Trong mùa 4 của “Những Người Ôm Giấc Mơ” (Here’s to the Dreamers), Apple vinh danh 5 nhà sáng tạo Đông Nam Á đang dùng công nghệ theo những cách rất khác nhau để biến ý tưởng cá nhân thành tác phẩm riêng.
Góp mặt trong những cái tên xuất sắc đó, nghệ sĩ Trung Bảo là đại diện của Việt Nam, anh khởi đầu từ beatbox nhưng ngày càng mở rộng sang nghệ thuật đa phương tiện, công nghệ sáng tạo và AI.
Điều đáng chú ý trong hành trình của anh là công nghệ chưa bao giờ là điểm xuất phát. Điểm xuất phát luôn bắt đầu từ sự tò mò.
Đến với beatbox từ năm 12 tuổi, nghệ sĩ Trung Bảo dần nảy sinh mong muốn tìm hiểu sâu hơn và tham gia vào nhiều khâu khác nhau trong quá trình tạo nên một tác phẩm. Anh học quay phim, thu âm, thiết kế đồ họa và thử nghiệm nhiều hình thức nghệ thuật khác nhau.
Trưởng thành từ một beatboxer, anh hình thành tư duy của một người sáng tạo không muốn bị giới hạn bởi một loại hình duy nhất.
Câu hỏi mà anh vẫn luôn theo đuổi: Điều gì sẽ xảy ra nếu âm thanh không chỉ để nghe?
Câu trả lời đến với Voice Gems, dự án đồng sáng tạo cùng nghệ sĩ Harry Yeff. Họ chuyển giọng nói con người thành các cấu trúc tinh thể 3D, biến thứ vô hình thành hình khối có thể quan sát.
Dự án sau đó được trưng bày tại V&A London và Diễn đàn Kinh tế Thế giới tại Davos, đánh dấu bước chuyển mình của Trung Bảo từ nghệ sĩ biểu diễn sang nghệ sĩ đa phương tiện.
Với anh, điều quan trọng không phải làm nhiều lĩnh vực, mà là cách các thế giới khác nhau có thể đối thoại với nhau. Mỗi lĩnh vực là một ngôn ngữ mới, nhưng anh luôn cố giữ lại góc nhìn riêng.
Trong các dự án gần đây của Fustic, studio do anh sáng lập, trí tuệ nhân tạo xuất hiện ngày càng rõ. Nhưng Trung Bảo không xem AI là công cụ tạo ý tưởng thay con người. Theo anh, AI chỉ hữu ích khi người sáng tạo đưa vào đó những suy nghĩ dang dở, những ghi chú rời rạc và cả những hoài nghi cá nhân.
AI có thể giúp anh tổ chức và thử nghiệm nhanh hơn, nhưng không thể thay thế lý do bắt đầu một dự án.
Quan điểm này được thể hiện rõ trong We Are Made of Sun, dự án sử dụng hệ thông LED và cảm biến âm thanh để tạo nên một cấu trúc ánh sáng biến đổi theo tương tác của người xem. Tác phẩm lấy cảm hứng từ năng lượng mặt trời và đặt con người vào mối quan hệ trực tiếp với ánh sáng, âm thanh và tự nhiên.
Phía sau một tác phẩm giàu tính thị giác là nhiều lớp kỹ thuật phức tạp. Trung Bảo dùng AI để hỗ trợ xây dựng hệ thống, thử nghiệm tham số và mô hình kỹ thuật, giúp anh tập trung hơn vào ý tưởng và trải nghiệm của khán giả.
Với anh, ranh giới giữa con người và máy móc rất rõ ràng. Anh vẫn là người quan sát, đặt câu hỏi và quyết định hướng đi, còn AI chỉ là một phần trong quá trình giải quyết vấn đề.
Triết lý của anh rất đơn giản: Đừng bắt đầu bằng việc hỏi công nghệ làm được gì, mà hãy bắt đầu bằng việc mình muốn nói điều gì.
Trong quá trình sáng tạo, anh luôn cân bằng giữa concept, context và content, tìm cảm hứng từ nhiều nguồn nhưng luôn sàng lọc bằng trải nghiệm cá nhân. Với anh, cảm hứng chỉ có giá trị khi nó thuộc về chính người tạo ra nó.
Vì vậy, lời khuyên của anh không phải một công thức, mà là lời nhắc hãy luôn cởi mở với chính mình và đừng giới hạn trong một khuôn mẫu cố định.
Câu chuyện của Trung Bảo không chỉ là hành trình của một nghệ sĩ Việt Nam trong thế giới công nghệ, mà còn cho thấy một cách nhìn khác về sáng tạo thời AI: công nghệ có thể thay đổi cách làm, nhưng điều quyết định tác phẩm vẫn là con người.
4 gương mặt tài năng đến từ Đông Nam Á
Marisa Chentakul – Chuyên gia công nghệ sáng tạo
Đến từ Thái Lan, Marisa Chentakul vốn xuất phát từ thiết kế trước khi một chấn thương cột sống khiến cô phải rẽ hướng khỏi giấc mơ theo đuổi thời trang. Từ đó, cô tìm thấy con đường sáng tạo mới ở giao điểm giữa thiết kế, AI, phần mềm và nghệ thuật kể chuyện, đồng thời chia sẻ quá trình sáng tạo của mình trên tài khoản @meshtimes.
Marisa đặc biệt quan tâm đến “vibe coding” và sử dụng AI để hỗ trợ quá trình lập trình theo cảm hứng. Với cô, khi công nghệ khiến việc tạo ra một sản phẩm trở nên dễ tiếp cận hơn, câu hỏi quan trọng không còn chỉ là “có thể tạo ra gì?”, mà là “tạo ra nó để làm gì?” và “nó có ý nghĩa như thế nào?”.
Các ứng dụng mà Marisa sử dụng trong quá trình sáng tạo gồm TikTok, YouTube, Claude by Anthropic và Procreate Pocket.
Eka Gustiwana – Nhà sản xuất âm nhạc
Đến từ Indonesia, Eka Gustiwana bắt đầu sáng tác từ khi còn nhỏ và từng biểu diễn tại các đám cưới để dành tiền mua chiếc đàn phím đầu tiên. Sau đó, anh trở thành thành viên của Weird Genius, nhóm nhạc đứng sau bản hit “Lathi”.
Sau đó, anh tiếp tục mở rộng hoạt động sáng tạo với Introvrt, một dự án được xây dựng như không gian dành cho những nghệ sĩ khó có cơ hội tỏa sáng khi đứng trên sân khấu.
Eka sử dụng công nghệ như một phần trong hành trình khám phá những hướng đi mới cho âm nhạc và cho rằng khả năng thích nghi là điều cần thiết để người làm sáng tạo tiếp tục tiến về phía trước.
Các ứng dụng liên quan đến quá trình sáng tạo của anh gồm YouTube, Claude by Anthropic, Google Gemini và Logic Pro.
Eddie Putera – Nghệ sĩ thị giác
Đến từ Malaysia, Eddie Putera bắt đầu chế tác mô hình như một sở thích trong những năm nghỉ hưu rồi dần biến niềm đam mê ấy thành một sự nghiệp sáng tạo.
Từ một chiếc xe đơn lẻ, ông có thể tạo ra cả một ngôi làng xung quanh, xây dựng những thế giới thu nhỏ với độ tinh xảo cao và ghi lại quá trình thực hiện các tác phẩm.
Hành trình của Eddie cũng cho thấy sáng tạo không nhất thiết phải bắt đầu từ khi còn trẻ: ở tuổi 58, ông vẫn tiếp tục thử thách bản thân với những định dạng và kỹ thuật mới. Các ứng dụng mà Eddie sử dụng trong quá trình sáng tạo gồm Google Gemini, Final Cut Pro và Logic Pro.
Jasmine Sokko – Nhà sản xuất âm nhạc
Đến từ Singapore, Jasmine Sokko bắt đầu phát hành ca khúc đầu tay “1057” khi vẫn còn đi học và sau đó giành giải Nghệ sĩ Đông Nam Á Xuất sắc nhất tại MTV Europe Music Awards.
Cô từng biểu diễn mở màn cho The Chainsmokers và Coldplay, đồng thời lưu diễn cùng JJ Lin. Bên cạnh âm nhạc, Jasmine tiếp tục mở rộng cách thể hiện của mình bằng công nghệ, trong đó có việc sử dụng công nghệ in 3D để tạo nên các chi tiết cho trang phục biểu diễn và tìm hiểu cách dùng chuyển động để chuyển điệu.
Theo Jasmine, công nghệ có thể đẩy nhanh quá trình thực hiện, nhưng không thể thay thế gu thẩm mỹ, trải nghiệm thực tế hay sự can đảm để đưa ra những lựa chọn khác biệt.
Ảnh: Apple
