Giữa những ngày cận Tết, khi lịch làm việc của Phương Vũ gần như kín đặc bởi chuỗi dự án nối tiếp nhau, tôi mới có một khoảng lặng ngắn để trò chuyện cùng anh − Giám đốc Sáng tạo của Antiantiart (AAA). Nhìn từ bên ngoài, một năm vừa qua của tập thể này giống như cú bứt tốc hiếm thấy trên bản đồ MV Việt: xuất hiện dày đặc, quy mô ngày càng lớn và nhịp độ gần như không nghỉ.
Từ những MV như Mục hạ vô nhân (2025) − SOOBIN đến gần nhất là Saucin’ − LNGSHOT (2026). Trong đó, Mục hạ vô nhân có thể xem là dấu mốc đáng chút ý khi MV cài cắm hàng loạt chi tiết văn hóa vừa hài hước vừa sắc sảo, khiến khán giả phải liên tục giải mã từng lớp ẩn dụ sau khung hình.
Thế nhưng, khi cuộc trò chuyện bắt đầu, điều khiến tôi bất ngờ lại là thái độ bình thản trong cách Phương Vũ nhìn lại hành trình ấy. “Mình vẫn đang trong quá trình tìm hiểu bản thân thôi”, anh nói, giọng điềm tĩnh. “Bọn mình vẫn đang học hỏi. Những sản phẩm đã làm đều là những thứ thử nghiệm để tìm ra tiếng nói của mình”.
Nhìn lại năm vừa qua, Phương Vũ không nói nhiều về những cột mốc hay thành tích. Với anh, chuỗi dự án dày đặc chỉ đơn giản là quá trình thử nghiệm liên tục, thành công của MV Mục hạ vô nhân giống như một bước tiến tự nhiên trong hành trình sáng tạo không ngừng nghỉ ấy. Chính cách anh suy nghĩ về công việc khiến hình dung của tôi về Phương Vũ và AAA như tập thể “nổi loạn” bỗng trở nên nhiều lớp hơn.
Khi xem các sản phẩm âm nhạc mà Phương Vũ thực hiện trong suốt năm qua, tôi dần nhận ra một sự chuyển dịch liên tục nhưng nhất quán về tinh thần, năng lượng lẫn nhịp chuyển động trong cách anh tiếp cận từng MV. Dù mỗi dự án mở ra một “đề bài” khác nhau, cấu trúc hình ảnh và nhịp điệu của các MV vẫn đem đến trạng thái cảm xúc dồn dập và chuyển động không ngừng.
Trong khi nhiều đạo diễn mở rộng thể loại nhưng vẫn giữ một “visual signature” cố định, Phương Vũ lại chọn đi theo hướng ngược lại. Anh muốn khán giả có thể nhận ra tinh thần của AAA, dù sản phẩm ấy đi theo cấu trúc, ngôn ngữ hình ảnh hay bất kỳ thể loại âm nhạc nào.
Phương Vũ chia sẻ, anh không muốn bị đóng khung trong một phong cách cố định. Với anh, style chỉ như một lớp áo − có thể thay đổi theo từng dự án, còn điều cần được giữ lại nằm ở tư duy phía sau: cách xây dựng câu chuyện, cách dẫn dắt nhân vật đi qua những lớp không gian và thời gian khác nhau. Trong thế giới sáng tạo của mình, anh cho phép bản thân tự do thử nghiệm, sẵn sàng nhận những đề bài khó miễn là chúng thú vị.
Cái tôi, theo anh, không phải điểm khởi đầu, mà là lớp hoàn thiện cuối cùng, chỉ xuất hiện khi anh đã tìm ra lời giải phù hợp cho bài hát và nghệ sĩ. “Style đối với mình như một lớp áo”, anh giải thích. “Nếu cơ thể mình đẹp thì ngay cả khi không mặc áo vẫn đẹp. Vì vậy, mình chọn rèn luyện tư duy và bản sắc từ bên trong để cái tôi ấy có thể xuyên suốt qua bất cứ style nào”.
Nếu cơ thể mình đẹp thì ngay cả khi không mặc áo vẫn đẹp. Vì vậy, mình chọn rèn luyện tư duy và bản sắc từ bên trong để cái tôi ấy có thể xuyên suốt qua bất cứ style nào
Nghe anh nói, tôi nhận ra cái “nổi loạn” mà nhiều người nhìn thấy ở AAA thực ra luôn song hành với một cấu trúc rất chặt chẽ. Những thử nghiệm liên tục mà anh nhắc đến không phải sự thay đổi ngẫu hứng, mà giống như quá trình rèn luyện dài hơi. Nơi mỗi dự án trở thành một bài toán để xem cái tôi sáng tạo có thể đi qua bao nhiêu phong cách khác nhau mà người xem vẫn có thể nhận ra Phương Vũ ở đằng sau.
Mục hạ vô nhân có lẽ là bài toán rõ nhất cho cách Phương Vũ và AAA giải đề bằng hình ảnh. Thế giới của MV không bắt đầu từ biểu tượng lớn hay thông điệp mang tính minh họa, mà từ những lớp chất liệu rất nhỏ: câu chuyện phía sau bài hát, ý tưởng ban đầu của nghệ sĩ, những dòng lyrics được nghe đi nghe lại cho đến khi tìm ra đúng chất liệu phù hợp.
Từ cốt truyện hai ông thầy bói mù ghẹo gái − tình huống vừa trào lộng, vừa đậm bản sắc Việt, Phương Vũ dựng nên một ngôi làng nơi văn hóa không xuất hiện theo kiểu Việt Nam − “đất nước và con người”. MV là tổng hợp của vô vàn ý niệm, hiện lên qua những va chạm đời thường, những câu chuyện ngoài phố, những khoảnh khắc vừa hài hước vừa tréo ngoe mà ai sống ở Việt Nam cũng từng bắt gặp.
“Mình muốn tạo ra một cái làng rất trippy, nơi nhiều thứ xảy ra cùng lúc”, anh nói. Phương Vũ giải thích rằng thế giới trong MV giống như lát cắt của đời sống, nơi các nhân vật va chạm liên tục, như cảm giác bước ra đường phố và thấy hàng loạt câu chuyện chồng chéo lên nhau.
Nguồn cảm hứng vì thế cũng được anh lồng ghép thêm những tham chiếu quá khứ quen thuộc với thế hệ 8X, 9X, từ Gặp nhau cuối tuần, những bộ phim kiểu hề Sác-lô, đến tinh thần “bố láo mà vui” của truyền hình Việt một thời. Chẳng tái hiện nguyên vẹn, Phương Vũ giữ cho mọi thứ luôn có độ tếu táo để không rơi vào hoài niệm sến sẩm. Anh hài hước bẻ cong, trộn lẫn với meme, nhào nặn với subculture, tri ân với những tất cả những ký ức tuổi thơ thân thuộc của mình.
Sự “nô đùa” với văn hóa, với những mảnh ký ức tập thể hay những chi tiết rất nhỏ ấy chính là để đẩy cảm xúc lên một ngưỡng cao nhất − khi người xem không còn đứng ngoài quan sát, mà bị kéo vào bên trong. Lúc đó, anh gọi là “extreme của cảm xúc”. “Mình vẫn tin là bất cứ sản phẩm nào mà nó đạt đến độ extreme của cảm giác ấy, thì nó cũng sẽ là sản phẩm tốt”.
Mình vẫn tin là bất cứ sản phẩm nào mà nó đạt đến độ extreme của cảm giác ấy, thì nó cũng sẽ là sản phẩm tốt
Chính ở những lớp cảm xúc được đùa giỡn có chủ ý ấy, tôi bắt đầu hiểu vì sao các MV của Phương Vũ luôn tạo cảm giác vừa hỗn loạn vừa được kiểm soát đến mức đáng ngạc nhiên. Trên bề mặt, thế giới hình ảnh của anh có thể đầy va đập: văn hóa đại chúng, ký ức truyền hình, những chi tiết đời thường tưởng như vụn vặt được ném vào cùng một không gian. Nhưng càng nhìn kỹ, càng thấy mọi thứ không hề ngẫu hứng. Tất cả đều có sự tính toán, yếu tố văn hóa nào nên đặt ở đâu, như thế nào. “Bọn mình research rất kỹ, hỏi rất nhiều người có chuyên môn là làm thế nào để cho cái MV này nó vẫn hơi bố láo… mà không xúc phạm”.
Phương Vũ còn khiến tôi đồng ý quan điểm về việc khai thác văn hóa Việt trong các sản phẩm hình ảnh. “Mình luôn nghĩ nếu mà có thể phát triển ngôn ngữ của quốc tế nhưng với cả cái không gian mình sống… những chất liệu mà mình lớn lên cùng nó ấy. Mình nghĩ nó luôn luôn là một thứ đặc biệt”. Văn hóa, đối với Phương Vũ, còn như một lớp áo đẹp cho những ý tưởng phức tạp. “Cái mình thích là đưa nhiều ý tưởng vào, và văn hóa là một lớp áo rất đẹp cho cái đấy. Nhưng mà người ta xem, người ta phải tìm đằng sau là bọn này nó nghĩ cái gì, thì cái suy nghĩ đó sẽ rất là phức tạp”.
Cái mình thích là đưa nhiều ý tưởng vào, và văn hóa là một lớp áo rất đẹp cho cái đấy. Nhưng mà người ta xem, người ta phải tìm đằng sau là bọn này nó nghĩ cái gì, thì cái suy nghĩ đó sẽ rất là phức tạp.
Từ điểm nhìn ấy, tôi tò mò liệu việc liên tục thử nghiệm và ra MV với tần suất dày đặc có khiến nguồn năng lượng sáng tạo trở nên cạn kiệt hay không. Anh trả lời khá thẳng thắn: “Mình nghĩ là nếu xác định sống với nghề rồi thì phải chấp nhận chuyện ấy thôi. Dù công việc hay tình yêu thì cũng sẽ đến giai đoạn đấy!”. Anh hiểu rằng mọi thứ đều có giai đoạn thoái trào, việc vượt qua những giai đoạn ấy chính là cách để lên level tiếp theo. “Nếu chỉ dựa vào cảm xúc để làm thì nó sẽ chỉ đến một lúc thôi. Ở cho đến lúc nào đó là nó sẽ như thế thôi, không thể đi lên được nữa”.
Chính cách nhìn ấy khiến định nghĩa “thành công” của Phương Vũ cũng trở nên rất cụ thể. Khi nhắc đến một MV tốt, anh không đặt trọng tâm vào con số hoặc độ viral. Điều anh quan tâm là sản phẩm phải mở ra điều gì đó mới, dù chỉ là bước tiến nhỏ với chính mình. MV phải khiến bài nhạc trở nên hay hơn, truyền tải tinh thần của âm nhạc tốt hơn. Quan trọng không kém là cách MV được thực hiện trong một quy trình mà mọi người đều cảm thấy ổn: làm việc thoải mái, được trả lương và có thể tiếp tục sống với nghề.
Từ nói về quy trình, câu chuyện tự nhiên dẫn sang cách AAA vận hành phía sau máy quay. Phương Vũ kể rằng anh chọn làm việc với những người mình tin tưởng, chứ không tìm kiếm những cái tên “giỏi nhất”. Niềm tin cá nhân đi cùng một hệ thống đủ chặt chẽ, nơi làm sáng tạo cần có cấu trúc, kỷ luật và những quản lý tốt để giữ cho guồng máy vận hành trơn tru.
Sự kết hợp giữa tình cảm và tính chuyên nghiệp ấy tạo nên nhịp điệu khá đặc biệt, vừa gần gũi như một nhóm bạn, vừa đủ kỷ luật để trở thành một đội ngũ làm việc bền vững. Phương Vũ cũng không tự đặt mình vào hình ảnh của một “nghệ sĩ” theo nghĩa quen thuộc. “Mình cũng không phải kiểu nghệ sĩ, mình chỉ sống với nghề thôi”, anh nói. Có lẽ chính sự tự nhận thức này khiến Phương Vũ luôn tập trung vào việc xây dựng hệ thống đủ mạnh để cả tập thể có thể đi đường dài.
Trong khi nhiều người rời Hà Nội để tìm kiếm cơ hội mới, Phương Vũ lại quyết định ở lại nơi mình lớn lên. Với anh, internet đã xóa đi ranh giới địa lý và việc ở cạnh bạn bè, trong một thành phố chứa nhiều ký ức lại trở thành lợi thế sáng tạo. “Cái thời đại mà mình có thể làm rất nhiều thứ trên internet thì việc ở lại chỗ sinh ra mình, chỗ có nhiều bạn bè của mình, một nơi có rất nhiều cảm xúc thì tốt hơn”, anh nói. Rồi anh cười tự tin: “Nhân sự của Phương đang thiếu nên cứ apply vào Antiantiart nhé!”
Ảnh: Khánh Nguyễn.
