Câu chuyện Como gợi mở những suy nghĩ về tầm nhìn quốc tế của các ông bầu Việt Nam.
Ngày 21.10, Como thắng Manchester United 4-1 tại Champions League. Bảy năm trước, khi gia đình tỷ phú Hartono của Indonesia mua lại CLB năm 2019, Como còn thi đấu tại Serie D, hạng tư Ý.
Từ một đội bóng nhỏ bên hồ Como đến sân chơi danh giá nhất châu Âu, hành trình ấy phản ánh tham vọng của những doanh nhân Đông Nam Á đang xây dựng một thương hiệu thể thao quốc tế.
Câu chuyện này cũng khiến người ta nghĩ đến Việt Nam, nơi nhiều ông bầu đã đầu tư hàng chục năm cho bóng đá, xây dựng những CLB giàu truyền thống và học viện đào tạo trẻ. Nhưng liệu những thành quả ấy đã được chuyển hóa thành các mô hình kinh doanh đủ sức vươn ra thị trường quốc tế?
Como bán gì ngoài bóng đá?
Gia đình Hartono, gắn với tập đoàn Djarum, tiếp quản Como thông qua SENT Entertainment năm 2019, khi đội bóng vừa trải qua những khó khăn tài chính.
Como trở lại Serie A năm 2024, sau 21 năm vắng bóng. Dưới sự điều hành của Chủ tịch Mirwan Suwarso và dấu ấn chuyên môn của Cesc Fabregas, CLB tiếp tục tiến bộ để góp mặt tại Champions League mùa 2026-2027.
Nguồn lực tài chính giúp Como chiêu mộ cầu thủ, nâng cấp bộ máy và xây dựng lực lượng cạnh tranh. Tuy nhiên, điểm đáng chú ý còn nằm ở cách những người điều hành khai thác giá trị thương mại của CLB.
Como tọa lạc tại một trong những điểm đến du lịch nổi tiếng nhất Ý, gắn với biệt thự sang trọng, khách sạn cao cấp và cuộc sống của giới thượng lưu.
Tận dụng lợi thế ấy, CLB phát triển SENT Tourism, kết hợp trải nghiệm xem bóng đá với nghỉ dưỡng, ẩm thực, du thuyền và những dịch vụ cao cấp. Một trận đấu không chỉ là 90 phút trên sân cỏ mà còn trở thành một phần trong hành trình khám phá hồ Como.
CLB còn bổ nhiệm nhà thiết kế Rhuigi Villaseñor làm Giám đốc thương hiệu, hợp tác với Adidas, Rhude và Brioni. Bóng đá được kết nối với thời trang và phong cách sống, mở rộng khả năng tiếp cận những khách hàng không nhất thiết là người hâm mộ thể thao.
Theo The Guardian, Mirwan Suwarso còn hướng tới việc cung cấp dịch vụ, công nghệ và kinh nghiệm quản trị từ Como cho những tổ chức thể thao khác.
Dẫu vậy, mô hình này chưa chứng minh được khả năng tự duy trì về tài chính. Báo cáo được The Guardian đề cập cho thấy Como từng lỗ trước thuế hơn 105 triệu euro. Thành tích thể thao và sức hấp dẫn thương hiệu chưa đồng nghĩa với hiệu quả kinh doanh.
Nhưng cách Como tìm kiếm giá trị ngoài sân cỏ vẫn là kinh nghiệm đáng quan tâm.
Việt Nam và những ông bầu tâm huyết
Đặt Como bên cạnh bóng đá Việt Nam, cần thừa nhận chúng ta không thiếu những doanh nhân sẵn sàng đầu tư lâu dài.
Bầu Hiển gắn bó với Hà Nội FC hơn hai thập niên, góp phần xây dựng một trong những CLB thành công nhất kỷ nguyên V-League chuyên nghiệp. Hà Nội từng tiến sâu tại AFC Cup 2019, cho thấy khả năng cạnh tranh ở đấu trường châu lục.
Bầu Đức với HAGL chọn hướng đi khác. Học viện bóng đá hợp tác cùng Arsenal và JMG từng mở ra cách tiếp cận mới về đào tạo trẻ, góp phần hình thành một thế hệ cầu thủ được người hâm mộ đặc biệt quan tâm.
Những đóng góp ấy không thể bị phủ nhận chỉ vì Việt Nam chưa xuất hiện một Como. Thị trường Ý và Việt Nam khác nhau về lịch sử bóng đá, bản quyền truyền hình, sức mua và khả năng thương mại hóa.
Tuy nhiên, câu chuyện Como đặt ra vấn đề đáng suy ngẫm: Sau nhiều năm đầu tư, bao nhiêu CLB Việt Nam đã trở thành những thương hiệu có thể tạo doanh thu từ nhiều hoạt động kinh doanh, thay vì chủ yếu dựa vào nguồn lực của doanh nghiệp hoặc cá nhân đứng sau?
Một CLB giàu thành tích chưa chắc đã là doanh nghiệp thể thao mạnh. Một học viện đào tạo nhiều cầu thủ giỏi cũng chưa đương nhiên hình thành mô hình kinh doanh bền vững.
Trải nghiệm khán giả, nội dung số, sản phẩm lưu niệm, bản quyền thương mại và khả năng tiếp cận thị trường quốc tế là những lĩnh vực bóng đá Việt Nam còn nhiều tiềm năng phát triển.
Nguyễn Hoài Nam và dấu ấn ở châu Âu
Thực ra, doanh nhân Việt Nam từng bước vào thị trường bóng đá châu Âu trước khi Como trở thành hiện tượng.
Năm 2019, doanh nhân Nguyễn Hoài Nam tham gia đầu tư và điều hành FK Sarajevo, CLB giàu truyền thống của Bosnia và Herzegovina. Ông cũng từng tham gia hội đồng quản trị KV Kortrijk tại Bỉ, có cơ hội tiếp cận môi trường quản trị bóng đá chuyên nghiệp châu Âu.
Dưới giai đoạn điều hành có sự tham gia của ông Nam, FK Sarajevo giành hai chức vô địch quốc gia liên tiếp, hai Cúp quốc gia và góp mặt tại vòng loại Champions League.
Đáng chú ý, tháng 10.2019, FK Sarajevo ký thỏa thuận hợp tác với Trung tâm Đào tạo Bóng đá trẻ PVF trong ba năm, hướng đến trao đổi cầu thủ, phát triển chuyên môn và tạo cơ hội cho tài năng Việt Nam tiếp cận môi trường bóng đá châu Âu.
Đó là một hướng đầu tư không chỉ nhằm tìm kiếm thành tích cho CLB nước ngoài mà còn mang khát vọng xây dựng cầu nối với bóng đá Việt Nam.
Tuy nhiên, đại dịch COVID-19 gây ra những xáo trộn nghiêm trọng đối với hoạt động bóng đá và kinh doanh quốc tế. Năm 2021, ông Nam kết thúc giai đoạn đầu tư tại Sarajevo trong bối cảnh đầy khó khăn ấy.
Nhìn lại, hành trình Sarajevo cho thấy doanh nhân Việt Nam đã có những bước đi tiên phong trong việc tiếp cận bóng đá châu Âu. Những danh hiệu giành được, kinh nghiệm quản trị và mối liên kết với đào tạo trẻ Việt Nam là các giá trị đáng ghi nhận.
Câu chuyện cũng gợi mở rằng đầu tư ra nước ngoài đòi hỏi không chỉ nguồn lực tài chính mà còn cả khả năng thích ứng trước những biến động khó lường.
Trong khi Como được xây dựng để khai thác tiềm năng thương mại của một địa danh du lịch nổi tiếng, Sarajevo từng mở ra một hướng tiếp cận khác: sử dụng môi trường bóng đá châu Âu để phát triển chuyên môn và tạo cơ hội hội nhập cho cầu thủ Việt Nam.
Hai mô hình có những mục tiêu khác nhau, nhưng cùng thể hiện khát vọng vượt khỏi phạm vi bóng đá trong nước.
Cuộc chơi không biên giới
Sẽ thiếu công bằng nếu cho rằng các ông bầu Việt Nam thiếu tầm nhìn chỉ vì chưa sở hữu một CLB thành công tại Champions League.
Gia đình Hartono có nguồn lực tài chính đặc biệt lớn, còn Como sở hữu lợi thế hiếm có về địa lý, văn hóa và du lịch. Những điều kiện ấy không thể sao chép nguyên vẹn.
Hơn nữa, không phải doanh nhân Việt Nam nào cũng cần mua CLB ở châu Âu. Đầu tư vào V-League, đào tạo trẻ hay bóng đá nữ đều có thể tạo ra giá trị lâu dài.
Điều quan trọng là xác định mục tiêu vượt khỏi thành tích từng mùa giải.
Một CLB tại Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng hoặc những địa phương có lợi thế du lịch hoàn toàn có thể tìm kiếm mô hình kết hợp bóng đá với văn hóa, dịch vụ và quảng bá điểm đến.
Tuy nhiên, điều ấy đòi hỏi sân vận động phù hợp, lịch thi đấu ổn định, quyền khai thác thương mại rõ ràng và đội ngũ quản trị chuyên nghiệp. Đây không chỉ là trách nhiệm của các ông bầu mà còn liên quan đến cách tổ chức và điều hành bóng đá.
Tầm nhìn quốc tế cũng không nhất thiết bắt đầu bằng thương vụ hàng trăm triệu euro. Nó có thể khởi đầu từ việc đưa cầu thủ ra nước ngoài theo chiến lược dài hạn, hợp tác đào tạo với các CLB châu Âu hoặc xây dựng mạng lưới tuyển trạch quốc tế.
Chiến thắng Manchester United khiến thế giới chú ý đến Como trong một đêm. Nhưng để đưa CLB từ Serie D lên Champions League, những người điều hành đã dành bảy năm xây dựng một dự án vượt khỏi khuôn khổ sân cỏ.
Bóng đá Việt Nam cũng có những ông bầu dành hàng chục năm và nguồn lực rất lớn cho các CLB. Thành quả của họ xứng đáng được ghi nhận.
Nhìn từ Como, câu hỏi đáng suy ngẫm không phải bao giờ Việt Nam mới có thêm một tỷ phú mua đội bóng châu Âu, mà là: Bao giờ những khoản đầu tư bóng đá có thể tạo ra những thương hiệu đủ sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế và phát triển bền vững, ngay cả khi không còn phụ thuộc vào nguồn tài chính của người sáng lập?
