Không chỉ dừng lại ở tư cách một sự kiện thể thao thông thường, World Cup 2026 sắp tới đây được nhìn nhận như một cột mốc lịch sử, nơi những thuật toán thông minh bước qua đường biên để trực tiếp định hình cuộc chơi. Sự hiện diện của trí tuệ nhân tạo hứa hẹn mang đến những bước ngoặt lớn, thay đổi hoàn toàn cách chúng ta vận hành, điều hành một trận đấu và cả cách khán giả thưởng thức bộ môn bóng đá.
Công nghệ AI ứng dụng trên sân cỏ
Một trong những điểm đáng chú ý nằm ở việc các cầu thủ sẽ sở hữu những “avatar AI” mô phỏng chính xác cơ thể để phục vụ các quyết định việt vị của công nghệ VAR. Toàn bộ cầu thủ đã được yêu cầu quét cơ thể nhằm tạo mô hình 3D cá nhân hóa.
Chủ tịch FIFA Gianni Infantino cho biết hệ thống này sẽ giúp xác định vị trí cầu thủ chính xác hơn, rút ngắn thời gian đưa ra quyết định và tăng tính minh bạch trong các tình huống việt vị. Hiện nay, công nghệ việt vị bán tự động sử dụng khoảng 30 camera để theo dõi tới 10.000 điểm dữ liệu trên cơ thể cầu thủ.
Tuy nhiên, các mô hình đồ họa hiện tại chưa phản ánh đúng kích thước thực tế của từng người chơi. Vì vậy, FIFA tin rằng việc bổ sung avatar AI cá nhân hóa sẽ cải thiện đáng kể độ chính xác, đặc biệt trong các pha bóng tốc độ cao hoặc bị che khuất tầm nhìn.
Theo thông tin công bố, mỗi lần quét cơ thể chỉ mất khoảng một giây nhưng có thể ghi nhận chính xác kích thước các bộ phận trên cơ thể cầu thủ. Những mô hình này ngoài phục vụ VAR còn được tích hợp vào truyền hình để mô phỏng tình huống việt vị trực quan hơn.
Bên cạnh các cầu thủ, 16 sân vận động diễn ra loạt trận đấu cũng có phiên bản kỹ thuật số cập nhật thông tin theo thời gian thực từ mọi hoạt động vận hành trong sân, lượng khán giả, an ninh cho tới hệ thống hậu cần, phát sóng.
Những nhà điều hành có thể tận dụng các mô hình sân vận động ảo để theo dõi sự di chuyển của đám đông, kiểm soát rủi ro an ninh. Đặc biệt là hỗ trợ người hâm mộ tìm chỗ ngồi dễ dàng hơn trong các tình huống hỗn loạn.
Trong khuôn khổ hợp tác, một trong những tham vọng lớn nhất của FIFA và Lenovo nằm ở nền tảng FIFA AI Pro. Ứng dụng cho phép mỗi đội tuyển có quyền truy cập vào mô hình AI riêng. Các nhà phân tích có thể so sánh lối chơi thông qua các đoạn video và hình đại diện 3D.
Mặt khác, các huấn luyện viên có thể đánh giá tính hiệu quả của những thay đổi chiến thuật trước các đối thủ kế tiếp. Với AI này, các cầu thủ cũng được nhận các phân tích trận đấu cá nhân hoá. Chương trình AI do Lenovo phát triển mang lại khả năng phân tích hàng trăm triệu điểm dữ liệu của FIFA và xử lý hơn 2000 chỉ số liên quan đến bóng đá, gồm pressing, di chuyển, chiến thuật và chuyển đổi trạng thái.
Nền tảng cung cấp thông tin chi tiết dưới dạng giải thích bằng văn bản, biểu đồ, video ngắn. “Trước đây, các đội giàu thường có lợi thế. Nhưng đến năm 2026, trí tuệ nhân tạo sẽ dân chủ hóa dữ liệu và mang lại cho mọi người cơ hội như nhau”, Bank of America Global Research nêu quan điểm.
Sau khi thử nghiệm thành công camera gắn trên người trọng tài tại 2025 FIFA Club World Cup, FIFA và Lenovo xác nhận công nghệ này sẽ tiếp tục được triển khai tại kỳ World Cup sắp tới. Công nghệ “Referee View” cho phép khán giả theo dõi trận đấu trực tiếp từ góc nhìn của trọng tài ngay trên sân cỏ thông qua camera gắn trên cơ thể trọng tài chính.
Ở phiên bản mới, chất lượng hình ảnh được nâng cấp nhờ công nghệ ổn định hình ảnh bằng AI của Lenovo. Hệ thống AI có khả năng xử lý rung lắc theo thời gian thực khi trọng tài di chuyển liên tục trên sân, giúp hình ảnh trở nên mượt mà và ổn định hơn so với trước đây.
Theo FIFA, công nghệ này được phát triển với mong muốn giúp khán giả hiểu rõ hơn những tình huống tranh cãi trên sân, đặc biệt trong các pha va chạm, thổi phạt hoặc quyết định quan trọng của trọng tài.
Tổng thư ký FIFA Mattias Grafström cho biết: “Những thước phim rõ nét và ổn định hơn từ công nghệ camera góc nhìn trọng tài mới có thể hỗ trợ các trọng tài trong những thời điểm quan trọng của trận đấu. Đồng thời mang đến cho người hâm mộ góc nhìn chân thực và sống động hơn từ vị trí của trọng tài”.
Điều thú vị là ngay cả quả bóng thi đấu cũng sẽ được tích hợp AI. FIFA cùng Adidas đã công bố quả bóng mang tên Trionda, mang ý nghĩa là “ba làn sóng”. Điểm nhấn công nghệ của quả bóng nằm ở hệ thống công nghệ “bóng kết nối” thế hệ mới, được nâng cấp với AI.
Con chip đặt bên trong bóng có khả năng gửi dữ liệu theo thời gian thực tới hệ thống VAR, giúp hỗ trợ xác định các tình huống việt vị, bóng chạm tay và hướng di chuyển của bóng với độ chính xác cao hơn. Khi kết hợp cùng dữ liệu định vị cầu thủ và hệ thống bắt việt vị bán tự động, AI có thể hỗ trợ trọng tài đưa ra quyết định nhanh hơn trong các tình huống gây tranh cãi.
Về thiết kế bên ngoài, Trionda sử dụng tông trắng kết hợp đỏ, xanh lam và xanh lá nhằm đại diện cho ba quốc gia đồng chủ nhà. FIFA cho biết quả bóng được cấu tạo từ bốn mảnh ghép cùng các đường rãnh khí động học mới nhằm giúp ổn định hơn khi bay, hạn chế những phàn nàn liên quan tới quỹ đạo bóng từng xuất hiện trước đây.
Để vận hành 104 trận đấu trải dài trên ba quốc gia, FIFA và Lenovo đã xây dựng “Trung tâm điều hành thông minh”. Hệ thống này có nhiệm vụ kết nối dữ liệu từ 16 sân vận động, trung tâm phát sóng, hệ thống an ninh, giao thông và hậu cần theo thời gian thực.
Thông qua mạng lưới camera, cảm biến và nền tảng AI, ban tổ chức có thể theo dõi mật độ đám đông, lưu lượng giao thông và hoạt động quanh sân đấu nhằm phát hiện sớm nguy cơ ùn tắc hoặc các rủi ro an ninh.
Đáng chú ý, các công nghệ hỗ trợ trọng tài như VAR hay SAO (bắt việt vị bán tự động) không còn phụ thuộc hoàn toàn vào mô hình điện toán đám mây truyền thống. Thay vào đó, FIFA dự kiến ứng dụng công nghệ điện toán biên, cho phép dữ liệu từ hàng trăm camera và cảm biến tại sân vận động được xử lý ngay tại chỗ. Nhờ đó, hệ thống AI có thể phân tích tình huống nhanh hơn và giảm độ trễ trong các quyết định của trọng tài.
Một trong những công nghệ hưởng lợi lớn nhất về khả năng, tốc độ xử lý là Hawk-Eye (mắt diều hâu) – công nghệ thị giác máy tính sử dụng nhiều camera tốc độ cao để theo dõi quỹ đạo chuyển động của bóng, cung cấp thông tin chính xác cho trọng tài và người xem. Hệ thống hoạt động bằng cách ghép chéo hình ảnh từ các góc máy quay khác nhau để tạo ra hình ảnh 3D và phân tích đường đi của bóng.
Hệ sinh thái AI tối ưu hóa trải nghiệm và vận hành giải đấu
Bên cạnh đó, dữ liệu sức khỏe cầu thủ cũng được cập nhật liên tục qua thiết bị đeo thông minh. Hệ thống AI được thiết kế giúp phân tích các chỉ số thể lực theo thời gian thực để phát hiện dấu hiệu quá tải hoặc nguy cơ chấn thương trong trận đấu. Giải đấu cũng đánh dấu sự xuất hiện của hàng loạt ứng dụng robot.
Trong đó, Tập đoàn Hyundai Motor Group sẽ dự kiến sử dụng robot Atlas và Spot để hỗ trợ hậu cần, vận hành sân vận động và tương tác với khán giả. Mexico cũng đang có kế hoạch triển khai chó robot cho các nhiệm vụ an ninh và phản ứng khẩn cấp.
Để phục vụ nhu cầu di chuyển, giải đấu dự kiến còn chứng kiến sự xuất hiện của đội xe tự lái quy mô lớn nhất từ trước đến nay. Theo kế hoạch, bảy công ty phát triển xe tự hành sẽ triển khai dịch vụ tại 10 thành phố đăng cai. Waymo dự kiến hiện diện lớn nhất, với các chuyến đi được lên kế hoạch tại 7 thành phố đăng cai và thử nghiệm tại ba thành phố khác ở Mỹ.
Trong khi đó, chính phủ Mexico vừa ra mắt ứng dụng di động “México Invita”, nền tảng số tích hợp thông tin du lịch, văn hóa và di chuyển nhằm phục vụ người hâm mộ trong thời gian diễn ra FIFA World Cup 2026. Ứng dụng này giúp người dùng tiếp cận các điểm đến du lịch, bảo tàng, khu khảo cổ, hoạt động văn hóa và hệ thống giao thông tại 3 thành phố đăng cai World Cup gồm Mexico City, Guadalajara và Monterrey.
