Chỉ trong vòng vài ngày, Jensen Huang, một trong những nhân vật quyền lực nhất ngành công nghệ, đã trở thành tâm điểm của hàng loạt bê bối liên quan đến đời tư. Mọi chuyện bắt đầu khi truyền thông đưa tin về mối quan hệ ngoài luồng của ông với Alice Huang, nữ doanh nhân từng giữ vị trí điều hành tại Megaspeed International, một khách hàng của NVIDIA. Vụ việc trở nên nghiêm trọng hơn khi xuất hiện những nghi vấn về mối liên hệ của bà với cơ quan tình báo nước ngoài.
Sau khi Jensen Huang thừa nhận không chung thủy với vợ, hội đồng quản trị NVIDIA đã tiến hành một cuộc điều tra độc lập nhằm làm rõ những vấn đề liên quan. Bê bối tiếp tục leo thang khi một nguồn tin tiếp tục phanh phui về một mối quan hệ ngoài luồng khác giữa Huang và một nữ lãnh đạo cấp cao tại NVIDIA.
Ngay sau những bê bối về đời tư liên tiếp, NVIDIA vừa qua đã chính thức thông báo Jensen Huang sẽ từ chức CEO, khép lại 33 năm lãnh đạo công ty do chính ông đồng sáng lập. Giám đốc tài chính Colette Kress sẽ được bổ nhiệm làm CEO tạm quyền trong thời gian tìm kiếm người kế nhiệm.
Sự ra đi bất ngờ của Huang đã tạo nên những biến động đáng kể trên thị trường công nghệ. Cổ phiếu NVIDIA có thời điểm giảm khoảng 10%, trong khi cổ phiếu của một số đối thủ như AMD, Broadcom và Qualcomm đồng loạt tăng giá.
Phản ứng của thị trường phần nào đã cho thấy tầm ảnh hưởng của Jensen Huang đã vượt xa phạm vi một doanh nghiệp. NVIDIA hiện là một trong những công ty quan trọng nhất đối với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo. Và khi người đã định hình phần lớn chiến lược của hãng bất ngờ rời đi, tương lai bất định của cả ngành AI cũng trở thành một dấu hỏi lớn.
NVIDIA sẽ ra sao khi không còn Jensen Huang?
Để hiểu vì sao sự ra đi của Jensen Huang lại gây chấn động đến vậy, cần nhìn lại cách ông đưa NVIDIA từ một nhà sản xuất chip đồ họa trở thành doanh nghiệp đứng ở trung tâm của cuộc cách mạng AI.
Khi đồng sáng lập NVIDIA vào năm 1993, Huang tập trung phát triển bộ xử lý đồ họa (GPU), chủ yếu phục vụ trò chơi điện tử. Tuy nhiên, ông dã sớm nhận ra rằng khả năng thực hiện đồng thời một khối lượng lớn phép tính của GPU có thể được ứng dụng vào nhiều lĩnh vực khác, từ nghiên cứu khoa học đến trí tuệ nhân tạo.
Một trong những quyết định mang tính bước ngoặt của Nvidia là phát triển CUDA, nền tảng cho phép các lập trình viên tận dụng sức mạnh của GPU để thực hiện những tác vụ tính toán phức tạp. Khoản đầu tư này được thực hiện từ rất lâu trước khi AI trở thành xu hướng công nghệ toàn cầu.
Khi AI tạo sinh bùng nổ, NVIDIA đã có sẵn cả phần cứng lẫn hệ sinh thái phần mềm để đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn về năng lực tính toán. Từ một nhà sản xuất chip đồ họa, công ty trở thành nhà cung cấp cơ sở hạ tầng thiết yếu cho các doanh nghiệp phát triển trí tuệ nhân tạo.
Theo đó, NVIDIA chiếm khoảng 85% doanh thu trong thị trường chip AI. Công nghệ của hãng hiện diện trong hệ thống trung tâm dữ liệu của nhiều tập đoàn lớn, từ Microsoft, Amazon đến Google.
Đằng sau thành công này là vai trò đặc biệt của Jensen Huang. Ông tham gia sâu vào quá trình định hướng công nghệ, phát triển sản phẩm và xây dựng quan hệ với các đối tác chiến lược. Jensen cũng là người góp phần thuyết phục giới đầu tư rằng trí tuệ nhân tạo sẽ góp phần mở ra một kỷ nguyên mới cho ngành công nghệ.
Chính vai trò cốt lõi và sâu rộng của Jensen Huang khiến quá trình chuyển giao quyền lực tại NVIDIA trở nên phức tạp.
Khác với Apple khi Steve Jobs rời vị trí CEO vào năm 2011, thời điểm Tim Cook đã được chuẩn bị cho vai trò kế nhiệm, Nvidia chưa công bố một người thay thế Huang trong dài hạn.
Colette Kress, người giữ vị trí giám đốc tài chính từ năm 2013, có nhiều kinh nghiệm trong việc điều hành hoạt động kinh doanh của NVIDIA. Tuy nhiên, duy trì sự ổn định về tài chính và định hình chiến lược công nghệ trong một ngành có tốc độ thay đổi nhanh chóng là hai thách thức khác nhau.
Một mối lo ngại khác là nguy cơ chảy máu chất xám nếu những lãnh đạo hoặc kỹ sư chủ chốt quyết định rời công ty trong giai đoạn chuyển giao. Với một doanh nghiệp mà lợi thế cạnh tranh phụ thuộc rất lớn vào năng lực nghiên cứu và phát triển, việc mất đi những nhân sự quan trọng có thể ảnh hưởng đến tiến độ ra mắt sản phẩm trong tương lai.
Dĩ nhiên, NVIDIA sẽ không đánh mất lợi thế chỉ sau một đêm. Công ty vẫn sở hữu đội ngũ kỹ sư giàu kinh nghiệm, hệ sinh thái công nghệ vững chắc và lộ trình phát triển sản phẩm đã được xây dựng qua nhiều năm. Điều cần quan sát lúc này là liệu những lợi thế ấy có đủ để Nvidia tiếp tục duy trì vị thế dẫn đầu khi không còn người đã tạo dựng chúng hay không.
Ngành AI đang phụ thuộc vào NVIDIA đến mức nào?
Những biến động tại NVIDIA cũng phơi bày một thực trạng đáng chú ý hơn: mức độ phụ thuộc của ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo vào một nhà cung cấp duy nhất.
Để huấn luyện và vận hành các mô hình AI hiện đại, doanh nghiệp cần một lượng tài nguyên tính toán khổng lồ. Từ quá trình phát triển những mô hình ngôn ngữ lớn đến việc xử lý hàng triệu yêu cầu của người dùng mỗi ngày, tất cả đều đòi hỏi cơ sở hạ tầng có khả năng thực hiện những phép tính phức tạp với tốc độ cao.
Nhu cầu này đã thúc đẩy sự phát triển của hai nhóm doanh nghiệp quan trọng trong hệ sinh thái AI. Một bên là các hyperscaler, những tập đoàn sở hữu hệ thống trung tâm dữ liệu quy mô lớn và cung cấp dịch vụ điện toán đám mây, chẳng hạn Amazon Web Services, Microsoft Azure hay Google Cloud. Bên còn lại là các neocloud, những doanh nghiệp chuyên cung cấp năng lực tính toán hiệu suất cao cho các công ty phát triển AI, như CoreWeave, Nebius và IREN.
Dù có mô hình kinh doanh khác nhau, những doanh nghiệp thuộc cả hai nhóm đều dựa vào GPU của NVIDIA để mở rộng cơ sở hạ tầng.
Tuy nhiên, lợi thế của NVIDIA không đơn thuần nằm ở hiệu suất của những con chip. Qua nhiều năm, hãng đã xây dựng một hệ sinh thái phần mềm giúp các nhà phát triển dễ dàng triển khai và tối ưu hóa những ứng dụng AI trên phần cứng của mình.
Điều này khiến việc chuyển sang sử dụng chip của một nhà sản xuất khác trở nên phức tạp. Doanh nghiệp có thể phải điều chỉnh phần mềm, thay đổi quy trình vận hành và đầu tư thêm nguồn lực để bảo đảm hệ thống mới hoạt động hiệu quả.
Chính vì thế, những bất ổn tại NVIDIA có khả năng trở thành rủi ro cho toàn ngành. Nếu công ty gặp khó khăn trong việc phát triển các thế hệ chip mới hoặc thay đổi chiến lược cung ứng, tác động có thể lan rộng từ những tập đoàn công nghệ lớn đến các công ty khởi nghiệp AI.
Vấn đề càng đáng chú ý khi các doanh nghiệp đang chi hàng tỷ USD để xây dựng trung tâm dữ liệu và mở rộng năng lực tính toán. Những khoản đầu tư này thường được hoạch định trong nhiều năm, dựa trên kỳ vọng về hiệu suất, chi phí và khả năng cung ứng của các thế hệ phần cứng tiếp theo.
Trong ngắn hạn, sự ra đi của Jensen Huang khó có thể làm thay đổi nhu cầu sử dụng chip AI. Tuy nhiên, biến cố lần này có thể khiến các doanh nghiệp nhìn nhận lại những rủi ro khi đặt quá nhiều kỳ vọng vào một nhà cung cấp công nghệ.
Biến động tạo ra thách thức nhưng cũng là cơ hội
Nếu sự ra đi của Jensen Huang khiến NVIDIA trở nên dễ tổn thương hơn, đây cũng có thể là cơ hội cho những công ty khác thu hẹp khoảng cách. Trên thực tế, nỗ lực giảm sự phụ thuộc vào NVIDIA đã diễn ra từ trước khi Huang từ chức.
AMD đang phát triển những dòng GPU cạnh tranh trực tiếp với NVIDIA. Google sở hữu các bộ xử lý TPU được thiết kế riêng cho những tác vụ trí tuệ nhân tạo, trong khi Broadcom tham gia phát triển chip chuyên biệt theo nhu cầu của các tập đoàn công nghệ lớn.
Ngay cả trước biến cố lần này, thị phần chip AI của NVIDIA đã được dự báo có thể giảm từ khoảng 85% xuống còn 75% trong năm 2026 trước sức ép cạnh tranh ngày càng tăng. Xu hướng này phần nào phản ánh sự phát triển của thị trường AI. Khi công nghệ được ứng dụng rộng rãi hơn và nhu cầu thị trường ngày càng lớn, các doanh nghiệp cũng bắt đầu tìm kiếm những giải pháp phù hợp với từng nhu cầu cụ thể, thay vì sử dụng cùng một loại chip cho mọi tác vụ.
Dù vậy, thay thế NVIDIA vẫn là một nhiệm vụ khó khăn. Sở hữu một con chip có hiệu suất cạnh tranh mới chỉ là bước đầu. Các doanh nghiệp còn cần xây dựng hệ sinh thái phần mềm đủ hoàn thiện, thuyết phục các nhà phát triển chuyển đổi công nghệ và bảo đảm khả năng cung ứng ở quy mô lớn.
Vì thế, kịch bản đáng chú ý hơn không hẳn là sự xuất hiện của một doanh nghiệp đủ sức thay thế NVIDIA, mà là quá trình hình thành một thị trường với nhiều nhà cung cấp cùng cạnh tranh.
Về lâu dài, điều này có thể mang đến những lợi ích đáng kể cho ngành AI. Sự cạnh tranh tạo thêm động lực cải tiến công nghệ, giảm rủi ro phụ thuộc vào một doanh nghiệp và mở ra khả năng tiếp cận năng lực tính toán với chi phí hợp lý hơn.
Đặc biệt, nếu chi phí phát triển AI giảm xuống, các công ty khởi nghiệp và những doanh nghiệp có nguồn lực hạn chế cũng sẽ có thêm cơ hội tham gia vào cuộc đua công nghệ vốn đang được dẫn dắt bởi những tập đoàn sở hữu nguồn vốn khổng lồ.
Nói cách khác, sự suy giảm vị thế thống trị của NVIDIA chưa chắc đã là tin xấu đối với tương lai của trí tuệ nhân tạo.
Một phép thử cho sự trưởng thành của ngành AI
Trong những năm qua, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo thường được nhìn nhận qua những đột phá công nghệ, các mô hình ngày càng thông minh và những khoản đầu tư chưa từng có. Tuy nhiên, biến cố tại NVIDIA cho thấy nền tảng của cuộc cách mạng ấy vẫn phụ thuộc sâu sắc vào những yếu tố rất con người: tầm nhìn của nhà lãnh đạo, năng lực của đội ngũ kỹ sư và niềm tin của thị trường.
Jensen Huang rời NVIDIA không có nghĩa cuộc cách mạng AI sẽ chấm dứt. Nhu cầu về năng lực tính toán vẫn hiện hữu, các doanh nghiệp vẫn tiếp tục đầu tư và những tiến bộ trong nghiên cứu trí tuệ nhân tạo không phụ thuộc vào riêng một công ty.
Tuy nhiên, sự ra đi của ông có thể đánh dấu một bước ngoặt trong cách ngành AI phát triển. Sau giai đoạn tăng trưởng mạnh mẽ dựa trên lợi thế của NVIDIA, thị trường có thể dần chuyển sang một hệ sinh thái đa dạng hơn, nơi các doanh nghiệp có nhiều lựa chọn về công nghệ và cơ sở hạ tầng.
Với NVIDIA, thách thức trước mắt là chứng minh những gì Jensen Huang xây dựng trong hơn ba thập kỷ có thể tiếp tục phát triển mà không cần đến chính ông.
Còn với ngành AI, phép thử thực sự có lẽ nằm ở khả năng vượt qua sự phụ thuộc vào một nhà cung cấp duy nhất. Một ngành công nghiệp được kỳ vọng sẽ định hình tương lai của nhân loại cần có nền tảng đủ vững chắc để tiếp tục tiến về phía trước, bất kể ai là người dẫn dắt cuộc chơi.
Ảnh: Instagram @nvidia.
