Nếu phải chọn chiếc Patek Philippe được săn đón nhất cách đây vài năm, câu trả lời gần như chắc chắn là Nautilus Ref. 5711 bằng thép. Có thời điểm, mẫu đồng hồ này được giao dịch với mức giá cao gấp năm, sáu lần giá bán lẻ. Cơn sốt ấy từng lớn đến mức xuất hiện cả những câu chuyện kỳ lạ về việc nhiều người cùng góp tiền để sở hữu chung một chiếc Nautilus.
Nhưng cơn cuồng nhiệt nào rồi cũng qua. Nhưng cơn cuồng nhiệt nào rồi cũng hạ nhiệt, dù bản thần Nautilus vẫn là một chiếc đồng hồ được săn đón. Điều thú vị là biểu tượng mới của Patek Philippe lại nằm ở thái cực gần như đối lập. Chiếc đồng hồ Calatrava Ref. 96 có kích thước bằng viên sủi Alka-Seltzer, chỉ làm đúng việc cơ bản nhất: hiển thị thời gian.
Với kích thước khoảng 31mm, Calatrava Ref. 96 không có cửa sổ ngày, không chronograph, không lịch vạn niên, cũng chẳng mang tinh thần thể thao như nhiều mẫu được săn đón trong thập kỷ qua. Thường xuất hiện với vỏ bằng vàng, mặt số tối giản, nó từng được xem là mẫu đồng hồ chỉ dành cho những người cuồng Patek Philippe. Thế nhưng chính sự giản dị ấy lại đang trở thành sức hút lớn nhất.
Calatrava Ref. 96 có ý nghĩa lịch sử quan trọng vì là mẫu đồng hồ đầu tiên được gia đình Stern giới thiệu vào năm 1932, sau khi họ mua lại Patek Philippe để ngăn chặn sự phá sản của thương hiệu. Nó cũng là hạt mầm tạo nên cả một thế giới đồng hồ dáng tròn cổ điển, thanh lịch và tinh giản mang tên Calatrava. Trong nhiều thập kỷ, giá trị lịch sử ấy được giới sưu tầm thừa nhận, nhưng chưa đủ để biến Calatrava Ref. 96 thành hiện tượng thị trường.
Sự thay đổi đến trong vài năm gần đây, khi đồng hồ kích thước nhỏ trở lại xu hướng dành cho nam giới. Những mẫu vintage từng bị cho là quá bé nay được nhìn bằng con mắt khác. Mike Nouveau, một dealer kiêm nhà sáng tạo nội dung cũng là nhà sưu tầm thuộc thế hệ Millennials, góp phần đẩy Calatrava Ref. 96 trở lại tâm điểm. Theo anh, nhiều người từng bỏ qua mẫu đồng hồ này chỉ vì thông số 31mm, trong khi chiều dài lug-to-lug khoảng 38mm vẫn giúp nó hiện diện cân đối trên cổ tay.
Không chỉ có tỉ lệ, sức hấp dẫn của Calatrava Ref. 96 còn nằm ở sự đa dạng của mặt số. Mẫu đồng hồ này sản xuất liên tục hơn bốn thập kỷ, cho đến năm 1973, tạo nên nhiều biến thể khác nhau. Những chi tiết như sector dial hay cọc số Breguet hiện được giới sưu tầm đặc biệt săn đón. Giá của Calatrava Ref. 96 vì thế tăng nhanh: từng có thời điểm một chiếc đẹp có thể mua với giá hơn 6.000 bảng Anh.
Sự săn đón ấy cho thấy cách thị trường đồng hồ đang thay đổi. Người chơi không chỉ tìm kiếm kích thước lớn, chất liệu hiếm hay bộ máy phức tạp, mà còn bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến tỉ lệ, lịch sử và cảm giác nguyên bản của một thiết kế. Trong trường hợp Calatrava Ref. 96, chính sự vắng mặt của những yếu tố phô diễn lại khiến nó trở nên hấp dẫn: mặt số sạch, dáng vỏ cân đối, khả năng đọc giờ rõ ràng và vẻ đẹp không cần phải chứng minh quá nhiều.
Sự quan tâm dành cho Calatrava Ref. 96 càng mạnh khi Patek Philippe giới thiệu Calatrava Ref. 6196 vào năm ngoái. Hậu tố “96” cho thấy đây là hậu duệ trực tiếp của Calatrava Ref. 96, trong khi vỏ platinum, mặt số hồng cá hồi và các cọc số vát cạnh khiến nó trở thành một trong những chiếc Patek Philippe được yêu thích nhất năm.
Calatrava Ref. 96 có thể chưa tạo ra cơn sốt như Nautilus, nhưng sự trỗi dậy của thiết kế này cho thấy sự dịch chuyển đáng chú ý trong thị hiếu sưu tầm: từ những biểu tượng phô trương sang các thiết kế nhỏ hơn, tinh tế và giàu lịch sử. Trong thế giới đồng hồ, đôi khi chính sự khiêm nhường lại là thứ làm nên kỳ tích
