Sở hữu chiếc đồng hồ đắt nhất chưa chắc là “có gu” nhất

Thú sưu tầm đồng hồ tại châu Á đang bước vào kỷ nguyên mới. Doanh thu phiên đấu giá Important Watches Xuân 2026 của Christie’s tại Hồng Kông tăng 40% so với cùng kỳ năm trước, trong khi mức chi tiêu của các nhà sưu tầm Đông Nam Á tăng 22%. Đây không chỉ là dấu hiệu cho thấy thị trường đang phát triển, mà còn là minh chứng cho sự tự tin ngày càng tăng của nhà sưu tập trong khu vực.

Sự xuất hiện của một thế hệ nhà sưu tầm mới đang làm thay đổi diện mạo thú chơi đồng hồ. Alexandre Bigler, Phó Chủ tịch Cấp cao kiêm Trưởng bộ phận Đồng hồ khu vực châu Á – Thái Bình Dương tại Christie’s, nhìn nhận về những chuyển biến trong cách người chơi ngày nay lựa chọn và xây dựng bộ sưu tập.

Esquire Việt Nam: Điều gì đang thúc đẩy đà phát triển này, đặc biệt tại khu vực Đông Nam Á?

ALEXANDRE BIGLER: Chúng ta đang chứng kiến sự trưởng thành của cộng đồng sưu tầm tại châu Á. Thị trường không còn bị chi phối bởi mong muốn sở hữu những chiếc đồng hồ dễ nhận diện và đắt đỏ nhất. Giới sưu tầm hiện nay ngày càng sành sỏi, có tầm nhìn quốc tế và tự tin hơn vào gu thẩm mỹ cá nhân.

Khu vực Đông Nam Á sở hữu văn hóa sưu tầm mạnh mẽ, bao trùm các lĩnh vực từ nghệ thuật, trang sức, xe hơi đến đồng hồ. Các nhà sưu tầm tích cực nghiên cứu chuyên sâu, tham gia các phiên đấu giá và xây dựng bộ sưu tập dựa trên quan điểm riêng biệt. Suy cho cùng, động lực thúc đẩy đến từ việc kiến thức ngày càng dễ tiếp cận và gu thẩm mỹ của mỗi cá nhân cũng đậm nét hơn.

Ngoài độ hiếm hoặc giá cả, điều gì tạo nên sự khác biệt giữa bộ sưu tập xuất sắc và bộ sưu tập đồng hồ đơn thuần chỉ là đắt đỏ?

Khác biệt nằm ở chủ đích. Một bộ sưu tập đắt tiền có thể chỉ đơn giản là tập hợp những chiếc đồng hồ có giá trị cao, còn bộ sưu tập xuất sắc lại kể cho bạn điều gì đó về người đã dày công tạo nên nó.

Những bộ sưu tập ấn tượng luôn thể hiện quan điểm hay phong cách riêng biệt, chẳng hạn đam mê dành cho một cơ chế phức tạp, một giai đoạn lịch sử, một nghệ nhân chế tác hay một phong cách thẩm mỹ cụ thể. Với tôi, phép thử quyết định chính là: nếu loại bỏ mức giá và con số định giá đấu giá, liệu bộ sưu tập đó có còn sức hút? Nếu câu trả lời là có, thì bạn đang sở hữu bộ sưu tập thực sự xuất sắc.

Nhà sưu tầm có xu hướng kết hợp những cỗ máy đương đại, biểu tượng vintage cùng các nhà chế tác độc lập. Cách tiếp cận đa dạng này phản ánh điều gì về thị hiếu hiện tại?

Nhà sưu tầm ngày càng ít bận tâm đến các quy tắc và chú trọng nhiều hơn đến tính chân thực. Ngày nay, người ta có thể đặt chiếc đồng hồ Patek Philippe lịch vạn niên từ thập niên 1950 cạnh tác phẩm của F.P. Journe, một chiếc đồng hồ Richard Mille đương đại và một thiết kế độc đáo, phá cách từ nhà chế tác độc lập.

Nhà sưu tầm ngày nay không còn hỏi: “Mình nên sở hữu món nào?”, mà thay bằng: “Món nào thực sự có ý nghĩa với tôi?”. Sự thay đổi trong cách tiếp cận mở ra không gian hơn cho những ý tưởng, nhà chế tác và hình thức sáng tạo mới.

Vì sao nhà chế tác độc lập được săn đón đôi khi còn hơn cả những thương hiệu di sản lâu đời?

Các nhà chế tác độc lập mang đến thứ ngày càng có giá trị: tính độc bản. Bạn không chỉ mua chiếc đồng hồ, bạn đang lựa chọn tầm nhìn của một cá nhân. Ngoài ra, sự khan hiếm còn mang ý nghĩa khác. Khi một nhà chế tác đồng hồ chỉ sản xuất vài chục chiếc mỗi năm, mỗi chiếc đều như một tác phẩm nghệ thuật hơn là sản phẩm đơn thuần. Các nhà sưu tầm ngày nay có thể trân trọng giá trị của cả hai thế giới này. Tương lai sẽ không phải là cuộc đối đầu giữa thương hiệu di sản và nhà chế tác độc lập, mà là sự kết hợp hài hòa.

Người mua trẻ am hiểu công nghệ đang thay đổi cách sưu tầm và định giá đồng hồ ra sao?

Họ đã thay đổi hoàn toàn cục diện về thông tin. Ngày nay, một nhà sưu tầm trẻ có thể dành hàng tháng nghiên cứu về món đồ trước khi liên hệ với nhà đấu giá. Điều này giúp các cuộc trao đổi với chuyên gia đi sâu hơn vào nguồn gốc, tình trạng, tính nguyên bản và bối cảnh lịch sử.

Tuy nhiên, khả năng tiếp cận thông tin không đồng nghĩa với có chuyên môn. Dữ liệu có thể cho biết một chiếc đồng hồ từng được bán với giá bao nhiêu, nhưng không phải lúc nào cũng lý giải được vì sao nó đáng giá hay có ý nghĩa. Vẫn có một khoảng cách đáng kể giữa việc sở hữu thông tin và thực sự thấu hiểu – và đó chính là nơi các chuyên gia mang lại giá trị.

Liệu những nhà sưu tầm trẻ có đang rời xa đồng hồ như biểu tượng địa vị để hướng tới bộ sưu tập thể hiện cá tính?

Rất rõ ràng. Đồng hồ đã chuyển mình từ chỗ chủ yếu là biểu tượng của sự thành đạt sang đậm dấu ấn cá nhân: hình thức thể hiện bản thân. Ngày càng có nhiều người trân trọng những chiếc đồng hồ mà một số ít người am hiểu mới nhận ra. Những nhà sưu tầm trẻ không còn hỏi: “Đâu là chiếc đồng hồ đắt nhất mà mình có thể mua?”. Thay vào đó, họ quan tâm nhiều hơn đến việc: “Làm sao sở hữu chiếc đồng hồ thực sự phản ánh đúng con người mình?”.

Nhìn về năm đến mười năm tới, điều gì sẽ định hình thế hệ nhà sưu tầm tiếp theo tại châu Á?

Hoạt động sưu tầm ngày càng mang tính toàn cầu, trong khi định nghĩa về “đồng hồ tuyệt phẩm” tiếp tục mở rộng. Các nhà chế tác độc lập, những thiết kế mang tính thử nghiệm, cơ chế phức tạp độc đáo và những phiên bản từng bị bỏ qua trong lịch sử sẽ thu hút nhiều sự chú ý hơn.

Chúng ta sẽ thấy sự chú trọng lớn vào nguồn gốc và câu chuyện gắn liền với mỗi chiếc đồng hồ – ai từng sở hữu nó, lý do nó được chế tác và ý nghĩa của nó trong lịch sử chế tạo. Châu Á sẽ đóng vai trò quan trọng: một thế hệ nhà sưu tầm mới tại đây không chỉ tham gia mà còn định hình thị trường toàn cầu.

Thế nào là “có gu” khi sưu tập đồng hồ?

Tôi không nghĩ gu thẩm mỹ tốt nằm ở việc sở hữu chiếc đồng hồ hiếm nhất, đắt nhất hay thậm chí có ý nghĩa lịch sử quan trọng nhất. Đó là những yếu tố mang tính khách quan. Còn gu lại mang tính chủ quan.

Với tôi, đó là khi ta có đủ kiến thức và sự tự tin để biết mình thích gì và không bị định hình bởi người khác. Tại Christie’s, điều tạo nên sự khác biệt không chỉ là giá trị vật chất, mà chính là sự am tường và khả năng thẩm định tinh tế. Có lẽ định nghĩa xác đáng nhất nằm ở việc phân biệt được đâu là thứ có giá trị, đâu là thứ mang lại ý nghĩa thực sự cho riêng bạn.

Ảnh: Christie’s