D’FESTA: THE ORIGIN, triển lãm kết hợp âm nhạc, và nghệ thuật thị giác, đang trở thành một trong những sự kiện K-pop được bàn luận nhiều trên mạng xã hội. Sức hút của dự án trước hết đến từ quy mô hiếm thấy, khi quy tụ 48 nghệ sĩ thuộc 9 nhóm gồm G-DRAGON, BTS, Stray Kids, TOMORROW X TOGETHER (TXT), aespa, ENHYPEN, IVE, RIIZE và CORTIS cùng xuất hiện trong một triển lãm.
Đây cũng là điều đặc biệt của D’FESTA, khi mỗi nghệ sĩ vốn sở hữu một thế giới hình ảnh, thành tích và cộng đồng người hâm mộ riêng nay được đặt cạnh nhau trong cùng một dự án hiếm hoi.
Một trong những dấu ấn trong triển lãm là KANON NO. 48, tác phẩm quy tụ cả 48 nghệ sĩ trong cùng một khung hình động. Trên màn hình rộng, các nghệ sĩ lần lượt di chuyển trên một cấu trúc khổng lồ, tạo thành một tác phẩm thị giác ghi lại diện mạo K-pop đương đại. Triển lãm sau đó mở rộng thế giới của các nghệ sĩ qua nhiều chất liệu khác như video, đến, nghệ thuật sắp đặt và trải nghiệm tương tác.
Tại THE NINEFOLD, mỗi nhóm được xây dựng thành một thế giới riêng, trong khi HUES OF BLACK đưa 48 chân dung nghệ sĩ lên những tác phẩm khổ lớn, trắng đen đầy tính nghệ thuật.
Người hâm mộ cũng có thể tiếp cận một khía cạnh gần gũi hơn của thần tượng tại THE SQUEEZE, nơi trưng bày những tác phẩm do chính nghệ sĩ thực hiện, hay LETTERS với thư tay và video gửi đến người hâm mộ. Ở không gian photobooth, người tham sẽ được chính thần tượng chụp ảnh, thông qua một video được ghi hình sẵn.
Chính cách tích hợp nhiều trải nghiệm tương tác này khiến D’FESTA khác với một triển lãm ảnh thần tượng thông thường. Người hâm mộ không chỉ đến để nhìn thấy hình ảnh của nghệ sĩ, mà còn được bước vào thế giới được xây dựng xung quanh họ, tương tác với những nội dung vốn chỉ tồn tại qua màn hình và mang về những khoảnh khắc có thể tiếp tục chia sẻ trên mạng xã hội. Dự án vì thế biến việc “ngắm thần tượng” thành một trải nghiệm trực tiếp, có tính cá nhân và khả năng tạo nội dung cao.
Trên thực tế, D’FESTA từng đặt chân đến Việt Nam vào năm 2023 và tạo được nhiều dấu ấn nhất định với người hâm mộ. Tuy vậy, việc D’FESTA từng cập bến Việt Nam cũng đặt ra nhiều câu hỏi: vì sao Việt Nam vẫn chưa có một triển lãm thần tượng xứng tầm?
Vậy vấn đề nằm ở đâu? Vì khán giả Việt chưa sẵn sàng đón nhận mô hình này, hay thị trường chưa đủ điều kiện để biến một triển lãm thần tượng thành một sản phẩm văn hóa có sức sống lâu dài?
D’FESTA tại Hà Nội vào năm 2023. Ảnh: Ban tổ chức
Văn hóa thần tượng ở Việt Nam chỉ vừa chớm nở
So với mức độ phát triển và sức ảnh hưởng của văn hóa thần tượng tại nhiều thị trường âm nhạc châu Á như Hàn Quốc, Trung Quốc, Nhật Bản hay Thái Lan, văn hóa thần tượng ở Việt Nam vẫn đang đi những bước khá chậm, đặc biệt khi xét đến nghệ sĩ trong nước.
“Đu thần tượng” chỉ thực sự trở thành một hiện tượng phổ biến trong vài năm gần đây, khi loạt chương trình thực tế về âm nhạc tạo ra một sân chơi mới cho nghệ sĩ và người hâm mộ.
Vũ trụ “Say Hi” và Anh Trai Vượt Ngàn Chông Gai mở ra không gian để các nghệ sĩ thể hiện tài năng, thỏa sức sáng tạo và quan trọng hơn, rút ngắn khoảng cách với khán giả.
Không ít “anh trai”, “anh tài” sở hữu độ nhận diện mạnh mẽ sau chương trình, từ HURRYKNG, HIEUTHUHAI, KIMLONG đến Thơm và Thỏ (Da LAB). Cùng với đó, concert và fan meeting của nghệ sĩ Việt cũng dần trở thành những hình thức trải nghiệm được khán giả đón nhận rộng rãi.
HIEUTHUHAI tại triển lãm “L’ÉCLAT SOLEIL”, tôn vinh hành trình sự nghiệp rực rỡ của nam nghệ sĩ, do fandom FC SUNDAYs tổ chức.
Nói cách khác, khán giả Việt đang ngày càng sẵn sàng chi tiền cho nghệ sĩ trong nước. Nhưng sự hưởng ứng này hiện vẫn tập trung vào những hình thức đã quen thuộc. Họ có thể săn vé concert, tham dự fan meeting, mua album hay lightstick, nhưng triển lãm thần tượng vẫn là một khái niệm tương đối xa lạ.
Ngay cả những triển lãm phi lợi nhuận do cộng đồng người hâm mộ tự tổ chức cũng có thể gặp không ít thách thức về địa điểm, kinh phí và khả năng thu hút người tham dự.
Với những triển lãm thương mại có quy mô lớn, quy tụ nhiều nghệ sĩ như D’FESTA, bài toán còn phức tạp hơn. Khác với concert, nơi giá trị của tấm vé được xác lập khá rõ bằng một sân khấu trực tiếp và sự xuất hiện của nghệ sĩ, triển lãm không đảm bảo người hâm mộ sẽ được gặp thần tượng ngoài đời. Nếu trải nghiệm nhận được chỉ dừng ở việc xem ảnh, mức giá vé sẽ khó thuyết phục khán giả.
Đặc biệt, khi đặt triển lãm thần tượng cạnh concert, sự chênh lệch càng trở nên rõ ràng. Thị trường Việt Nam đang chứng kiến sự bùng nổ của các sân khấu live, từ concert của nghệ sĩ trong nước đến những chương trình quốc tế liên tục cập bến.
Với mức giá tương đương, phần lớn khán giả có xu hướng lựa chọn concert bởi họ được chứng kiến thần tượng biểu diễn trực tiếp, tham gia các hoạt động tương tác và trải nghiệm cảm giác cộng hưởng với hàng nghìn người hâm mộ khác. Đây là thứ một triển lãm, về bản chất, khó có thể cạnh tranh.
Vì thế, triển lãm thần tượng không thể bán cùng một giá trị với concert. Nó phải tạo ra một lý do khác để khán giả muốn có mặt. Đó có thể là những nội dung độc quyền, tư liệu chưa từng công bố, tính lưu trữ, visual, storytelling hay các hình thức tương tác mà concert không thể mang lại.
Đó cũng là lý do vì sao D’FESTA phải liên tục cải tiến. Thay vì chỉ dựng những bức tường treo ảnh, triển lãm ngày càng mở rộng sang nghệ thuật sắp đặt, video, photobooth, các concept có tính kể chuyện, những trải nghiệm tương tác và cả các ấn phẩm giới hạn. Mục tiêu là tạo ra cảm giác được đến “gần” hơn thần tượng, ngay cả khi thần tượng không thực sự xuất hiện.
Bài toán vận hành khó hơn ta tưởng
Đằng sau một triển lãm quy mô như D’FESTA là cả một hệ thống vận hành phức tạp, từ quyền sử dụng hình ảnh, video, âm nhạc và các tư liệu liên quan đến nghệ sĩ, cho đến thiết kế không gian, công nghệ tương tác, sản xuất nội dung, merchandise, nhân sự và an ninh. Mỗi yếu tố đều đòi hỏi một khoản đầu tư riêng, đồng thời phải được kết nối thành một trải nghiệm đủ hấp dẫn để thuyết phục khán giả mua vé.
Khác với một triển lãm ảnh thông thường, triển lãm thần tượng còn phải giải quyết bài toán bản quyền. Hình ảnh của nghệ sĩ có thể được sử dụng để trưng bày, nhưng nếu muốn biến chúng thành video tương tác, photobooth, sản phẩm lưu niệm hay các nội dung thương mại khác, ban tổ chức lại cần những quyền khai thác tương ứng. Quy mô nghệ sĩ càng lớn, quá trình đàm phán và vận hành càng trở nên phức tạp.
Câu chuyện về trải nghiệm là vấn đề tiếp theo. Khán giả không thể trả tiền chỉ để đứng trước những bức ảnh đã có thể dễ dàng nhìn thấy trên mạng xã hội. Vì vậy, triển lãm phải sản xuất ra những nội dung đủ độc quyền, một không gian đủ hấp dẫn để biến việc “xem ảnh idol” thành một trải nghiệm có giá trị.
Từ việc sản xuất các bộ hình độc quyền, màn hình LED cỡ lớn, nghệ thuật sắp đặt, âm thanh, ánh sáng, công nghệ tương tác cho đến photobooth và merchandise, tất cả đều góp phần nâng giá trị của tấm vé nhưng đồng thời cũng kéo chi phí sản xuất lên đáng kể.
Đây là lý do mô hình triển lãm thần tượng đòi hỏi nhiều hơn một nghệ sĩ có fandom lớn. Điều nó cần là một ê-kíp có khả năng biến kho tư liệu và bản sắc của nghệ sĩ thành một sản phẩm văn hóa có cấu trúc, từ khâu tuyển chọn nội dung, xây dựng câu chuyện, thiết kế trải nghiệm cho đến vận hành và thương mại hóa.
Các ấn phẩm thương mại thuộc khuôn khổ triển lãm D’FESTA: THE ORIGIN.
Nghệ sĩ cũng cần phải trau dồi
Nghệ sĩ đa nhiệm đang trở thành một xu hướng rõ nét của ngành giải trí hiện tại. Nghệ sĩ ngày nay không chỉ cần biểu diễn tốt hay sở hữu giọng hát nội lực, mà còn phải liên tục xây dựng hình ảnh và mở rộng phạm vi hoạt động sang nhiều lĩnh vực sáng tạo khác như thời trang, điện ảnh,… Mỗi dự án hay màn hợp tác của họ đều có thể trở thành một phần trong “kho tư liệu” về họ.
Khi hệ sinh thái của nghệ sĩ đủ đa dạng, những chất liệu ấy cũng trở thành nền tảng để phát triển các hình thức trải nghiệm khác ngoài concert hay fan meeting. Từ hình ảnh, video, trang phục, câu chuyện hậu trường cho đến những dự án nghệ thuật riêng, tất cả đều có thể được tuyển chọn, sắp đặt và kể lại dưới hình thức triển lãm.
Nói cách khác, muốn có một triển lãm đủ sức hấp dẫn, nghệ sĩ cũng cần chủ động tạo ra một “di sản” hình ảnh đủ phong phú để khán giả có lý do bước vào không gian ấy, thay vì chỉ dừng lại ở hành trình theo đuổi nghệ thuật như trước đây.
Ảnh: Instagram @dfesta.theorigin, @koreadispatch
