Những ngày đầu năm 2026, mạng xã hội bỗng giống như một cuốn album cũ bị mở tung. Ảnh mờ, filter tím xanh Rio De Janeiro, selfie chụp bằng iPhone 6, boomerang rung nhẹ, Snapchat với tai chó và vương miện hoa. Người ta đồng loạt caption “2026 is the new 2016” (tức: 2026 là trở lại 2016)
Thoạt nhìn, đó có thể là một phong trào hoài niệm về quá khứ trước khi bước sang tuổi mới. Tuy nhiên độ lan rộng khiến hàng triệu người dùng mạng xã hội quay về một mốc thời gian cụ thể—10 năm trước là dấu hiệu của một tâm trạng tập thể rằng chúng ta đang cảm thấy quá mệt mỏi với hiện tại.
2016 là điểm neo hoàn hảo của thế hệ
Khó thể phủ nhận rằng trong thập kỷ vừa qua, thế giới đã trải qua nhiều biến cố lớn: đại dịch toàn cầu thay đổi cách chúng ta sống, làm việc và giết chết cảm giác an toàn; xung đột kéo dài khắp thế giới như ở Palestine, Ukraine khiến hàng triệu người chứng kiến đau thương lặp đi lặp lại; hay AI tạo ra cú sốc về thật giả lẫn lộn trong truyền thông.
Những thiết chế truyền thống mà con người tin tưởng, từ truyền thông đến giáo dục, từ công nghệ đến chính trị đều bị đặt câu hỏi sâu sắc hơn bao giờ hết. Những tin tức đinh tai như chiến tranh, thiên tai, bất ổn xuất hiện để liên tục làm nền cho ngày mới.
Tại Việt Nam, bối cảnh này cũng thể hiện theo cách riêng như niềm tin vào các nhân vật nổi tiếng, vào hình mẫu công chúng, vào những câu chuyện thành công hấp dẫn một thời bị lung lay qua những scandal rúng động. Khi những tượng đài tưởng chừng vững chắc sa ngã, không khó hiểu khi công chúng cảm thấy mất mát, không phải mất đi thần tượng, mà là mất một phần niềm tin vào câu chuyện mà chúng ta từng muốn tin.
Khi hiện tại đầy rẫy căng thẳng và bất định, con người có xu hướng tìm về một thời điểm mà cảm giác an toàn, tự tin và mới mẻ từng tồn tại (Bin Li, 2025). Và 2016, với rất nhiều người trẻ hiện nay, là khoảng thời gian như vậy: chưa có dịch bệnh toàn cầu, chưa có quá trình thao túng cảm xúc mạng sâu rộng, và thế giới vẫn trông như một sân chơi mở đầy hy vọng.
Khi ta nhìn lại những ký ức đẹp, não bộ kích hoạt vùng liên quan tới tự phản ánh, quy trình xử lý cảm xúc và phần thưởng đồng thời giúp giảm cảm giác đau tâm lý và tăng cảm giác kết nối xã hội vì nhớ lại những mối quan hệ thân thiết trong quá khứ.
Vì vậy, khoảnh khắc ta lục tìm những bức ảnh 2016 không chỉ là nhìn lại tuổi trẻ. Nó là một cách tự nhiên để tâm trí tìm lại sự an toàn trong những gì đã qua, tái kết nối với bản sắc cá nhân và những mối quan hệ từng định hình chính ta. Đây cũng là lý do nguyên nhân trào lưu nhớ lại 2016 thu hút quá nhiều sự tham gia khi nó chứa chiều sâu hơn nhiều so với một xu hướng giải trí đơn thuần.
Nhưng rốt cuộc cũng chỉ là tạm thời
Điều này cũng liên hệ tới một nguyên lý tâm lý gọi là rosy retrospection: thiên kiến khi nhìn lại quá khứ theo kiểu “màu hồng hơn thực tế”. Con người có xu hướng nhớ lại những trải nghiệm cũ theo cách tích cực hơn so với bản chất ban đầu của trải nghiệm đó, bởi não bộ ưu tiên giảm tải những cảm xúc tiêu cực và lưu giữ những ký ức dễ chịu hơn để nuôi dưỡng tinh thần.
2026 là 2016 mới vì thời điểm đó đại diện cho một thế hệ chưa bị quá tải bởi căng thẳng toàn cầu nhưng thật ra 2016 cũng không hẳn là một thời kỳ hoàn hảo: Brexit, tin giả tràn lan trên mạng xã hội, loạt scandal liên quan đến Olympic,… Nếu bạn đã từng xem bộ phim đoạt giải Oscar cho kịch bản xuất sắc nhất: Midnight in Paris (2011) thì có lẽ với những màn throwback này đã giúp bạn hiểu tâm lý của nam chính Owen Wilson khi muốn trở về thời mà thế giới đơn giản hơn để rồi nhận ra mỗi thời kỳ đều có vấn đề riêng của nó.
Điều đáng nói là, câu nói “muốn quay về” không đồng nghĩa với việc chúng ta thực sự muốn sống lại ở đó. Phần lớn những người đăng ảnh 2016 vẫn tiếp tục sống trong 2026, vẫn đi làm, vẫn yêu, vẫn lo lắng cho tương lai. Thứ họ tìm kiếm không phải là thời gian, mà là cảm giác mọi thứ còn có thể đoán trước, cảm giác mình vẫn đang đi đúng hướng, cảm giác thế giới chưa quá khắc nghiệt với những sai lầm cá nhân.
Hoài niệm, trong trường hợp này, giống như một bản đồ cảm xúc. Nó nhắc ta rằng đã từng có một phiên bản của mình đủ vô tư để tin tưởng, đủ nhẹ nhõm để mơ mộng. Và nếu những cảm giác đó từng tồn tại, thì về mặt tâm lý, chúng không hoàn toàn biến mất. Vậy đừng do dự mà tự tin chia sẻ ảnh từ 2016, biến chúng thành chất liệu để xây dựng một tương lai bớt hoang mang hơn—không hoàn hảo, nhưng ít nhất là thành thật với cảm xúc của chính mình.
