Ngày 25 tháng 7 năm 2026, trước sự theo dõi của 6.000 nhà sáng lập tương lai tại sự kiện Startup School của Y Combinator ở Trung tâm Chase, San Francisco, Jeff Dean nhận được câu hỏi về hướng đi triển vọng nhất cho giới khởi nghiệp.
Vị kỹ sư huyền thoại của Google, người đồng sáng lập Google Brain kiêm Giám đốc Khoa học Google DeepMind Jeff Dean, đã chia sẻ về sự cuốn hút của khái niệm: phương pháp khoa học tự động hóa.
Ông mô tả quy trình khép kín từ đề xuất thí nghiệm, triển khai công cụ, đánh giá cho tới thu thập kết quả, nơi hàng nghìn vòng lặp thử nghiệm tự chạy có thể tạo ra đột phá trong sinh học, thiết kế chip và chế tạo vật liệu.
Khán giả không hề biết rằng, ông đang nói về dự án bí mật do chính mình vừa khởi xướng.
Mọi thứ chính thức bước ra ánh sáng khi Jeff Dean xác nhận rời Google sau gần 27 năm gắn bó. Đi cùng ông là ba cái tên kiệt xuất trong thế giới AI: Sanjay Ghemawat, Oriol Vinyals và Tiến sĩ Lê Viết Quốc.
Họ cùng nhau sáng lập Discovery Loop, startup đặt mục tiêu thay đổi cách thức nghiên cứu khoa học kỹ thuật. Cuộc chia tay này tạo chấn động thực sự đối với gã khổng lồ tìm kiếm.
Việc Dean và Ghemawat bước đi giống như Mick Jagger cùng Keith Richards rời bỏ ban nhạc The Rolling Stones, trong khi sự hiện diện của Oriol Vinyals và Lê Viết Quốc lại giống như những vụ nổ siêu tân tinh.
Vinyals vốn giữ ghế Phó chủ tịch nghiên cứu tại DeepMind kiêm lãnh đạo kỹ thuật cho dòng mô hình Gemini, còn Lê Viết Quốc là nhà khoa học tiên phong đằng sau dự án AutoML-Zero lừng danh, người từng được tạp chí Technology Review của MIT vinh danh trong danh sách nhà cải tiến xuất sắc thế giới dưới 35 tuổi.
Ý tưởng thành lập Discovery Loop xuất hiện chỉ vài tuần trước khi công ty ra mắt. Bốn nhà khoa học vốn là đồng nghiệp lâu năm và bạn thân thường đi du lịch cùng nhau. Họ vạch ra lộ trình trong đó Discovery Loop sẽ đóng vai trò khách hàng đầu tiên của chính mình.
Các vòng lặp thử nghiệm tự động ban đầu sẽ được định hướng cải tiến chính các thuật toán học máy nâng cao. Khi phần mềm cốt lõi tự hoàn thiện, nó sẽ trở thành trái tim của hệ thống trí tuệ nhân tạo đủ sức giải quyết bài toán phức tạp trong thiết kế vi mạch, sinh học y học, phát minh thuốc và khoa học vật liệu.
Thay vì chỉ sử dụng AI làm công cụ hỗ trợ thụ động, đội ngũ này hướng tới việc biến AI thành nhà nghiên cứu thực thụ, thực hiện song song hàng nghìn thí nghiệm để rút ngắn thời gian lặp lại và gia tăng sản phẩm sáng chế.
Quy trình huy động vốn của nhóm diễn ra chớp nhoáng với bộ tài liệu thuyết trình rất đơn giản. Nhà đầu tư mạo hiểm Vinod Khosla đã gặp gỡ nhóm tại văn phòng Sand Hill Road vào ngày thứ Bảy nhằm giữ bí mật tuyệt đối. Khosla nhận định uy tín và năng lực của bốn nhà khoa học là sự đảm bảo vững chắc nhất cho dự án mà không cần xem chi tiết kế hoạch kinh doanh.
Cùng với Khosla Ventures, quỹ Radical Ventures cùng một số đơn vị uy tín khác đã nhanh chóng rót vốn vào công ty. Số vốn này được thành lập dưới mô hình doanh nghiệp vì lợi ích công cộng.
Tổng giám đốc Alphabet Sundar Pichai, dù nỗ lực thuyết phục đội ngũ ở lại qua nhiều cuộc họp, cuối cùng cũng đành chấp nhận. Google lựa chọn phương án trở thành nhà đầu tư sáng lập, đối tác cung cấp hạ tầng đám mây và hợp tác nghiên cứu cùng startup mới. Jeff Dean tạm thời đảm nhận vai trò Giám đốc điều hành theo sự đồng thuận của các cộng sự.
Tuy vậy, sự ủng hộ mang tính xã giao từ Google không thể che giấu tổn thương sâu sắc mà tập đoàn phải gánh chịu. Sự ra đi này diễn ra ngay sau làn sóng rời bỏ của nhiều chuyên gia hàng đầu như Noam Shazeer hay nhà khoa học đoạt giải Nobel John Jumper.
Cổ phiếu Alphabet lập tức giảm gần 4% sau thông báo cải tổ bộ máy lãnh đạo AI, tiếp nối đà sụt giảm do nhà đầu tư lo ngại về kế hoạch tăng chi tiêu vốn lên 195 đến 205 tỷ USD.
Nhằm lấp đầy khoảng trống quyền lực, Sundar Pichai phải tái cơ cấu Google DeepMind, bổ nhiệm Demis Hassabis làm Chủ tịch kiêm Giám đốc Khoa học Alphabet, đồng thời đưa Koray Kavukcuoglu lên vị trí Phó chủ tịch cấp cao phụ trách phát triển các dòng mô hình Gemini.
Dù Google khẳng định việc phát triển Gemini 4 diễn ra đúng tiến độ, việc hoãn thời điểm ra mắt Gemini 3.5 Pro phản ánh áp lực nhân sự ngày càng lớn.
Sứ mệnh tự động hóa quy trình phát minh khoa học mà Discovery Loop theo đuổi không phải ý tưởng độc tôn, bởi hầu hết tập đoàn công nghệ lớn hiện nay đều coi đây là đích đến cuối cùng của AI. Mặc dù vậy, startup này sở hữu lợi thế khác biệt nhờ sự quy tụ của những bộ óc từng trực tiếp viết nên lịch sử điện toán hiện đại.
Cuộc phiêu lưu mới của Jeff Dean và Lê Viết Quốc cùng các đồng sự không chỉ thử thách giới hạn của AI trong việc tự đóng vai trò nhà nghiên cứu, mà còn đưa ra câu trả lời cho việc liệu thành tựu họ tạo ra tại Discovery Loop có đủ lớn để bù đắp cho khoảng trống nhân tài khổng lồ để lại tại Google hay không.
