Universal Music Group (UMG) vừa công bố hợp tác chiến lược với NVIDIA nhằm ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để cải thiện trải nghiệm nghe và tương tác âm nhạc của thính giả. Thỏa thuận này sẽ tận dụng hạ tầng AI tiên tiến của NVIDIA cùng kho nhạc khổng lồ gồm hàng triệu bản ghi âm kinh điển của UMG từ 1934 đến nay.
Trọng tâm của dự án là mô hình NVIDIA Music Flamingo, nền tảng AI có khả năng “hiểu” âm nhạc ở chiều sâu, vượt xa các thẻ phân thể loại truyền thống. Audio Flamingo có thể phân tích toàn bộ bản nhạc dài tới 15 phút, nắm bắt hòa âm, cấu trúc, chất âm, ca từ và cả bối cảnh văn hóa, từ đó mang đến trải nghiệm khám phá mang tính cá nhân và giàu cảm xúc hơn cho người nghe.
Sự xuất hiện của UMG sẽ cung cấp lượng dữ liệu khổng lồ, cho phép bộ máy học và thử nghiệm phân tích các dòng nhạc khác nhau chứ không giới hạn trong nhạc cổ điển không bản quyền như trước.
Mục tiêu của sự hợp tác được ông Sir Lucian Grainge, Chủ tịch kiêm CEO của UMG công bố nhằm “nâng tầm trải nghiệm âm nhạc cho hàng tỷ khán giả toàn cầu: từ cách người nghe tìm kiếm và thưởng thức âm nhạc, cho đến cách nghệ sĩ sáng tạo và kết nối với công chúng”. Hai bên sẽ cùng nghiên cứu nhưng cũng vẫn đảm bảo quyền lợi và thù lao công bằng cho chủ sở hữu bản quyền.
Trong vài tháng trở lại đây, vấn đề chuẩn hóa hoạt động luyện tập AI đã trở thành một trong những chủ đề gây tranh cãi gay gắt nhất của ngành công nghiệp sáng tạo toàn cầu. Khi các mô hình trí tuệ nhân tạo ngày càng có khả năng tạo ra âm nhạc, hình ảnh và nội dung mô phỏng sát phong cách con người, câu hỏi lớn được đặt ra hiện AI đang được “nuôi dưỡng” từ những dữ liệu nào, và ai là người nắm quyền kiểm soát?
Tại Việt Nam, làn sóng tranh luận này cũng nhanh chóng lan rộng. Nhiều nghệ sĩ, nhà thiết kế, nhạc sĩ và người làm sáng tạo trẻ đã công khai phản đối việc tác phẩm của họ bị thu thập, sử dụng để huấn luyện AI mà không có sự cho phép hay cơ chế bồi hoàn rõ ràng. Với họ, đây không chỉ là câu chuyện công nghệ, mà là vấn đề quyền tác giả, giá trị lao động sáng tạo và tương lai nghề nghiệp.
Trong bối cảnh đó, “ông lớn” của ngành giải trí lại tự tin đưa “kho dữ liệu âm nhạc” có giá trị bậc nhất cho các NVIDIA để phát triển AI là một bước đi bất ngờ, nhưng khó tránh khỏi. UMG từ lâu đã nổi tiếng với chính sách quản lý bản quyền cực kỳ nghiêm ngặt. Gần như mọi sản phẩm sử dụng trái phép âm nhạc, giọng hát hay hình ảnh nghệ sĩ thuộc UMG đều có nguy cơ bị gỡ bỏ chỉ trong vài giờ.
Kho dữ liệu của UMG lớn đến thế nào?
Universal Music Group (UMG) hiện sở hữu hệ sinh thái âm nhạc đồ sộ bậc nhất hành tinh, bao gồm hàng loạt hãng thu âm danh tiếng như Interscope Geffen A&M, Republic Records, Capitol Music Group, Def Jam, Island Records, Polydor, Motown cùng Universal Music Publishing Group. Danh sách nghệ sĩ trực thuộc UMG trải dài qua nhiều thế hệ và thị trường, từ các ngôi sao đương đại như Taylor Swift, Drake, The Weeknd, Billie Eilish, Ariana Grande, BTS, BLACKPINK cho đến những huyền thoại bất tử như The Beatles, Bob Dylan, Elton John.
UMG dường như đã theo bước Disney khi bắt đầu thả lỏng kho dữ liệu của mình với AI. UMG lựa chọn hướng đi “AI có cấp phép”, trong đó dữ liệu huấn luyện phải minh bạch, được cho phép và mang lại lợi ích trực tiếp cho nghệ sĩ cũng như chủ sở hữu bản quyền.
Ở chiều ngược lại, sự bùng nổ của các tác phẩm do AI tạo ra đang khiến ranh giới giữa sáng tạo con người và máy móc ngày càng mờ nhạt. Nhiều sản phẩm âm nhạc AI có khả năng mô phỏng phong cách, giọng hát và cấu trúc sáng tác của nghệ sĩ nổi tiếng, gây ra lo ngại về việc đánh cắp bản sắc sáng tạo và làm xói mòn giá trị nguyên bản.
Cuộc đối đầu giữa AI và ngành công nghiệp sáng tạo vì thế chưa có hồi kết. Nhưng trường hợp của Universal Music Group cho thấy trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, quyền sở hữu nội dung và cách dữ liệu được sử dụng sẽ trở thành yếu tố then chốt quyết định cán cân quyền lực.
