Một người chưa biết bơi thành thạo, chưa có kinh nghiệm đạp xe đường dài nhưng quyết định đăng ký Ironman 70.3, cuộc đua gồm 1,9 km bơi, 90 km đạp xe và 21,1 km chạy bộ. Người đó là bác sĩ Võ Anh Minh, hiện giữ chức Giám đốc Trung tâm Tim mạch Bệnh viện Vinmec Central Park.
Quyết định được đưa ra năm 2021, sau nhiều năm anh làm việc trong lĩnh vực tim mạch can thiệp. Điều khiến anh tìm đến Ironman không phải khát vọng chinh phục thành tích thể thao, mà là nhu cầu xuất phát từ chính nghề nghiệp. Những ca điều trị kéo dài đòi hỏi bác sĩ không chỉ có chuyên môn giỏi mà còn phải duy trì thể lực, sự tập trung và độ chính xác đến những phút cuối cùng.
Sức bền cho những ca sinh tử
Từ năm 2016, khi đi sâu vào lĩnh vực tim mạch can thiệp, bác sĩ Minh nhận ra thể lực ảnh hưởng đáng kể đến khả năng duy trì sự tập trung trong công việc. Những ca can thiệp mạch vành phức tạp có thể kéo dài nhiều giờ. Trong phòng chụp mạch, bác sĩ phải mặc áo chì bảo vệ nặng khoảng 3–5 kg, thậm chí hơn, đồng thời thực hiện các thao tác đòi hỏi độ chính xác cao.
Có những ngày anh làm việc từ sáng đến khuya. Vừa trở về nhà, một cuộc gọi cấp cứu có thể khiến anh lập tức quay lại bệnh viện. Điều anh lo ngại là sự mệt mỏi kéo dài có thể làm giảm phong độ, ảnh hưởng đến khả năng tập trung và gia tăng nguy cơ sai sót.
Một ca can thiệp không thể kết thúc sớm chỉ vì bác sĩ đã kiệt sức. Bệnh nhân cần được điều trị an toàn cho đến phút cuối cùng.
Bởi vậy, anh muốn tìm một môn thể thao giúp cải thiện sức bền, duy trì khả năng hoạt động trong nhiều giờ mà không nhất thiết phải vận động ở cường độ cao liên tục. Sau khi tìm hiểu, anh lựa chọn ba môn phối hợp.
Nhưng từ quyết định đăng ký đến khả năng hoàn thành Ironman là cả một quá trình khó khăn.
Bác sĩ Minh tìm huấn luyện viên bơi từng làm việc với các vận động viên chuyên nghiệp. Những buổi đầu tập bơi sải không hề dễ dàng. Công việc quá bận khiến việc tập luyện thường xuyên bị gián đoạn. Anh tập rồi nghỉ, sau đó lại bắt đầu, nhưng vẫn không cảm thấy đủ tự tin.
Anh từng xin hoãn cuộc thi. Đến lúc không thể tiếp tục trì hoãn, anh đứng trước lựa chọn từ bỏ hoặc thay đổi cách chuẩn bị. Anh quyết định tiếp tục.
Tan làm lúc 20 giờ, anh đến hồ bơi, có hôm tập đến 22 giờ. Những khoảng thời gian trống trong ngày được tận dụng để đạp xe hoặc chạy bộ. Anh cũng tìm đến cộng đồng ba môn phối hợp để học hỏi kinh nghiệm.
Thử thách khiến anh nhớ nhất trong giai đoạn đầu là lần tập bơi biển tại Phước Hải. Dù đã có thể bơi khoảng 2 km trong hồ, khi xuống biển anh gần như mất phương hướng. Sóng liên tục đánh vào mặt, không gian mênh mông khiến anh không cảm nhận được mình đang di chuyển. Sau khoảng 100 m, cảm giác hoảng loạn buộc anh phải quay trở lại bờ.
Những người có kinh nghiệm giải thích rằng anh cần thích nghi với môi trường nước mở, học cách thả lỏng và không chống lại sóng. Qua nhiều buổi tập, cảm giác sợ hãi dần biến mất.
Một bác sĩ quen đối diện với những tình huống sinh tử trong bệnh viện lại có lúc hoảng loạn giữa biển. Trải nghiệm ấy cho anh hiểu rằng kiến thức chuyên môn, bản lĩnh nghề nghiệp và khả năng đối diện với nỗi sợ trong thể thao không hoàn toàn giống nhau.
Sau quá trình tập luyện và tham gia các cuộc đua ba môn phối hợp, Võ Anh Minh đã hoàn thành Full Ironman, cự ly gồm 3,86 km bơi, 180,25 km đạp xe và 42,195 km chạy bộ liên tục.
Anh kể rằng phần chạy marathon sau quãng đạp xe dài là thử thách lớn nhất. Sau khoảng 140 km đạp xe, cơ thể bắt đầu mệt mỏi rõ rệt. Nhưng phía trước vẫn còn phần chạy bộ, khi năng lượng dự trữ đã suy giảm đáng kể.
Trong quá trình thi đấu, có thời điểm anh cảm thấy chóng mặt, phải giảm tốc độ, bổ sung nước và điện giải để điều chỉnh tình trạng cơ thể. Kiến thức y khoa giúp anh nhận biết những phản ứng bất thường, nhưng kinh nghiệm cũng khiến anh hiểu rằng không thể chỉ dựa vào ý chí.
Nền tảng quan trọng nhất vẫn là quá trình tập luyện có hệ thống. Quyết tâm không thể thay thế sự chuẩn bị, càng không phải lý do để bất chấp những dấu hiệu nguy hiểm.
Sau cuộc đua, sức khỏe vẫn là ẩn số
Bác sĩ Võ Anh Minh có hơn 14 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tim mạch, từng tham gia và trực tiếp thực hiện hơn 2.000 ca can thiệp mạch vành phức tạp. Anh được đào tạo chuyên sâu tại Bệnh viện Siriraj thuộc Đại học Mahidol, Thái Lan, cùng các chương trình đào tạo tại Singapore và Nhật Bản.
Năm 2025, anh là báo cáo viên tại EuroPCR ở Paris, một trong những hội nghị quốc tế lớn về tim mạch can thiệp, quy tụ hơn 12.000 chuyên gia và đại biểu.
Con đường chuyên môn ấy phần nào phản ánh tính cách của bác sĩ Minh. Ngay từ thời sinh viên, anh đã quan tâm đến tim mạch, lĩnh vực đòi hỏi quá trình đào tạo lâu dài và khả năng xử lý những tình huống có nguy cơ đe dọa tính mạng.
Trong thời gian tìm kiếm cơ hội học tập tại Thái Lan, anh từng gặp trở ngại về thủ tục và yêu cầu chuyên môn. Không muốn chỉ đến quan sát, anh mong được trực tiếp thực hành và phải nỗ lực chứng minh năng lực để có cơ hội đào tạo phù hợp.
Tinh thần ấy có nhiều điểm tương đồng với cách anh tiếp cận Ironman: đặt ra mục tiêu khó, tìm phương pháp và kiên trì thực hiện.
Tuy nhiên, những trải nghiệm thể thao còn đem đến cho anh điều quan trọng khác: khả năng thấu hiểu cụ thể hơn những khó khăn của người tập luyện.
Trước đây, anh thường khuyên bệnh nhân nên vận động, kiểm soát cân nặng và duy trì lối sống lành mạnh. Sau khi trực tiếp tập luyện ba môn phối hợp, anh hiểu rõ hơn những trở ngại về thời gian, thể lực, nhịp tim, cường độ và khả năng phục hồi.
Có bệnh nhân thường xuyên tập luyện nhưng vẫn gặp vấn đề sức khỏe. Ngoài kết quả thăm khám, anh còn tìm hiểu dữ liệu nhịp tim trên đồng hồ thể thao, lịch sử tập luyện và mức độ vận động để đánh giá đầy đủ hơn.
Anh từng gặp những người thường xuyên tập ở vùng nhịp tim cao mà không nhận ra cơ thể đang chịu áp lực lớn. Chính trải nghiệm Ironman giúp anh trao đổi cụ thể hơn về cách tập luyện phù hợp, thay vì chỉ đưa ra những lời khuyên chung.
Trong các cuộc đua, bác sĩ Minh cũng chứng kiến những trường hợp bị sốc nhiệt, thậm chí bất tỉnh trên đường chạy. Đó là những tình huống giúp anh hiểu thêm phản ứng của cơ thể trong điều kiện vận động kéo dài ngoài thực tế.
Tuy nhiên, từ kinh nghiệm chuyên môn và thi đấu, bác sĩ Minh không cho rằng việc hoàn thành một cuộc đua sức bền có thể phản ánh đầy đủ tình trạng sức khỏe của một người.
Anh đặc biệt phản đối suy nghĩ cho rằng hoàn thành marathon hay Full Ironman đồng nghĩa với việc sở hữu một trái tim khỏe mạnh.
Trong thực tế, có những người đã hoàn thành các cuộc đua sức bền nhưng khi kiểm tra sức khỏe mới phát hiện tăng huyết áp, bệnh thận hoặc những vấn đề tim mạch tiềm ẩn.
Khả năng hoàn thành một cuộc đua và tình trạng sức khỏe tổng thể là hai vấn đề khác nhau. Vì vậy, những người chơi thể thao sức bền, đặc biệt ở tuổi trung niên, càng cần quan tâm đến việc khám sức khỏe định kỳ, đánh giá nguy cơ và tập luyện phù hợp với thể trạng.
Bác sĩ Minh cũng nhận thấy một xu hướng đáng lo ngại trong cộng đồng thể thao phong trào: nhiều người quá chú trọng thành tích, thời gian hoàn thành và những con số có thể chia sẻ trên mạng xã hội.
Có người chưa chuẩn bị đầy đủ nhưng muốn lập tức đạt một thành tích ấn tượng. Có người xem marathon hoặc Ironman như cách khẳng định bản thân, sẵn sàng tăng khối lượng tập quá nhanh.
Anh gọi đó là cách tiếp cận mang tính “mì ăn liền”.
Theo bác sĩ Minh, với những người tập luyện vì sức khỏe, thể thao phải trở thành một phần của cuộc sống lâu dài. Điều đáng quý không chỉ là hoàn thành marathon hôm nay, mà còn có thể tiếp tục chạy bộ, đạp xe hoặc bơi lội ở tuổi 60, 70.
Một thành tích đẹp không có nhiều ý nghĩa nếu người đạt được phải đánh đổi bằng chấn thương hoặc tổn hại sức khỏe.
Bởi vậy, điều anh học được từ Ironman không đơn giản là cách vượt qua giới hạn, mà còn là khả năng nhận biết lúc nào nên tiếp tục và lúc nào cần dừng lại.
Những lựa chọn khi đã đối diện sinh tử
Nhiều năm làm bác sĩ tim mạch khiến Võ Anh Minh chứng kiến không ít trường hợp bệnh nhân ra đi khi mới ngoài 30, 40 hoặc 50 tuổi.
Những cái chết ở độ tuổi còn sung sức trong công việc khiến anh đặc biệt trăn trở. Có những bệnh nhân đến bệnh viện quá muộn, khi khả năng cứu chữa đã rất hạn chế.
Anh nhớ một trường hợp có điều kiện kinh tế tốt nhưng sau biến cố tim mạch lại rơi vào tình trạng sống thực vật. Khi ấy, tiền bạc không còn giải quyết được điều quan trọng nhất: đưa người bệnh trở lại cuộc sống như trước.
Những trải nghiệm ấy khiến anh thường nhắc nhở bệnh nhân rằng công việc và sự nghiệp chỉ là một phần cuộc sống. Sức khỏe không nên trở thành điều được quan tâm sau cùng, khi mọi mục tiêu khác đã hoàn thành.
Đó cũng là một trong những động lực để anh viết cuốn sách Nhồi máu cơ tim & Cách tự cứu mình, nhằm chia sẻ kiến thức nhận biết dấu hiệu nguy hiểm, cách xử trí ban đầu và phòng ngừa những biến cố tim mạch.
Với bản thân, bác sĩ Minh luôn cố gắng tìm sự cân bằng giữa công việc, thể thao và gia đình.
Anh quan niệm con người cần chú ý đồng thời đến thể chất, trí tuệ, tinh thần và cảm xúc. Nếu chỉ phát triển một phương diện mà bỏ quên những phần còn lại, khó có thể duy trì cuộc sống ổn định và lâu dài.
Ngoài Ironman, anh từng tự lái xe đưa vợ con thực hiện chuyến xuyên Việt hơn 4.000 km, dù mới có kinh nghiệm cầm lái chưa lâu.
Trên những cung đường Tây Bắc quanh co, có lúc sương mù che khuất tầm nhìn, anh phải tìm cách thích nghi với điều kiện thực tế. Những thử thách ấy khác xa phòng can thiệp tim mạch hay đường đua Ironman, nhưng cũng đòi hỏi sự chuẩn bị, bình tĩnh và khả năng xử lý tình huống.
Anh nhắc đến câu nói “cao thủ không bằng tranh thủ” khi chia sẻ cách tận dụng thời gian để thực hiện những điều mình muốn.
Đối với bác sĩ Minh, cuộc sống không nên chỉ xoay quanh công việc, cũng không cần liên tục chứng minh bản thân bằng những thành tích lớn hơn.
Anh cho rằng sau mỗi giới hạn được vượt qua, con người có thể tiếp tục gặp một giới hạn khác. Nhưng không phải mọi giới hạn đều cần chinh phục bằng mọi giá. Điều quan trọng là biết mình muốn gì và những trải nghiệm ấy có ý nghĩa thế nào đối với cuộc sống.
Khi được hỏi nếu một ngày không còn đủ sức khỏe tham gia Ironman, điều gì sẽ tiếp tục mang lại niềm vui, bác sĩ Minh nghĩ đến những câu chuyện có thể kể lại cho con cháu, người thân và bạn bè.
Qua nhiều năm làm nghề, gặp gỡ rất nhiều người, anh nhận ra một số kỷ niệm từng quan trọng đã dần phai mờ trong trí nhớ. Điều đó khiến anh muốn sống sâu sắc hơn, dành thời gian cho những trải nghiệm đủ ý nghĩa để có thể nhớ và chia sẻ về sau.
Anh không xem thành công hay thất bại là thước đo duy nhất. Có những điều đáng làm ngay cả khi kết quả không như mong muốn, bởi chính quá trình trải nghiệm đã đem lại giá trị.
Người bác sĩ dành nhiều năm chữa trị những trái tim gặp nguy hiểm đã chọn thử thách trái tim mình. Nhưng sau tất cả, điều anh muốn giữ lại không chỉ là những thành tích trên đường đua, mà còn là sức khỏe, gia đình và những trải nghiệm làm nên ý nghĩa của một cuộc đời.
Ảnh: Nhân vật cung cấp
