AFF Cup 2008 với bóng đá Việt Nam là một chức vô địch như thế.
Đó không chỉ là lần đầu tiên đội tuyển Việt Nam lên ngôi ở giải vô địch Đông Nam Á. Đó còn là khoảnh khắc một nền bóng đá bước qua cảm giác đã theo mình suốt nhiều năm: có tài năng, có khát vọng nhưng chưa đủ bản lĩnh.
Trước 2008, bóng đá Việt Nam đã biết thế nào là hy vọng, tiếc nuối, thắng Thái Lan rồi vẫn không vô địch, chơi trên sân nhà nhưng vẫn để chiếc cúp trôi khỏi tay. Vì vậy, cú đánh đầu của Lê Công Vinh ở những giây cuối cùng trên sân Mỹ Đình không chỉ là một bàn thắng.
Đó là tiếng thở dài được giải phóng sau mười hai năm chờ đợi.
Khởi đầu gập ghềnh
Trước giải, đội tuyển tạo cảm giác bất an. HLV Henrique Calisto trở lại trong nhiều kỳ vọng nhưng cũng chịu áp lực lớn. Việt Nam có một thế hệ đáng chờ đợi, có kinh nghiệm từ Asian Cup 2007 và những cá nhân đủ sức tạo khác biệt. Nhưng sau nhiều năm chưa vô địch, niềm tin luôn đi cùng nỗi lo quen thuộc: liệu lần này có lại kết thúc bằng thất vọng?
Ngay trận mở màn vòng bảng, Việt Nam thua Thái Lan 0-2.
Thua Thái Lan ở giải vô địch Đông Nam Á không chỉ là mất điểm. Nó làm sống lại ám ảnh về khoảng cách, bản lĩnh và cái bóng của đội bóng nhiều lần đứng trên đỉnh khu vực.
Nhưng AFF Cup 2008 đặc biệt ở chỗ Việt Nam không sụp xuống sau thất bại ấy.
Đội tuyển đi tiếp không bằng một màn bùng nổ khiến người ta lập tức tin vào chức vô địch. Việt Nam tự tìm lại mình qua từng trận, từng điều chỉnh. Chính trong những đoạn gập ghềnh ấy, bản lĩnh bắt đầu hình thành.
Calisto và niềm tin được kiểm soát
Huấn luyện viên Henrique Calisto hiểu cầu thủ Việt Nam, hiểu tâm lý đội tuyển và cách người hâm mộ yêu bóng đá bằng một tình yêu mãnh liệt.
Nhưng Việt Nam năm 2008 không chỉ cần cảm xúc. Đội tuyển cần biết kiểm soát cảm xúc của chính mình.
Ông Calisto không biến đội tuyển Việt Nam thành đội bóng hoa mỹ nhất giải. Ông cũng không tạo cảm giác đội tuyển có thể thắng mọi đối thủ bằng cảm hứng. Việt Nam nhiều lúc phải thắng bằng khả năng chịu đựng, tổ chức, kỷ luật và sự bình tĩnh.
Đội tuyển không còn chỉ sống bằng những phút bốc lên của khán đài, không chỉ dựa vào tinh thần hoặc chờ một cá nhân tạo phép màu. Ông Calisto giúp cầu thủ hiểu rằng muốn vô địch, trước hết phải đứng vững: sau một trận thua, trước áp lực và trong nghi ngờ.
Cảm xúc có thể đưa một đội bóng bay lên. Nhưng chỉ tổ chức và bản lĩnh mới giữ nó không rơi xuống.
Cửa hẹp Singapore
Ở bán kết, Việt Nam gặp Singapore, nhà đương kim vô địch. Đó là thử thách rất khác với Thái Lan.
Singapore không hoa mỹ, nhưng có thói quen thắng đáng sợ. Họ biết kéo trận đấu vào sự chặt chẽ, tận dụng khoảnh khắc và hiếm khi tự đánh mất mình trong những thời điểm then chốt.
Với Việt Nam, vượt qua Singapore còn là vượt qua kiểu đối thủ từng khiến mình đau trong quá khứ.
Trận lượt đi tại Mỹ Đình kết thúc 0-0. Mọi thứ dồn vào lượt về trên sân khách. Việt Nam thắng 1-0 nhờ bàn của Nguyễn Quang Hải, một chiến thắng không ồn ào về tỷ số nhưng rất lớn về ý nghĩa.
Bàn thắng ấy mở cánh cửa để Việt Nam bước vào cuộc hẹn lịch sử với Thái Lan.
Giáng sinh Rajamangala
Chung kết lượt đi diễn ra tại Rajamangala, sân bóng gắn với nhiều ký ức lớn của Thái Lan. Đá chung kết trên sân đối thủ chưa bao giờ dễ. Với Việt Nam, thử thách càng nặng nề.
Nhưng đêm 24-12-2008, Việt Nam làm điều ít người dám tin trọn vẹn trước trận: thắng Thái Lan ngay trên sân khách.
Nguyễn Vũ Phong và Lê Công Vinh ghi bàn, giúp Việt Nam thắng 2-1. Quan trọng hơn, trận thắng thay đổi tâm lý cặp chung kết. Thái Lan hiểu rằng Việt Nam không còn chỉ đến để chống đỡ.
Nhưng lợi thế cũng có thể trở thành áp lực. Khi chiếc cúp đã ở rất gần, đội tuyển phải đối diện với nỗi sợ đánh rơi điều mình chờ quá lâu.
Đó là tâm trạng trước trận lượt về tại Mỹ Đình.
Cú đánh đầu lịch sử
Ngày 28-12-2008, Mỹ Đình chờ một đêm lịch sử.
Thái Lan không đến Hà Nội để làm nền cho niềm vui của người khác. Họ vẫn bản lĩnh và biết cách làm một trận chung kết nghẹt thở. Teerasil Dangda ghi bàn trong hiệp một, đưa tổng tỷ số sau hai lượt trở lại thế cân bằng.
Từ đó, mỗi phút trôi qua đều khiến nỗi lo lớn dần.
Nếu trận đấu bước vào hiệp phụ, mọi thứ có thể đổi hướng. Nếu Việt Nam mất bình tĩnh, lịch sử cũ có thể trở lại. Nếu Thái Lan kéo trận đấu vào vùng kiểm soát quen thuộc, giấc mơ có thể thêm một lần dang dở.
Rồi khoảnh khắc ấy đến.
Những giây cuối cùng, Nguyễn Minh Phương đá phạt từ cánh trái. Lê Công Vinh di chuyển, bật lên và đánh đầu ngược. Bóng bay vào lưới Thái Lan.
1-1 tại Mỹ Đình. Việt Nam thắng chung cuộc 3-2. Chiếc cúp Đông Nam Á lần đầu thuộc về bóng đá Việt Nam.
Khoảnh khắc ấy không chỉ làm sân Mỹ Đình nổ tung. Nó khiến cả một đất nước vỡ òa. Trong cú đánh đầu ấy có nỗi đau năm 1998, những lần vào giải rồi thất vọng và câu hỏi theo người hâm mộ suốt nhiều năm: bao giờ mới đến lượt Việt Nam?
Lê Công Vinh không chỉ ghi bàn trong một trận chung kết. Anh chạm vào một nỗi chờ rất sâu của bóng đá Việt Nam.
Vì thế, bàn thắng ấy sống lâu hơn một pha bóng.
Chiếc cúp đổi tâm thế
Chức vô địch AFF Cup 2008 không lập tức biến Việt Nam thành quyền lực tuyệt đối của Đông Nam Á. Sau đó, đội tuyển vẫn trải qua những kỳ giải thất vọng và nhiều lần phải làm lại.
Nhưng chiếc cúp thay đổi một điều quan trọng: tâm thế.
Trước 2008, Việt Nam là đội tuyển đi tìm chức vô địch đầu tiên. Sau 2008, Việt Nam biết mình có thể vô địch. Đó là khác biệt rất lớn.
Danh hiệu không chỉ để trưng bày. Nó còn giải phóng tâm lý. Khi chưa từng lên ngôi, mọi giải đấu đều bị phủ lên bởi câu hỏi “bao giờ?”. Sau chức vô địch đầu tiên, câu hỏi thay đổi: làm thế nào để lặp lại, ổn định và đứng lâu hơn trên đỉnh?
AFF Cup 2008 vì thế không phải điểm kết thúc. Nó mở ra một tâm thế mới.
Đó là di sản lớn của HLV Calisto và thế hệ 2008.
Đêm bước qua chính mình
Nhìn lại ba mươi năm ASEAN Cup, chức vô địch năm 2008 là một trong những khoảnh khắc giàu cảm xúc nhất lịch sử giải đấu. Không chỉ vì kịch bản nghẹt thở, đối thủ là Thái Lan hay bàn thắng đến ở những giây cuối cùng.
Khoảnh khắc ấy đặc biệt vì nó khép lại thời kỳ bóng đá Việt Nam chưa biết cách biến khát vọng thành danh hiệu.
Từ huy chương bạc SEA Games 1995 đến hạng ba Tiger Cup 1996, từ vết đau chung kết 1998 đến những năm dài chờ đợi, tất cả như dồn lại trong đêm 28-12-2008.
Sau đỉnh cao ấy, con đường không hề bằng phẳng. Thái Lan trở lại. Singapore vẫn biết cách tồn tại. Malaysia và Indonesia có những chu kỳ riêng. Còn Việt Nam phải học bài học mới: vô địch đã khó, giữ vị thế của một đội bóng lớn còn khó hơn.
Nhưng dù những năm sau đó có ra sao, AFF Cup 2008 vẫn là một đêm không thể xóa khỏi ký ức.
Đêm ấy, bóng đá Việt Nam không chỉ vượt qua Thái Lan.
Đêm ấy, bóng đá Việt Nam vượt qua chính mình.
Đón đọc Kỳ 6: BA NGỌN LỬA NGOÀI CUỘC ĐUA THÁI – VIỆT trên website Esquire Việt Nam.
