giúp một đội tuyển thành công trong vài giải đấu.
Không có chỗ cho lời hứa suông
Dù ai trong ba người được đề cử trở thành Chủ tịch VFF khóa X, kết quả nhiệm kỳ phải được đánh giá bằng những thay đổi thực tế trong phạm vi trách nhiệm của liên đoàn. Nếu VFF huy động thêm nguồn lực tài chính, cần biết số tiền ấy đã được sử dụng thế nào và mang lại lợi ích gì cho các CLB, đội tuyển, đào tạo trẻ và bóng đá nữ.
Nếu mở rộng hệ thống thi đấu, cần xem chất lượng giải đấu và năng lực các CLB có được cải thiện hay không. Nếu tăng cường hợp tác quốc tế, cần đánh giá những chương trình đào tạo, hỗ trợ chuyên môn và cơ hội phát triển nhân sự mà bóng đá Việt Nam thực sự nhận được.
Ngay sau đại hội, VFF khóa X có thể xây dựng kế hoạch bốn năm với những chỉ tiêu cụ thể về cấp phép CLB, đào tạo huấn luyện viên, phát triển cầu thủ trẻ, bóng đá nữ và hiệu quả sử dụng tài chính.
Những mục tiêu ấy cần có đơn vị chịu trách nhiệm, nguồn lực thực hiện và thời hạn đánh giá. Kết quả nên được báo cáo định kỳ để các tổ chức thành viên có cơ sở giám sát, thay vì chỉ nghe tổng kết khi nhiệm kỳ kết thúc.
Tất nhiên, không thể yêu cầu một chủ tịch giải quyết mọi vấn đề trong bốn năm. Thành tích thi đấu chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố, trong khi đào tạo trẻ và phát triển cơ sở vật chất cần thời gian dài hơn.
Nhưng bốn năm đủ để đánh giá cách một bộ máy tổ chức công việc, sử dụng nguồn lực và điều chỉnh những chính sách chưa hiệu quả. Một chức vô địch có thể mang lại niềm vui lớn. Một hợp đồng tài trợ có thể giúp liên đoàn tăng nguồn thu. Nhưng giá trị lâu dài của nhiệm kỳ còn phụ thuộc vào việc những thành công ấy có tạo ra nền tảng tốt hơn cho bóng đá Việt Nam hay không.
Đại hội sẽ chọn ra Chủ tịch VFF khóa X. Còn đến năm 2031, thành công của nhiệm kỳ phải được thể hiện trên sân cỏ, tại các CLB, trong những cơ sở đào tạo và cả trong cách VFF điều hành bóng đá Việt Nam.
