Lionel Messi vừa trải qua một trong những buổi tối nhiều cảm xúc nhất sự nghiệp. Anh chia tay đội tuyển Argentina sau 208 trận, 126 bàn thắng, một World Cup và hai Copa America.
Nhưng Messi chưa chia tay bóng đá. Hợp đồng với Inter Miami còn kéo dài đến hết mùa MLS 2028.
Điều đáng chú ý là anh dường như đã biết mình muốn làm gì sau đó: Không phải HLV.
Đầu năm nay, khi được hỏi về tương lai, Messi nói khá rõ rằng anh không hình dung mình đứng trên đường biên chỉ đạo một đội bóng. Nếu phải lựa chọn, anh thích trở thành chủ sở hữu CLB hơn: bắt đầu từ một đội bóng nhỏ, giúp nó phát triển và tạo cơ hội cho các cầu thủ trẻ.
Với nhiều cựu cầu thủ, đó có thể chỉ là một ý tưởng cho tương lai. Với Messi, nó đã bắt đầu trở thành tài sản.
Trong chưa đầy hai năm, anh tham gia Deportivo LSM cùng Luis Suarez tại Uruguay, mua Cornella tại Tây Ban Nha rồi tiến thêm một bước lớn với Eldense, CLB đang chơi ở Segunda Division.
Messi vẫn đang đá bóng. Nhưng anh đã bắt đầu chuyển từ cầu thủ sang ông chủ.
Từ ngôi sao thành ông chủ
Những cầu thủ lớn luôn kiếm được rất nhiều tiền. Nhưng những cầu thủ hiểu kinh doanh sẽ nhận ra một điều khác: tiền lương kết thúc khi hợp đồng kết thúc, còn quyền sở hữu có thể tiếp tục tăng giá rất lâu sau đó.
David Beckham hiểu điều này từ gần 20 năm trước.
Năm 2007, Beckham rời Real Madrid sang LA Galaxy. Khi ấy, MLS còn ở rất xa vị thế hiện nay. Hợp đồng của Beckham có mức lương 6,5 triệu USD mỗi năm, cùng phần chia doanh thu từ tài trợ và hàng hóa. Nhưng điều khoản quan trọng nhất lại nằm ở một dòng khác.
Beckham giành được quyền thành lập một CLB mới tại MLS với mức phí gia nhập ưu đãi 25 triệu USD sau khi giải nghệ. Nhiều năm sau, quyền đó trở thành Inter Miami.
Forbes hiện định giá CLB khoảng 1,35 tỉ USD. Beckham được ước tính nắm khoảng 26%, tương đương phần tài sản trị giá hơn 300 triệu USD. Một điều khoản 25 triệu USD trong hợp đồng cầu thủ cuối cùng đã trở thành một trong những tài sản giá trị nhất của Beckham.
Đó là sự khác biệt giữa thu nhập và quyền sở hữu.
Beckham không còn chỉ kiếm tiền nhờ việc từng là David Beckham. Anh sở hữu một tài sản có thể tiếp tục tăng giá nhờ bóng đá, thương hiệu, bất động sản, bản quyền và những ngôi sao xuất hiện sau mình.
Trong đó có Messi.
Messi đến Inter Miami năm 2023.
Beckham và các cộng sự đã nghĩ đến Messi từ nhiều năm trước. Khi ngôi sao Argentina thực sự đến Mỹ, tác động thương mại diễn ra gần như ngay lập tức. Doanh thu của CLB tăng mạnh, tài trợ, vé và các chuyến du đấu đều được đẩy lên một cấp độ khác.
Quan trọng hơn, Messi có thể nhìn thấy rất rõ cách một cựu cầu thủ chuyển từ ngôi sao sân cỏ thành người sở hữu một tài sản bóng đá.
Beckham không làm HLV. Anh cũng không ngồi phòng bình luận mỗi cuối tuần. Anh là đồng sở hữu CLB.
Messi dường như đang chọn một con đường gần như vậy, chỉ khác ở cách bắt đầu.
Thay vì dựng một CLB mới từ đầu, anh mua hoặc tham gia sở hữu những đội bóng đã tồn tại. Cornella có hệ thống đào tạo trẻ. Eldense có lịch sử hơn một thế kỷ và đang hiện diện trong bóng đá chuyên nghiệp Tây Ban Nha. Đó là một bước thay đổi rất lớn.
Một cầu thủ tạo ra giá trị bằng đôi chân. Một ông chủ phải biết chọn người, chọn hướng đi và tạo ra môi trường để người khác làm điều đó thay mình.
Không phải ai vĩ đại cũng muốn làm HLV
Bóng đá có một thói quen khá cũ: cứ khi một cầu thủ vĩ đại giải nghệ, người ta lại hỏi bao giờ anh sẽ làm HLV.
Nhưng tài chơi bóng và tài huấn luyện không phải một.
Một cầu thủ thiên tài thường làm những việc mà với anh là tự nhiên. Anh nhìn thấy khoảng trống sớm hơn người khác một giây. Anh xử lý trái bóng bằng một động tác mà người khác phải tập hàng nghìn lần vẫn không làm được.
Nhưng huấn luyện không phải là làm được điều đó. Huấn luyện là hiểu vì sao nó xảy ra, rồi tìm cách giúp những cầu thủ khác thực hiện được điều mình muốn.
Rất nhiều thiên tài sân cỏ không chọn con đường ấy.
Messi cũng không tỏ ra bị hấp dẫn bởi chiếc ghế HLV. Anh không nói mình muốn đứng trên đường biên. Anh nói mình muốn sở hữu một CLB, xây dựng nó và tạo cơ hội cho các cầu thủ trẻ.
Hai công việc đó khác nhau gần như hoàn toàn.
HLV phải sống với kết quả mỗi tuần. Chủ sở hữu phải sống với một kế hoạch có thể kéo dài nhiều năm.
Một HLV thất bại có thể bị sa thải sau vài tháng. Một ông chủ phải chọn đúng con người, mô hình và chiến lược, rồi chờ những quyết định ấy tạo ra giá trị.
Đó là một công việc rất khác bóng đá mà Messi đã biết.
Nhưng anh có một lợi thế đặc biệt. Messi không cần chứng minh mình là Messi thêm lần nào nữa.
Tên anh tự nó đã là một loại vốn.
Sau số 10 là quyền sở hữu
Trong phần lớn sự nghiệp, các thương hiệu trả tiền để được đứng cạnh Messi. Adidas, Apple và nhiều đối tác toàn cầu mua sức hút của tên tuổi Messi. Nhưng nay, mô hình quyền sở hữu đã đảo ngược, thay vì chỉ nhận tiền để quảng bá tài sản của người khác, Messi bắt đầu sở hữu những tài sản có thể được chính tên tuổi của anh làm tăng giá.
Đó có lẽ là bước chuyển quan trọng nhất trong cuộc đời thứ hai của một siêu sao thể thao. Không còn chỉ hỏi một hợp đồng tài trợ trị giá bao nhiêu, mà hỏi một CLB hôm nay trị giá bao nhiêu và mười năm nữa có thể trị giá bao nhiêu.
Câu chuyện Inter Miami vì thế càng đáng chú ý.
Hợp đồng của Messi được cho là có điều khoản cho phép anh nhận một phần sở hữu thiểu số tại CLB trong tương lai. Tỷ lệ cụ thể chưa được công bố.
Nhưng thực ra Messi không cần chờ đến lúc ấy để trở thành ông chủ.
Anh đã tham gia Deportivo LSM. Anh đã có Cornella. Anh đang trở thành cổ đông chi phối Eldense. Và quan trọng nhất, anh đã nói công khai rằng mình muốn sở hữu một CLB sau khi kết thúc sự nghiệp thi đấu. Như vậy đã đủ để thấy Messi đã sớm chuẩn bị hướng đi sau khi thực sự chia tay sân cỏ.
Trong hơn hai thập niên, Messi gần như luôn được đo bằng những thứ rất quen thuộc: Bàn thắng; Kiến tạo; Quả bóng vàng; Danh hiệu.
Nhưng khi một cầu thủ bước sang những năm cuối sự nghiệp, bảng thống kê ấy bắt đầu mất ý nghĩa đối với tương lai.
Câu hỏi không còn là Messi sẽ ghi thêm bao nhiêu bàn, mà là anh sẽ tạo ra thứ gì còn tồn tại sau khi không còn ghi bàn nữa.
David Beckham đã có câu trả lời của mình bằng Inter Miami.
Johan Cruyff để lại một cách nhìn về bóng đá.
Franz Beckenbauer bước sang quản trị.
Messi dường như đang chọn quyền sở hữu. Và cuộc chia tay đội tuyển Argentina khiến câu hỏi ấy trở nên rõ hơn bao giờ hết.
Người ta từng nhìn Messi và hỏi anh có thể làm gì với trái bóng. Sau này, câu hỏi sẽ khác.
Messi có thể làm gì với một CLB? Và lần đầu tiên trong hơn hai mươi năm, câu trả lời sẽ không còn nằm ở đôi chân anh.
