Phía sau vẻ hào nhoáng của thời trang luôn tồn tại một thực tế khá phủ phàng mà ít được nhắc đến: lượng phát thải lớn, áp lực lên tài nguyên thiên nhiên và những tranh cãi kéo dài về đạo đức trong chuỗi cung ứng.
Sau nhiều thập kỷ, đây vẫn là bài toán chưa có lời giải trọn vẹn. Từ các nhà thiết kế, nhà mốt thời trang xa xỉ đến những doanh nghiệp phát triển vật liệu, cả ngành công nghiệp không ngừng tìm kiếm những hướng đi mới nhằm giảm dấu chân môi trường, cải thiện quy trình sản xuất và đưa tính bền vững từ khẩu hiệu trở thành giải pháp có thể ứng dụng trong thực tế.
Stella McCartney, Iris van Herpen, Maison Margiela, Collina Strada hay Coperni đều là những cái tên tiên phong trên hành trình tái định nghĩa thời trang bền vững. Mỗi thương hiệu lựa chọn một hướng đi riêng, từ thử nghiệm vật liệu mới, cải tiến quy trình sản xuất đến thay đổi tư duy thiết kế.
Tại Việt Nam, khi khái niệm thời trang bền vững vẫn còn khá mới mẻ, startup TômTex do Uyên Trần sáng lập đã sớm “tăng tốc” cho cuộc đua bằng những vật liệu sinh học thay thế da động vật, được phát triển từ nguồn phụ phẩm nông nghiệp như bã cà phê và vỏ hải sản.
Từ một startup công nghệ chất liệu, TômTex từng bước đưa các giải pháp của mình vào thực tiễn thông qua những màn hợp tác với các thương hiệu như Peter Do, Di Petsa, Collina Strada, và giờ là sàn diễn haute couture cùng Iris van Herpen.
“Chúng tôi chưa bao giờ muốn tạo ra một chất liệu chỉ được lựa chọn vì tính bền vững,” Uyên Trần, nhà sáng lập kiêm CEO của TômTex, chia sẻ. “Mục tiêu của chúng tôi luôn là phát triển một chất liệu thuyết phục các nhà thiết kế vì đẹp, hiệu năng cũng như khả năng đáp ứng những kỹ thuật chế tác đỉnh cao.”
Đó cũng chính là sứ mệnh phía sau BloomCell™, chất liệu sinh học mới do TômTex phát triển, lần đầu được ra mắt trên sàn diễn Iris van Herpen Couture Thu Đông 2026. Trong look số 9 của bộ sưu tập, BloomCell™ được nhà mốt sử dụng để tạo nên chiếc thắt lưng trên chiếc đầm phát quang, hoàn thiện bằng kỹ thuật thêu và đính kết thủ công. Đây là một thử nghiệm đòi hỏi chất liệu phải đáp ứng đồng thời yêu cầu về thẩm mỹ, độ bền và khả năng chế tác.
Được nghiên cứu trong một năm thuộc hệ sinh thái Parley Future Materials, BloomCell™ được tạo ra bằng cách lên men phụ phẩm thực vật nông nghiệp thông qua vi sinh vật để hình thành polymer sinh học tự nhiên. Thành phẩm là một loại vải tráng phủ, giả da, 100% có nguồn gốc sinh học, không chứa nhựa, không độc hại và có khả năng phân hủy sinh học.
Uyên Trần chia sẻ: “BloomCell™ kế thừa nền tảng khoa học mà TômTex đã xây dựng trong nhiều năm”. Trong “phòng thí nghiệm” như Iris van Herpen, nổi tiếng với những thử nghiệm vật liệu táo bạo và kỹ thuật chế tác khắt khe, BloomCell™ đã chứng minh rằng một chất liệu sinh học không chỉ đáp ứng tiêu chí bền vững, mà còn đủ năng lực bước vào địa hạt couture với những ứng dụng cao cấp nhất của thời trang.
Show diễn của Iris van Herpen chỉ là điểm khởi đầu. BloomCell™ được phát triển với tham vọng vượt khỏi phạm vi couture để tiến tới các ứng dụng ở quy mô lớn hơn, từ phụ kiện cao cấp, thời trang may sẵn đến giày dép. Khi cân bằng được giữa chất lượng chế tác, hiệu năng và khả năng mở rộng sản xuất, chất liệu sinh học này có thể hoàn toàn trở thành một vật liệu thương mại mới dành cho tương lai.
Ảnh: TômTex và Iris van Herpen.
