Vào những năm 1950, để gửi một lá thư từ Bangkok về quê nhà, một lao động Hoa kiều phải nhờ đến ít nhất ba người: một người viết thuê để ghi lại lời nhắn, một người mang thư vượt biển và một người đọc thư cho người nhận.
Từ hành trình muôn vàn cách trở này, đạo diễn Lam Hồng Xuân đã xây dựng Dear You (tựa Việt: Thư Tình Gửi Ngoại), bộ phim tiếng Triều Châu có kinh phí chỉ 14 triệu NDT, tương đương khoảng 2,1 triệu USD, nhưng tạo nên một trong những bất ngờ lớn nhất tại phòng vé Trung Quốc năm nay.
Tác phẩm khép lại Liên hoan phim châu Á New York lần thứ 25 và hiện là bộ phim có doanh thu cao thứ hai tại Trung Quốc, sau Pegasus 3. Phim thu về khoảng 285 triệu USD tại thị trường nội địa, cùng 6 triệu USD từ đợt phát hành quốc tế đầu tiên.
Thành tích này vượt xa mọi dự tính của Lam Hồng Xuân, người đồng thời đảm nhiệm vai trò đạo diễn, biên kịch và dựng phim. Trước khi phim ra rạp, kịch bản lạc quan nhất của ông chỉ dừng ở mức doanh thu 100–200 triệu NDT, tương đương 14,8–29,5 triệu USD.
Theo Lam Hồng Xuân, thành công khó đoán của Dear You phản ánh sự dịch chuyển trong thị hiếu công chúng. Khán giả ngày nay dường như sẵn sàng đón nhận những câu chuyện mang bản sắc địa phương rõ nét, miễn là chúng đủ chân thành và giàu sức lay động.
Một lá thư cần đến bốn người
Dear You theo chân Hiểu Vĩ, một chàng trai trẻ đến từ vùng Triều Sán, bí mật sang Thái Lan để tìm người ông đã cắt đứt liên lạc với gia đình từ nhiều thập niên trước. Tại đây, Hiểu Vĩ dần khám phá câu chuyện bắt nguồn từ cộng đồng Hoa kiều tại Bangkok vào những năm 1950, xoay quanh kiều phê – hình thức thư tín kèm tiền gửi về quê nhà, từng được nhiều lao động Hoa kiều sử dụng để duy trì liên lạc với gia đình.
Do không biết chữ, người gửi phải nhờ một người khác ghi lại lời nhắn của mình. Sau khi vượt biển trở về quê nhà, lá thư tiếp tục cần một người đọc nội dung thành tiếng cho gia đình người nhận. Như vậy, phải có bốn người tham gia để một lá thư có thể hoàn thành hành trình.
Qua mỗi lần trao tay, lời nhắn ban đầu đều có nguy cơ bị rút gọn, hiểu sai hoặc vô tình bỏ sót. Chính khoảng trống giữa người muốn nói và người được nghe đã mở ra nhiều khả năng cho những hiểu lầm, im lặng và cảm xúc không thể truyền đạt trọn vẹn.
Với đạo diễn Lam Hồng Xuân, chuỗi trung gian ấy không đơn thuần là một chi tiết lịch sử dùng để tái hiện bối cảnh, mà chính là nguồn cảm hứng và động lực kịch tính của toàn bộ bộ phim.
Bên cạnh dẫn dắt câu chuyện, những lá thư còn tạo nên một lớp thẩm mỹ riêng cho bộ phim. Được viết bằng lối hành văn cổ điển, câu chữ trong kiều phê thường cô đọng đến mức đôi khi trở nên mơ hồ, mang vẻ đẹp trang nhã, cổ kính và nhuốm màu thời gian.
Phần cuối trong bộ ba phim tiếng Triều Châu
Mối quan tâm của đạo diễn Lam Hồng Xuân dành cho kiều phê bắt nguồn từ chính quê hương của ông – vùng Triều Sán. Dear You là phim điện ảnh thứ ba của ông sử dụng tiếng Triều Châu, đồng thời khép lại loạt tác phẩm được gọi là “Bộ ba phim Triều Châu”. Năm 2018, phim đầu tay Proud of Me trở thành tác phẩm tiếng Triều Châu đầu tiên được phát hành rộng rãi tại các rạp chiếu Trung Quốc. Bốn năm sau, ông tiếp tục hành trình với Back to Love.
Trước khi thực hiện Dear You, vị đạo diễn đã dành nhiều năm đến Thái Lan và Malaysia để thu thập những câu chuyện truyền miệng từ các cộng đồng người Hoa sinh sống ở nước ngoài. Vì thế, các nhân vật xuất hiện trong phim như Trịnh Mộc Sinh, Tạ Nam Chi hay Diệp Thục Nhu không được xây dựng từ một nguyên mẫu duy nhất, mà là sự kết hợp của nhiều con người, ký ức và số phận mà ông đã dày công nghiên cứu.
Điểm chung giữa họ là tinh thần nghĩa hiệp, sự gắn bó với gia đình, lòng chính trực và sự tử tế. Theo Lam Hồng Xuân, đó cũng là những phẩm chất tiêu biểu của các thế hệ người Hoa từng rời quê hương để gây dựng cuộc sống.
Cấu trúc phim được triển khai theo tinh thần “hình tán, thần bất tán”: mỗi nhân vật đi trên một hành trình riêng, các tuyến truyện tưởng như phân tán nhưng cuối cùng vẫn gặp nhau ở những giá trị căn bản của con người.
Tiếng địa phương vẫn có thể tiếp cận khán giả
Trong phim, Lý Tư Đồng đảm nhận vai Tạ Nam Chi, người phụ nữ có những lá thư viết tay trở thành trung tâm thầm lặng của câu chuyện.
Điều đặc biệt thu hút nữ diễn viên nằm ở lựa chọn của Nam Chi vào giai đoạn cuối phim. Cô quyết định trở thành người viết thư thuê, tiếp tục liên lạc với gia đình Trịnh Mộc Sinh thay anh, qua đó duy trì một mối dây gắn kết vượt qua cả khoảng cách lẫn thời gian.
Để chuẩn bị cho vai diễn, Lý Tư Đồng đã nghiên cứu nhiều phim tài liệu và tư liệu lưu trữ về Đông Nam Á giữa thế kỷ 20, quan sát cách nói chuyện, cử chỉ và phong thái của con người trong giai đoạn đó.
Ngôn ngữ cũng là một thử thách riêng đối với nữ diễn viên, mặc dù lớn lên tại vùng Triều Sán, cô lại quen với tiếng Phổ thông khi đây là ngôn ngữ chính trong hệ thống giáo dục Trưng Quốc từ bậc trung học. Theo Lý Tư Đồng, điều này khiến một bộ phận thế hệ trẻ ngày càng ít thành thạo phương ngữ của gia đình.
Đạo diễn Lam Hồng Xuân cũng từng nhiều lần được cảnh báo rằng, tính đặc thù của một bộ phim tiếng Triều Châu sẽ tạo ra giới hạn cho khả năng tiếp cận khán giả. Tuy nhiên, thành công của Dear You đã bắt đầu làm thay đổi quan niệm ấy tại Quảng Đông. Nhiều dự án sử dụng phương ngữ từng gặp khó khăn trong việc tìm kiếm nguồn đầu tư nay đã nhận được sự quan tâm mới.
“Phương ngữ sẽ không bao giờ trở thành gánh nặng, miễn là bạn có những ý tưởng hay, cốt truyện tốt, giá trị xã hội, giá trị cảm xúc và những nhân vật đủ sức thuyết phục”, Lam Hồng Xuân khẳng định.
Tác phẩm Dear You đã được giới thiệu tại Hồng Kông, Ma Cao, Singapore, Malaysia và Brunei trong đợt phát hành quốc tế đầu tiên. Tác phẩm cũng sẽ tiếp tục ra mắt tại Anh, Pháp, Ireland, Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan, Việt Nam, Australia và New Zealand.
Tại Việt Nam, Dear You (tựa Việt: Thư Tình Gửi Ngoại) sẽ khởi chiếu tại các rạp từ ngày 07-08-2026.
