Bảo Nguyễn xuất hiện trong cuộc gọi video từ căn hộ của anh tại Los Angeles, đội chiếc mũ lưỡi trai xanh quen thuộc của đội Dodgers. Chuyến press tour cho bộ phim tài liệu mới nhất của anh – BTS: The Return – vừa khởi động, kéo theo lịch phỏng vấn và các buổi ra mắt dày đặc. Giữa guồng quay đó, anh vẫn dành thời gian trò chuyện cùng tôi: từ một người từng là thực tập sinh, nay đã trở thành đồng nghiệp.
Cách anh chia sẻ cũng giống như cách anh làm phim: chậm rãi, kiên nhẫn và xây dựng sự tin cậy, mở ra những khoảnh khắc gần gũi. Qua cuộc trò chuyện, Bảo mang đến cho Esquire Việt Nam một góc nhìn hiếm hoi về cách anh tiếp cận và vận hành sáng tạo.
Những năm gần đây, Bảo Nguyễn dần khẳng định vị trí của mình trong dòng phim tài liệu tại Hollywood. Chỉ trong vòng hai năm, anh đã đạo diễn ba phim tài liệu dài và tham gia sản xuất một dự án khác: The Greatest Night in Pop (2024), ra mắt tại Liên hoan Phim Sundance và vươn lên vị trí số một trên Netflix. The Stringer (2025) cũng được công chiếu tại Sundance và mới nhất là BTS: The Return, xoay quanh một trong những nhóm nhạc có sức ảnh hưởng lớn nhất thế giới.
Sinh ra tại Maryland trong một gia đình người Việt, Bảo Nguyễn theo học ngành Chính trị và Quan hệ quốc tế tại Đại học New York, trước khi hoàn thành bằng Thạc sĩ Mỹ thuật (MFA) chuyên ngành điện ảnh tại School of Visual Arts.
Với BTS: The Return, Bảo Nguyễn theo chân hành trình của BTS – nhóm nhạc đã mở rộng vị thế của K-pop trên bản đồ âm nhạc toàn cầu. Ra mắt dưới trướng HYBE từ năm 2013, BTS không chỉ nối dài thành công của các thế hệ trước mà còn từng bước mở rộng quy mô và tầm ảnh hưởng của nhạc Hàn trên thị trường quốc tế, đồng thời tạo ra một dấu ấn văn hóa rất riêng.
Album mới nhất của BTS – Arirang, phát hành ngày 20/3, đánh dấu album phòng thu thứ năm và mở ra một chặng mới của nhóm. Sau gần bốn năm không đứng chung sân khấu với đầy đủ đội hình, BTS tái hợp tại quảng trường Gwanghwamun trong sự kiện livestream BTS The Comeback Live | Arirang, thu hút hàng ngàn khán giả toàn cầu. Ngay sau đó, BTS: The Return ra mắt vào ngày 27/3, ghi lại một giai đoạn chuyển mình khi nhóm vừa nhìn lại hành trình đã qua, vừa sẵn sàng cho những bước đi tiếp theo.
Tôi gặp Bảo lần đầu vào năm 2020, khi còn là sinh viên điện ảnh tại Đại học New York. Khi đó, tôi đã gửi cho anh một tin nhắn hoàn toàn ngẫu nhiên trên Facebook và khá bất ngờ là anh đã phản hồi. Không lâu sau, tôi bắt đầu thực tập cùng anh. Trải nghiệm đó đã thay đổi cách tôi nhìn về việc làm phim và đến giờ vẫn ảnh hưởng rõ rệt trong công việc của mình. Với Bảo, làm phim không chỉ là tạo ra một tác phẩm, đó còn là cách bạn quan sát thế giới và bước qua nó.
Catherine Nguyễn: Khi làm phim về những biểu tượng văn hóa như các thành viên BTS, áp lực “kể đúng” câu chuyện là rất lớn. Anh làm thế nào để vẫn giữ được tiếng nói sáng tạo của mình, trong khi phải đối diện với kỳ vọng từ fan, khán giả và cả bối cảnh văn hóa rộng hơn?
Bảo Nguyễn: Khi bắt đầu một dự án có những nhân vật được chú ý rộng rãi, bạn phải chấp nhận rằng áp lực là điều không tránh khỏi. Nhưng anh cố gắng nhìn nó theo hướng khác: biến cảm giác nặng nề đó thành một đặc quyền. Nhiều khi, ranh giới giữa đặc quyền và trách nhiệm rất mong manh, và anh luôn ý thức được điều đó trong suốt quá trình làm phim.
Trước hết, với anh, điều quan trọng nhất vẫn là kể được một câu chuyện hay: một thứ mà chính mình cũng muốn xem. Nếu bản thân anh không muốn xem bộ phim đó, thì ở một khía cạnh nào đó, anh đã thất bại với tư cách là một nhà làm phim.
Bạn cần giữ được điều mình muốn làm ngay từ đầu, nhưng đồng thời cũng phải mở ra khả năng “khám phá” trong quá trình quay. Chính những khoảnh khắc đó – khi bạn phát hiện ra điều gì đó mới mẻ – lại mang đến cảm giác chân thật nhất, từ lúc quay, dựng cho đến khi bộ phim xuất hiện trên màn ảnh.
Catherine Nguyễn: Nói đến việc “khám phá”, RM có nhắc đến hai khái niệm của Hy Lạp là Kairos và Chronos—một bên là thời gian được đo đếm, một bên là “đúng thời điểm”. Làm phim tài liệu thường giống như đi theo Kairos, nơi mọi thứ phụ thuộc vào sự trùng khớp giữa thời điểm, sự chuẩn bị và cơ hội. Ý tưởng này đã ảnh hưởng thế nào đến cách anh kể câu chuyện trong bộ phim?
Bảo Nguyễn: Thật ra đó là một sự trùng hợp rất thú vị khi RM bắt đầu nói về những khái niệm thời gian của Hy Lạp. Chronos là thời gian tuyến tính, có thể đo đếm, còn Kairos lại là thứ mang tính khoảnh khắc—khó nắm bắt và không thể định lượng.
Điều đó khá trùng khớp với cách anh nghĩ về bộ phim ngay từ đầu. Khi lần đầu hình dung về dự án này, anh đã liên tưởng giai đoạn đó trong sự nghiệp của BTS giống như The Odyssey. Năm 2021, khi xem họ biểu diễn tại SoFi Stadium, anh biết họ đang chuẩn bị tạm dừng để nhập ngũ. Khi họ trò chuyện với khán giả, có một cảm xúc rất rõ—giống như một nỗi chờ đợi, một sự lưu luyến. Nó khiến anh nghĩ đến Penelope chờ đợi Odysseus trong chiến tranh.
Vì vậy, khi nghe RM nhắc đến thần thoại và triết học Hy Lạp, đó là một trong những khoảnh khắc mà anh chỉ biết mỉm cười. Có những lúc mọi thứ “khớp” với nhau một cách rất tự nhiên—khi những gì bạn hình dung về câu chuyện ngay từ đầu lại được chính nhân vật phản chiếu lại, theo nhiều cách khác nhau.
Khi nghe RM nhắc đến thần thoại và triết học Hy Lạp, đó là một trong những khoảnh khắc mà anh chỉ biết mỉm cười. Có những lúc mọi thứ “khớp” với nhau một cách rất tự nhiên—khi những gì bạn hình dung về câu chuyện ngay từ đầu lại được chính nhân vật phản chiếu lại, theo nhiều cách khác nhau
Khi đưa những khái niệm đó vào bộ phim, anh gần như để RM dẫn dắt. Cậu ấy nói về quãng thời gian trong quân ngũ như một vòng lặp đều đặn, mang tính kỷ luật—trong khi thời gian ở Los Angeles lại giống với Kairos, những khoảnh khắc khó nắm bắt và không thể đo đếm.
Anh dựa vào cách phân tách đó để xây dựng phần dựng phim—từ những chuyển động máy chậm, các cú zoom nhẹ, cho đến sự đối lập giữa phần hình ảnh tụi anh quay và những đoạn BTS tự ghi lại bằng máy quay cầm tay mà anh đưa cho họ. Ngay từ đầu, anh đã biết mình không thể theo sát họ mọi lúc, nên muốn họ tự ghi lại những gì diễn ra theo cách của riêng mình. Chính những đoạn hình đó mang lại cảm giác rất thật, rất gần—gần như những mảnh ghép của Kairos. Chất liệu hình ảnh cũng gợi cảm giác vượt khỏi thời gian, giống như những thước phim gia đình.
Điện ảnh là một trong số ít loại hình nghệ thuật cho phép bạn “chơi” với thời gian theo cách trực tiếp. Bạn có thể để một cảnh kéo dài mà không cắt, hoặc chia nhỏ nó ra, sắp xếp lại nhịp dựng và từ đó điều hướng cảm xúc của người xem. Ở một mức độ nào đó, bạn có quyền quyết định khán giả sẽ cảm nhận câu chuyện như thế nào.
Catherine Nguyễn: Điều thú vị khi làm phim tài liệu là anh luôn bắt đầu với một định hướng nhất định—một khung câu chuyện mà mình nghĩ nó sẽ đi theo. Nhưng khi vào phòng dựng, khi các tư liệu bắt đầu “lên hình”, câu chuyện đôi khi lại rẽ sang hướng hoàn toàn khác. Với anh, câu chuyện đã thay đổi như thế nào từ giai đoạn chuẩn bị đến lúc hoàn thiện?
Bảo Nguyễn: Khi bắt đầu một dự án, bạn luôn muốn chuẩn bị kỹ nhất có thể—từ nghiên cứu đến tiền kỳ. Nhưng đồng thời, bạn cũng cần giữ cho mình một khoảng trống để khám phá. Chính cảm giác đó mới tạo ra sự chân thật, tự nhiên và gần gũi trong bộ phim. Ban đầu, bạn có thể hình dung về những chủ đề chính, nhưng trong quá trình quay—khi bạn lắng nghe và quan sát—những lớp nghĩa khác sẽ dần lộ ra.
Anh bước vào dự án này với suy nghĩ rằng câu chuyện sẽ xoay quanh những nghệ sĩ đang ở đỉnh cao phong độ, liên tục tạo ra âm nhạc. Nhưng chỉ trong vài ngày đầu, anh đã nhận ra một áp lực rất rõ. Ngay từ phần đầu phim, họ đã nói về việc trải qua một giai đoạn chững lại—điều mà anh không hề dự đoán trước. Anh từng nghĩ họ chỉ đang hoàn thiện và nâng cấp mọi thứ, nhưng chính sự căng thẳng đó lại dần hiện ra qua quá trình quan sát.
Anh biết họ là những ngôi sao toàn cầu, nhưng phải đến khi theo sát, anh mới thực sự hiểu “chiếc vương miện” đó nặng đến mức nào—khi họ không chỉ đại diện cho bản thân, mà còn cho cả đất nước và văn hóa của mình thông qua ngôn ngữ và âm nhạc, như những đại diện văn hóa trước thế giới.
Catherine Nguyễn: Trong một cuộc phỏng vấn trước đây, anh từng nói mình muốn “biến những điều lớn lao trở nên gần gũi, và những điều riêng tư trở nên có sức nặng”. Điều đó thể hiện rất rõ trong phim—khi khán giả được theo chân từng thành viên BTS trong những không gian rất đời thường như trên xe, ở nhà hay qua những thước phim quay tay. Anh đã tạo ra một “vùng an toàn” như thế nào để những người luôn quen với truyền thông và ánh nhìn công chúng có thể cởi mở hơn, vượt qua lớp phòng vệ ban đầu?
Bảo Nguyễn: Nghe có vẻ nghịch lý, nhưng chính việc cho họ không gian lại là cách tạo ra sự gần gũi. Theo trải nghiệm của anh, khi bạn đứng quá sát hay đưa máy quay quá gần, cảm giác đó dễ trở nên áp đặt, mang tính “trao đổi” hơn là kết nối.
Tụi anh chủ động lùi lại và quan sát nhiều hơn. Phần lớn cảnh quay được thực hiện với máy đặt cố định và ống kính zoom xa, thay vì cầm máy đứng sát ngay cạnh họ, vì anh muốn giữ cho họ một khoảng không riêng. Khi đó, họ đang ở giữa một quá trình sáng tạo khá áp lực, nên cách tiếp cận phải thật kín đáo, kiểu “đứng ngoài quan sát” đúng nghĩa.
Càng ở lâu, họ dần chủ động kéo tụi anh vào gần hơn, cả theo nghĩa hình ảnh lẫn cảm xúc. Điều đó đòi hỏi sự kiên nhẫn và hiểu rằng họ sẽ chỉ mở lòng khi thực sự sẵn sàng. Với tư cách là người làm phim, bạn chỉ có thể tạo ra những điều kiện để điều đó xảy ra.
Với anh, những chuyến đi bằng xe lại giống như một không gian để trút bầu tâm sự. Mỗi thành viên đều có xe riêng, nên đó là một trong số ít những lúc họ thực sự ở một mình với suy nghĩ của mình. Sống ở LA, anh cũng rất trân trọng khoảng thời gian một mình trong xe, nơi bạn có thể ngồi lại, sắp xếp suy nghĩ, nhưng đồng thời vẫn đang trên hành trình di chuyển. Một chuyến xe luôn có điểm bắt đầu, diễn tiến và kết thúc rất rõ ràng.
Catherine Nguyễn: Em để ý thấy hình ảnh nước xuất hiện khá xuyên suốt trong phim—gợi nhớ đến Be Water trước đây của anh. Trong dự án lần này, nước hiện diện qua đại dương, hồ bơi, thậm chí cả trong quá trình làm ca khúc Swim. Điều gì khiến anh chọn nước như một “lăng kính” để kể câu chuyện về BTS? Và với anh, cảm giác linh hoạt, khó định hình của nước đại diện cho điều gì trong giai đoạn này của họ?
Bảo Nguyễn: Thật ra, điều đó đến một cách khá vô thức trong quá trình làm việc của anh. Và cũng rất tình cờ là Swim lại trở thành ca khúc chủ đề—điều mà lúc quay anh chưa hề biết trước.
Một trong những cảnh quay bằng máy cầm tay đầu tiên là khung cảnh nhìn ra đại dương từ cửa sổ máy bay. Với anh, việc băng qua một vùng nước luôn là một hình ảnh lặp lại. Nó gắn với chính căn tính của anh—một người Mỹ gốc Việt, con của những người tị nạn. Bố mẹ anh rời Việt Nam bằng thuyền, giống như rất nhiều người khác, để đi tìm một nơi bắt đầu mới.
Những ý niệm đó dần kết nối lại với nhau trong quá trình dựng phim. Khi bạn bắt đầu xâu chuỗi các lớp ý nghĩa, bạn sẽ thấy những điểm giao nhau—giữa hành trình của BTS và hành trình mang tính lịch sử được gợi lên trong Arirang, về những con người băng qua biển để tìm kiếm một điều gì đó mới.
Catherine Nguyễn: Nhắc đến gia đình, em thấy anh đã đưa mẹ mình đến sự kiện BTS The Comeback Live | Arirang tại quảng trường Gwanghwamun—một địa điểm mang nhiều ý nghĩa lịch sử. Việc chia sẻ khoảnh khắc đó với bà có ý nghĩa như thế nào với anh? Và theo thời gian, cách gia đình nhìn nhận con đường nghệ thuật của anh đã thay đổi ra sao?
Bảo Nguyễn: Có lẽ ai rồi cũng quay lại với áp lực muốn đáp ứng kỳ vọng của gia đình—đặc biệt là những người lớn lên trong các gia đình nhập cư hay có xuất thân tị nạn như anh. Mẹ anh rất thích Hàn Quốc, và nói thật thì đơn giản thôi—anh chỉ muốn mẹ thấy rằng mình làm phim và những gì mình làm thực sự có người xem.
Cũng khá buồn cười. Hôm đó ở buổi chiếu có rất nhiều influencer, còn mẹ anh thì livestream… cho không có ai xem. Anh hỏi: “Mẹ đang livestream cho ai vậy?”. Biết đâu mẹ anh lại hợp với thế giới influencer ấy hơn anh.
…nói thật thì đơn giản lắm—anh chỉ muốn mẹ thấy rằng mình đang làm phim, và những gì mình làm thực sự có người xem
Catherine Nguyễn: Dễ thương thật. Em nghĩ đó chắc hẳn là một khoảnh khắc rất đáng nhớ với cô, và chắc cô cũng rất tự hào về anh. Dù biết là kiểu phụ huynh châu Á thì hiếm khi nói thẳng ra, nhưng mấy buổi livestream là đủ hiểu rồi.
Bảo Nguyễn: Chính xác.
Catherine Nguyễn: Sau khi trở lại từ quân ngũ, BTS có nhắc đến cảm giác mất phương hướng—một trạng thái mà có lẽ nghệ sĩ ở bất kỳ giai đoạn nào cũng từng trải qua. Trong phim, hành trình tìm lại hướng đi đó dường như bắt đầu bằng việc họ tìm ra bên ngoài, đến Los Angeles để thay đổi năng lượng, rồi sau đó lại quay về bên trong, tìm lại gốc rễ của mình, với Arirang như một “la bàn” dẫn đường. Khi anh rơi vào những giai đoạn mông lung như vậy, anh thường tìm kiếm cảm hứng từ bên ngoài, hay quay về với những gì quen thuộc và gần gũi hơn?
Bảo Nguyễn: Nhiều người có thể thấy lạ, nhưng anh thực sự là một người hướng nội. Khi cần, anh vẫn có thể trở nên cởi mở, nhưng để sáng tạo và tìm cảm hứng, anh cần những khoảng thời gian ở một mình, để lắng lại với chính mình.
Đồng thời, anh cũng yêu việc làm phim một cách rất tự nhiên, nên lúc nào cũng muốn được làm việc. Có lẽ vì vậy mà anh cứ liên tục làm dự án này đến dự án khác. Đôi khi, anh cũng nghĩ mình nên dừng lại một chút để kết nối lại với bản thân, nhưng thật sự thì công việc này là thứ anh rất đam mê. Anh không xem nó đơn thuần là một nghề—nó giống như hơi thở vậy.
Anh không xem công việc của mình là một nghề—nó giống như hơi thở vậy
Catherine Nguyễn: Lúc nãy anh có nói về “chiếc vương miện nặng” mà BTS phải mang—rằng sự công nhận luôn đi kèm với trách nhiệm. Là một trong số ít đạo diễn người Việt đang làm việc ở quy mô như vậy, anh có bao giờ cảm thấy một áp lực tương tự không? Và anh có nghĩ đến việc sự hiện diện của mình có thể tạo ra ý nghĩa gì cho thế hệ các nhà làm phim Việt tiếp theo?
Bảo Nguyễn: Việc có một cộng đồng, không chỉ là các nghệ sĩ người Mỹ gốc Việt mà còn là cộng đồng nghệ sĩ châu Á—đang tạo ra những tác phẩm rất tốt, chính là điều giúp anh có thêm động lực và nhắc rằng mình không hề đơn độc.
Anh cứ đi từng ngày một. Anh cố gắng nhìn những áp lực, những điều có thể khiến mình cảm thấy nặng nề, như một dạng đặc quyền như đã nói trước đó. Chính cách nhìn đó giúp anh tiếp tục làm việc.
Anh cũng hy vọng rằng bằng việc tiếp tục làm phim, mình có thể góp phần mở ra một con đường cho những nhà làm phim trẻ hơn, để họ thấy rằng bạn hoàn toàn có thể làm những gì có ý nghĩa với mình, mà vẫn khiến gia đình tự hào.
Catherine Nguyễn: Rất nhiều câu chuyện chúng ta kể được nuôi dưỡng từ những con người và trải nghiệm xung quanh. Trong những năm tới, điều gì—về mặt sáng tạo hay cá nhân—khiến anh mong chờ nhất?
Bảo Nguyễn: Năm nay anh sẽ kết hôn (cười). Chắc em làm anh xúc động mất thôi. Anh đang rất hạnh phúc và thật sự mong chờ được bắt đầu một gia đình, xây dựng một mái ấm cùng vị hôn thê của mình. Cô ấy vừa đi ngang qua đây luôn.
Đây là một giai đoạn rất đẹp trong cuộc đời anh và anh cảm thấy vô cùng biết ơn. [Bảo nghẹn lại, giọng chùng xuống.]
Catherine Nguyễn: Nghe thật đẹp. Cảm ơn anh đã chia sẻ. Em nghĩ những điều như vậy rất đặc biệt, bởi với tư cách là nghệ sĩ và đơn giản là con người, việc có những người bên cạnh, truyền cảm hứng và nâng đỡ mình để tiếp tục sáng tạo và trưởng thành là điều rất quan trọng.
Cảm ơn anh Bảo Nguyễn vì cuộc trò chuyện chân thành và cảm ơn Netflix đã hỗ trợ kết nối buổi phỏng vấn này.
BTS: THE RETURN của Bảo Nguyễn sẽ ra mắt toàn cầu trên Netflix vào ngày 27/3.
