Gu là thứ khó định nghĩa, nhưng lại dễ được nhận ra qua cách một người nhìn, lựa chọn và tạo nên thế giới quanh mình.
Với chủ đề Taste in Motion, số tháng 9 của Esquire Việt Nam nhìn nhận những cá nhân đang góp phần định hình diện mạo của cộng đồng sáng tạo tại Việt Nam, từ điện ảnh, âm nhạc đến ẩm thực và nghệ thuật.
Qua câu chuyện của mỗi người, chúng tôi tìm hiểu cách trải nghiệm, công việc và những lần dịch chuyển đã bồi đắp điều gì để tạo nên góc nhìn riêng và cảm quan thẩm mỹ của họ. Ở lĩnh vực nhiếp ảnh, chúng tôi có dịp trò chuyện cùng một trong những gương mặt nổi bật của thế hệ Nhiếp ảnh gia ở Việt Nam – DEYU.
Khởi đầu của DEYU với nhiếp ảnh không nằm trong một kế hoạch định sẵn. Năm 2020, khi đại dịch khiến công việc Event Designer của anh bị gián đoạn, nhiếp ảnh trở thành một hướng đi mới. Từ một vài khóa học ngắn hạn và phần lớn kinh nghiệm tích lũy qua những buổi chụp thực tế, anh dần tìm thấy hướng đi của mình trong nhiếp ảnh thời trang — lĩnh vực vốn đã thu hút anh từ những trang editorial trên tạp chí.
Nếu ở giai đoạn đầu, một bức ảnh đẹp với DEYU chủ yếu được quyết định bởi người mẫu, trang phục, bố cục hay ánh sáng, thì càng làm nghề, anh càng chú ý đến cảm xúc và câu chuyện nằm phía sau hình ảnh. Một bức ảnh, theo anh, cần khiến người xem cảm nhận được điều gì đó, dù đôi khi chỉ là một ấn tượng mơ hồ đủ để họ ngẫm lâu hơn.
Sự thay đổi ấy cũng ảnh hưởng đến cách DEYU nhìn về gu thẩm mỹ của chính mình. Anh không muốn một phong cách quen thuộc trở thành khuôn mẫu áp lên mọi nhân vật hay câu chuyện. Thay vào đó, mỗi dự án là dịp để điều chỉnh cách tiếp cận trong khi vẫn giữ một số giá trị làm điểm tựa. DEYU ví điều này như tôi luyện một thanh thép: “đủ cứng để giữ được bản sắc, nhưng cũng phải đủ mềm dẻo” trước những hoàn cảnh và thay đổi khác nhau. Có lúc anh chủ động thử những lựa chọn trái với thói quen, rồi sau cùng lại quay về với những gì quen thuộc bằng một góc nhìn khác.
Qua từng dự án và những người cùng làm việc, DEYU nhận ra cách mình nhìn cái đẹp cũng luôn dịch chuyển. Những gì từng khiến anh bị thu hút ở một thời điểm có thể không còn giống vài năm sau, bởi trải nghiệm sống thay đổi thì cách quan sát thế giới cũng thay đổi theo. Với anh, “taste” vì thế không phải một thứ cần được giữ nguyên, mà là dấu vết của từng giai đoạn: phản ánh điều anh đang quan tâm, những gì anh đã trải qua và cách anh nhìn chính mình ở thời điểm đó.
Esquire Việt Nam: DEYU đến với nhiếp ảnh như thế nào và điều gì khiến bạn quyết định theo đuổi công việc này một cách nghiêm túc?
DEYU: Mình đến với nhiếp ảnh từ một cơ duyên khá bất ngờ. Năm 2020, khi mình đang làm Event Designer thì đại dịch Covid-19 bùng nổ. Công việc bị ảnh hưởng nghiêm trọng, mình rơi vào khoảng thời gian thất nghiệp và cũng khá khó khăn để tìm một công việc mới.
Trong khoảng thời gian đó, mình bắt đầu nhìn lại bản thân và nhận ra nhiếp ảnh có thể là một hướng đi mới mà mình muốn thử sức. Mình tham gia một số khóa học ngắn hạn để có nền tảng cơ bản, nhưng phần lớn những gì mình có được sau này lại đến từ chính những buổi chụp thực tế. Có lẽ điều khiến mình gắn bó với nhiếp ảnh lâu hơn chính là tình yêu dành cho thời trang. Mình yêu những hình ảnh Editorial đầy cảm xúc và thời trang trên những quyển tạp chí mà mình đã từng xem qua.
Nhìn lại hành trình đã qua, cách bạn nhìn nhận về một bức ảnh đẹp đã thay đổi như thế nào?
Lúc đầu, đối với mình, một bức ảnh đẹp về cơ bản chỉ cần người mẫu, trang phục đẹp và những yếu tố kỹ thuật như bố cục, ánh sáng, màu sắc… được xử lý chỉn chu là đã đủ. Nhưng càng về sau, mình nhận ra rằng một bức ảnh đẹp không chỉ nằm ở việc nó đẹp về mặt thị giác, mà quan trọng hơn là nó phải tạo ra cảm xúc.
Càng về sau, mình càng quan tâm nhiều hơn đến việc một bức ảnh đang kể câu chuyện gì, nhân vật đang cảm thấy gì và mình muốn người xem cảm nhận điều gì khi nhìn vào hình ảnh đó. Mình bắt đầu hiểu rằng nhiếp ảnh không chỉ là ghi lại một khoảnh khắc đẹp, mà còn là cách truyền tải tâm trạng và góc nhìn của người đứng sau máy ảnh.
Nhiếp ảnh không chỉ là ghi lại một khoảnh khắc đẹp, mà còn là cách truyền tải tâm trạng và góc nhìn của người đứng sau máy ảnh
Khi bắt đầu chụp, bạn thường tìm kiếm điều gì đầu tiên trước khi bấm máy?
Thật ra, trước mỗi buổi photoshoot sẽ có rất nhiều thứ mình cần phải để tâm, từ việc phát triển ý tưởng, xây dựng moodboard, lựa chọn ekip, trang phục cho đến những công đoạn set up tiền kỳ. Nhưng theo mình, có một yếu tố đôi khi ít được nhắc đến nhưng lại ảnh hưởng rất nhiều, đó chính là tinh thần và cảm xúc của mình trước buổi shoot.
Có sự hào hứng và nuôi dưỡng được cảm xúc với ý tưởng, mình sẽ bước vào buổi chụp với một tâm thế cởi mở hơn, dễ quan sát và nhạy cảm hơn với những khoảnh khắc xảy ra trước ống kính. Khi tinh thần tốt và cảm xúc đầy đủ, mình tin khoảnh khắc bấm máy đầu tiên cũng sẽ tự nhiên và thuận lợi hơn rất nhiều.
Theo bạn, điều gì khiến một “taste” cá nhân thực sự có sức sống: sự nhất quán với những gì mình tin tưởng, hay khả năng liên tục thay đổi và thích nghi theo từng câu chuyện?
Với nhiếp ảnh và thời trang, mình càng nhận ra rằng mỗi câu chuyện, mỗi nhân vật và mỗi bộ trang phục đều có một ngôn ngữ riêng. Vì vậy, mình không muốn áp đặt một phong cách duy nhất lên tất cả mọi thứ. Mình muốn giữ lại một phần “taste” của mình , nhưng cách thể hiện có thể thay đổi tùy vào câu chuyện mình đang kể.
Với mình, thay đổi không có nghĩa là đánh mất bản sắc. Ngược lại, khi mình đủ hiểu mình đang theo đuổi điều gì, mình sẽ càng có nhiều tự do để thử nghiệm và bước ra khỏi vùng an toàn mà vẫn không bị lạc khỏi gu thẩm mỹ riêng.
Càng chụp nhiều, càng tích lũy nhiều kinh nghiệm và cách giải quyết hình ảnh. Làm thế nào để kinh nghiệm không dần trở thành công thức, khiến trực giác và những bất ngờ trong quá trình sáng tạo của bạn không bị bó hẹp?
Theo mình, đó là sự liên tục cập nhật và cởi mở với những cơ hội học hỏi. Mình luôn nghĩ rằng làm nghề sáng tạo là một hành trình không có điểm dừng, vì vậy mình cần không ngừng quan sát, học hỏi, cập nhật những xu hướng mới và quan trọng hơn là biết đúc kết kinh nghiệm từ chính những gì mình đã trải qua.
Giống như tôi luyện một thanh thép: phải đủ cứng để giữ được bản sắc, những giá trị và điều mình thực sự tin tưởng, nhưng đồng thời cũng phải đủ mềm dẻo để có thể uốn mình theo từng hoàn cảnh, từng câu chuyện và từng sự thay đổi của thời đại.
Với mình, cởi mở không có nghĩa là chạy theo mọi xu hướng. Mình muốn hiểu xu hướng, quan sát cách nó phát triển và chọn lọc những điều thực sự phù hợp với góc nhìn của mình.
“Taste” hình ảnh của một người theo bạn được hình thành từ đâu? Và ở thời điểm hiện tại, bạn cảm thấy điều gì định hình rõ nhất cách mình nhìn và tạo ra hình ảnh?
Taste hình ảnh của một người, theo mình, được xây dựng từ rất nhiều điều kiện xung quanh họ. Họ đến từ đâu, sinh ra và lớn lên ở đâu, những môi trường họ từng sống, những con người họ từng gặp, những trải nghiệm tác động đến cảm xúc, hay những gì họ được học và tiếp xúc trong quá trình trưởng thành… Tất cả những điều đó, dù ít hay nhiều, đều góp phần hình thành nên cách một người nhìn nhận cái đẹp.
Ở thời điểm hiện tại, điều định hình taste của mình nhiều nhất có lẽ là quá trình làm nghề và sự va chạm thực tế. Mỗi một dự án, mỗi một người mình làm việc cùng đều cho mình thêm một góc nhìn mới. Và mình nghĩ taste cũng không phải một thứ cố định. Nó sẽ tiếp tục thay đổi cùng với mình, bởi khi trải nghiệm sống thay đổi, cách mình nhìn thế giới cũng thay đổi theo. Có thể những điều mình yêu thích hôm nay sẽ không còn giống vài năm nữa, nhưng chính sự thay đổi đó lại làm cho taste của mình trở nên chân thật hơn — vì nó phản ánh con người mình ở từng giai đoạn.
Có thể những điều tôi yêu thích hôm nay sẽ không còn giống vài năm nữa, nhưng chính sự thay đổi đó lại làm cho ‘taste’ của tôi trở nên chân thật hơn
Ở thời điểm hiện tại, có điều gì trong cách chụp, sử dụng ánh sáng hay xây dựng hình ảnh khiến bạn muốn thử nghiệm, thay đổi, hoặc thậm chí đi ngược lại “taste” quen thuộc của chính mình.
Thật sự có… rất nhiều là đằng khác. Đôi khi mình cũng nổi loạn và đi ngược với những “taste” quen thuộc của chính mình. Và cũng đôi khi sau những lần thử nghiệm đó, mình lại quay về với phong cách quen thuộc của mình, nhưng với một góc nhìn khác. Mình nghĩ đó cũng là cách taste được phát triển — không phải bằng việc cố giữ nó trong vùng an toàn nó mà bằng việc liên tục đặt nó vào những thử thách mới.
Q&A nhanh cùng DEYU
- Thứ đầu tiên bạn nhìn vào khi xem một bức ảnh? Vì sao?
Là cảm xúc và thông điệp. Có thể là một cảm giác rất rõ ràng, cũng có thể chỉ là một ấn tượng rất mơ hồ. Khiến mình dừng lại lâu hơn, ngắm nhìn và lưu giữ trong tâm trí.
- Ba tác phẩm nghệ thuật (có thể phim ảnh/âm nhạc/sách/tác phẩm hội họa) truyền cảm hứng cho bạn nhiều nhất trong thời gian gần đây?
- Phim Old boy của Park Chang Wook
- Album Carrie and Lowell của Sufjan Stevens
- Phim Lan Yu của Stanley Kwan
- Bạn có được truyền cảm hứng từ nhiếp ảnh gia nào không, nếu có thì đó là ai?
Mình được truyền cảm hứng từ rất nhiều nhiếp ảnh gia, như: Steven Meisel, Tim Walker, Leslie Zhang, Zhong Lin,…
- Một nơi bạn thường tìm đến khi muốn làm mới cảm hứng và cách nhìn của mình?
Mình sẽ đi biển, không khí biển làm tinh thần mình thoải mái và có nhiều cảm hứng.
