Nền bóng đá thế giới vừa bị giội một gáo nước lạnh trước quyết định mang tính lịch sử từ Tehran. Bộ trưởng Thể thao Iran Ahmad Donyamali đã chính thức tuyên bố đội tuyển quốc gia nước này từ bỏ vòng chung kết World Cup 2026. Lời khẳng định đanh thép của ông trên truyền hình nhà nước hôm 11/3 đã đặt dấu chấm hết cho hành trình bay đến Bắc Mỹ của đại diện Tây Á.
Quyết định chấn động này là hệ quả trực tiếp từ những biến động địa chính trị khốc liệt. Các cuộc không kích do Mỹ và Israel tiến hành từ ngày 28/2 đã cướp đi sinh mạng của lãnh tụ tối cao Ali Khamenei và châm ngòi cho một cuộc xung đột quy mô lớn lan rộng khắp khu vực Vịnh.
Phải từ bỏ giấc mơ World Cup vì chiến tranh
Theo Bộ trưởng Donyamali, tình hình hiện tại khiến Iran không thể đảm bảo những điều kiện tối thiểu để cử đội tuyển đi thi đấu. Quan chức này nhấn mạnh rằng những hành động quân sự nhằm vào Iran đã đẩy nước này vào hai cuộc chiến trong vòng chưa đầy một năm. Hệ quả là hàng nghìn người dân thiệt mạng và môi trường an ninh không còn được đảm bảo để có thể tham dự giải đấu.
Thống kê từ đại sứ Iran tại Liên Hợp Quốc Amir Saeid Iravani cho biết hơn 1.300 dân thường đã thiệt mạng từ khi các cuộc không kích bắt đầu. Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Iran Mehdi Taj trước đó cũng bày tỏ sự hoài nghi về khả năng tham dự giải. Ông nhận định việc kỳ vọng các cầu thủ có thể hướng tới World Cup với tâm thế bình thường sau các cuộc tấn công là điều hoàn toàn phi thực tế.
Sự rút lui đột ngột này tạo ra một lỗ hổng khổng lồ cho công tác tổ chức giải đấu danh giá nhất hành tinh. Theo lịch trình dự kiến từ ngày 11/6 đến 19/7, Iran nằm ở bảng G cùng Bỉ, Ai Cập và New Zealand. Toàn bộ ba trận vòng bảng của họ đều được ấn định tổ chức ngay trên đất Mỹ với hai trận ở Los Angeles và một trận ở Seattle.
Đội tuyển Tây Á từng cẩn thận chọn khu liên hợp thể thao Kino ở Tucson làm đại bản doanh. Giờ đây, 18 tháng ròng rã chuẩn bị cùng vô vàn kỳ vọng thúc đẩy kinh tế tại tiểu bang Arizona đã tan thành mây khói. Bất chấp việc Chủ tịch FIFA Gianni Infantino tiết lộ Tổng thống Mỹ Donald Trump vẫn sẵn lòng mở cửa sân vận động chào đón đội tuyển Iran, nhà đương kim số hai châu Á vẫn kiên quyết quay lưng với World Cup. Và rồi bài toán hóc búa lập tức được đẩy sang thị trường vé chợ đen, nơi vô số người hâm mộ đang cuống cuồng tìm cách bán tháo những tấm vé đắt đỏ.
Vậy đội tuyển nào sẽ thay thế?
Việc Iran đơn phương rút lui tạo ra một bài toán khó cho FIFA đối với kỳ World Cup đầu tiên có 48 đội tham dự. Câu hỏi lớn nhất lúc này là cái tên nào sẽ được chọn để lấp vào vị trí của đại diện Tây Á tại bảng G. Theo nhiều nguồn tin thể thao quốc tế, ứng viên sáng giá nhất hiện nay là Iraq. Đội tuyển từng một lần dự World Cup vào năm 1986 là đại diện có thành tích tốt nhất trong khu vực châu Á nhưng chưa giành vé trực tiếp. Họ đã vượt qua UAE ở vòng loại để lọt vào trận play off liên lục địa.
Nhiều chuyên gia đề xuất FIFA có thể đưa thẳng Iraq vào vòng chung kết thay vì buộc họ phải đá trận play off với đội thắng trong cặp đấu giữa Bolivia và Suriname. Trong trường hợp đó, suất đá play off liên lục địa có thể được chuyển giao cho UAE. Mặc dù điều lệ của FIFA cho phép cơ quan này toàn quyền quyết định phương án xử lý, việc trao suất cho một đại diện cùng thuộc Liên đoàn Bóng đá châu Á được xem là giải pháp hợp lý nhất.
Một số ý kiến nhắc đến đội tuyển Italy với tư cách là nhà cựu vô địch có thứ hạng cao nhất chưa vượt qua vòng loại. Tuy nhiên, việc nhường suất của đội tuyển châu Á cho một đội tuyển châu Âu chắc chắn sẽ gây ra sự phản đối gay gắt. Một phương án khác là giữ nguyên bảng G với ba đội tương tự như kỳ World Cup 1950, nhưng lựa chọn này bị đánh giá là bất khả thi do lịch thi đấu 48 đội đã được thiết kế rất phức tạp và ảnh hưởng trực tiếp đến bản quyền truyền hình.
Lịch sử bóng đá từng ghi nhận trường hợp Đan Mạch thay thế Nam Tư tại Euro 1992 và làm nên điều kỳ diệu với chức vô địch, do đó quyết định của FIFA đang được dư luận đặc biệt quan tâm.
Bên cạnh việc ban tổ chức phải đau đầu tìm đội thay thế, Liên đoàn Bóng đá Iran đang đối mặt với những hình phạt vô cùng nặng nề. Việc một đội tuyển từ chối thi đấu sau khi đã vượt qua vòng loại là hành động vi phạm nghiêm trọng quy chế của FIFA. Hồ sơ vụ việc chắc chắn sẽ được chuyển tới ủy ban kỷ luật để xem xét án phạt.
Các biện pháp trừng phạt bao gồm tiền phạt hàng trăm nghìn USD, bị tước quyền tham dự các giải đấu do FIFA tổ chức trong tương lai và phải hoàn trả toàn bộ kinh phí hỗ trợ. Với việc rút lui hơn 30 ngày trước trận mở màn, mức phạt tiền tối thiểu sẽ rơi vào khoảng 318.000 USD theo quy định hiện hành.
Kèm theo đó, Iran sẽ phải trả lại khoản tiền xấp xỉ 12 triệu USD mà cơ quan quản lý bóng đá thế giới đã cấp cho công tác chuẩn bị cũng như chi phí tham dự giải đấu. Thiệt hại khổng lồ về tài chính cùng nguy cơ vắng mặt tại vòng loại World Cup 2030 là cái giá rất đắt mà bóng đá Iran phải gánh chịu sau quyết định từ bỏ này.
