Nhiều thập kỷ qua, thị trường chiếu sáng tại Việt Nam thường vận hành theo những quy chuẩn thiên về tính kỹ thuật và thẩm mỹ. Một không gian đẹp được định nghĩa qua khả năng tạo hình, sự tương phản giữa vùng sáng và vùng tối, hay đơn giản là lựa chọn giữa sắc trắng và sắc vàng.
Tuy nhiên, khi nhu cầu về chất lượng sống ngày càng được nâng cao, giới mộ điệu và các chuyên gia kiến trúc bắt đầu nhận ra một khía cạnh sâu sắc hơn: ánh sáng tác động trực tiếp đến cơ thể con người thông qua cơ chế sinh học phức tạp. Sự thay đổi trong tư duy này đã mở ra một kỷ nguyên mới, nơi ánh sáng không còn là yếu tố phụ trợ mà trở thành nền tảng để kiến tạo giá trị sống bền vững.
Sự chuyển dịch này bắt nguồn từ những nghiên cứu khoa học về mối liên hệ giữa quang phổ và hệ thống nội tiết tố. Ánh sáng đóng vai trò như một tác nhân điều chỉnh đồng hồ sinh học, quyết định thời điểm cơ thể cần tỉnh táo hay nghỉ ngơi. Việc tiếp xúc với ánh sáng có cường độ và phổ màu phù hợp vào buổi sáng giúp kích thích sản sinh Cortisol, mang lại sự tập trung và năng lượng làm việc.
Ngược lại, vào buổi tối, những luồng ánh sáng xanh quá mức có thể ức chế Melatonin, loại hormone thiết yếu cho giấc ngủ, dẫn đến tình trạng mệt mỏi và xáo trộn nhịp sinh học. Thấu hiểu điều đó, các giải pháp chiếu sáng hiện đại đang hướng tới việc mô phỏng chu kỳ tự nhiên của mặt trời, mang lại trạng thái cân bằng cho cơ thể ngay trong không gian nội thất.
Tại Việt Nam, sự thay đổi này được minh chứng rõ nét qua bước chuyển chiến lược của những đơn vị đầu ngành như CARA Lighting. Sau hơn ba thập kỷ định vị là nhà cung cấp giải pháp chiếu sáng, doanh nghiệp này đã tái định nghĩa vai trò của mình với triết lý tạo ra giá trị thông qua ánh sáng. Mục tiêu dài hạn mà họ hướng tới là đưa ánh sáng chất lượng cao trở thành một phần thiết yếu của cuộc sống, thay vì là một yếu tố có thể dễ dàng bị cắt giảm trong ngân sách xây dựng.
Chuyên gia thiết kế chiếu sáng quốc tế Martin Klaasen nhận định rằng việc bỏ qua yếu tố sinh học là một thiếu sót lớn của cách tiếp cận truyền thống. Theo ông, thế giới đang dịch chuyển mạnh mẽ sang xu hướng đặt con người làm trung tâm, nơi mọi quyết định về thiết kế đều phải phục vụ cho sức khỏe và cảm xúc của người sử dụng.
Thực tế cho thấy, thị trường chiếu sáng Việt Nam đang đứng trước ngưỡng cửa của sự bùng nổ. Với dự báo đạt quy mô từ 1,4 đến 1,9 tỉ USD trong thập kỷ tới, phân khúc chiếu sáng vì sức khỏe và trải nghiệm dự kiến sẽ chiếm ưu thế. Điều này phản ánh sự gia tăng của các dự án bất động sản cao cấp và nhận thức ngày càng rõ rệt của người tiêu dùng về môi trường sống. Ánh sáng giờ đây được xem là một hạ tầng nền tảng, tương tự như không khí hay nguồn nước, ảnh hưởng sâu sắc đến cách chúng ta sống, làm việc và cảm nhận thế giới xung quanh.
Một trong những điểm nhấn đáng chú ý trong xu hướng này là giải pháp chiếu sáng lấy con người làm trung tâm, hay còn gọi là HCL by CARA, hệ giải pháp này do CARA hệ thống hoá và đặt tên từ nghiên cứu khoa học và kinh nghiệm thực tế hơn 30 năm của họ. Đây là hệ thống được phát triển dựa trên nền tảng khoa học về nội tiết tố, tập trung loại bỏ những tác nhân gây căng thẳng như hiện tượng chói, bóng đổ hay ánh sáng xanh không phù hợp.
Thay vì bắt đầu từ việc lựa chọn thiết bị, quy trình này bắt đầu bằng việc thấu hiểu hành vi của con người trong không gian. Ánh sáng sẽ được điều chỉnh linh hoạt để hỗ trợ sự sản sinh Serotonin tạo cảm giác tích cực hay Dopamine giúp tăng cường khả năng tập trung. Trong không gian nhà ở, hệ giải pháp này giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ và tạo sự gắn kết giữa các thành viên.
Tại văn phòng, ánh sáng phù hợp giúp duy trì hiệu suất làm việc suốt ngày dài mà không gây kiệt sức. Thậm chí trong ngành dịch vụ như nhà hàng hay bán lẻ, ánh sáng còn tác động đến tâm trạng và hành vi, giúp kéo dài thời gian lưu lại của khách hàng một cách tự nhiên.
Ông Nguyễn Quốc Thống, đại diện CARA Lighting, chia sẻ rằng việc tạo ra một không gian chiếu sáng đẹp không quá khó vì thẩm mỹ là khái niệm mang tính chủ quan. Tuy nhiên, tác động của ánh sáng lên cơ thể là một giá trị phổ quát và có thể đo lường được. Đó chính là lý do các giải pháp hướng tới con người đang trở thành yếu tố phân hóa quan trọng giữa các doanh nghiệp trong ngành.
Ánh sáng giờ đây không chỉ phục vụ thị giác mà còn là công cụ để chữa lành và nuôi dưỡng tâm hồn. Khi chúng ta bắt đầu nhìn nhận ánh sáng qua lăng kính sức khỏe, mỗi lựa chọn về thiết kế chiếu sáng đều trở thành một sự đầu tư cho chất lượng cuộc sống trong tương lai.
