Nằm giữa công viên ven sông rộng 70 héc-ta ở quận Nam Sa, Greater Bay Area Sports Centre được định vị là mảnh ghép nổi bật tiếp theo của khu đô thị ven sông đang phát triển mạnh mẽ. Dưới bàn tay Zaha Hadid Architects (ZHA) và Viện Thiết kế Kiến trúc & Nghiên cứu Quảng Đông (GDAD), cụm công trình quy mô lớn này gồm sân vận động, nhà thi đấu và trung tâm thể thao dưới nước nằm dọc theo bờ sông Châu Giang.
Trong đó, sân vận động sở hữu sức chứa 60.000 chỗ ngồi; nhà thi đấu với 20.000 chỗ ngồi phục vụ các giải bóng rổ và những sự kiện lớn trong nhà; còn trung tâm thể thao dưới nước được thiết kế với 4.000 chỗ ngồi, đáp ứng tiêu chuẩn cho các giải bơi lội và các bộ môn thể thao dưới nước hàng đầu.
Ngôn ngữ kiến trúc uyển chuyển, và siêu thực đặc trưng của ZHA lần này được phát triển từ chính cảnh quan thủy vực và văn hóa ven sông của vùng duyên hải nơi đây, tạo nên một cấu trúc vừa mang tính biểu tượng, vừa gắn kết sâu sắc với bối cảnh địa phương.
Lấy cảm hứng từ thân thuyền buồm truyền thống thời Tống — những con thuyền từng giúp Châu Giang trở thành huyết mạch giao thương quốc tế — các khối công trình được “uốn” cong như đang lướt trên mặt nước, đường nét được “gọt” sắc để giữ trọn tinh thần khí động học.
Thiết kế mang tính biểu tượng này còn giải quyết bài toán khí hậu cận nhiệt đới của Quảng Châu. Kế thừa tinh thần kiến trúc Lĩnh Nam, dự án bổ sung nhiều khu vực có mái che và các giải pháp thông gió tự nhiên, đặc biệt là mái sân vận động. “Mái được cấu trúc theo các lớp, vừa che mưa nắng cho 60.000 khán giả, vừa tạo đường thoát cho luồng khí nóng, đảm bảo thông gió tự nhiên”, ZHA giải thích. “Hệ mái dạng lớp này bao quanh sân vận động còn gợi nhắc những nếp xếp lụa của quạt giấy truyền thống”.
Với sức chứa 60.000 chỗ, sân vận động sở hữu khán đài có thể tái cấu hình tùy nhu cầu sử dụng. Lớp vỏ kiến trúc cong vút tạo nên một khoảng vòm rộng thoáng, dẫn gió từ cửa sông Châu Giang vào bên trong và mở ra góc nhìn khoáng đạt hướng thẳng mặt nước.
Tính bền vững cũng là trọng tâm của thiết kế. Công viên ven sông được quy hoạch như một hệ sinh thái linh hoạt, với các vùng đất ngập nước tự nhiên đóng vai trò “lá chắn” chống lũ, có khả năng hấp thụ và xử lý lượng nước dâng trong những đợt thủy triều và mưa bão cực đoan. Hệ thống làm mát thụ động, từ các khoảng mở đón gió mùa hè đến chuỗi không gian đổ bóng liên tục, giúp công trình giảm phụ thuộc vào cơ điện một cách đáng kể, duy trì vi khí hậu dễ chịu quanh năm.
Zaha Hadid Architects cho biết: “Với mục tiêu cung cấp hạ tầng thiết yếu cho vận động viên, đặc biệt là các bộ môn điền kinh, thiết kế của cụm công trình tận dụng tối đa mùa đông ôn hòa của Nam Sa. Điều này tạo nên môi trường tập luyện ngoài trời lý tưởng, góp phần nuôi dưỡng những thế hệ vận động viên tương lai”.
Bên cạnh việc cung cấp hạ tầng thể thao đạt chuẩn quốc tế, dự án còn mở ra một không gian cảnh quan giàu tính cộng đồng, khuyến khích các hoạt động giải trí và rèn luyện thể thao trong khu vực Vịnh Lớn. Trung tâm thể thao dưới nước được trang bị hồ bơi tiêu chuẩn 50 mét và khu vực nhảy cầu dành cho cả tập luyện lẫn thi đấu; trong khi các sân bóng ngoài trời và đường chạy được thiết kế để phục vụ trường học, câu lạc bộ địa phương và cư dân quanh vùng.
Ngoài ra, khu liên hợp thể thao – văn hóa này còn tích hợp khu lưu trú dành cho vận động viên, hệ thống sân tập ngoài trời và đường chạy bổ trợ, góp phần tạo nên một hệ sinh thái thể thao toàn diện, gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo, thi đấu và sinh hoạt cộng đồng.
Trong những năm gần đây, Trung Quốc không chỉ mở rộng đầu tư cho ngành thể thao mà còn xem đây như một động lực tăng trưởng mới, kéo theo nhu cầu xây dựng hạ tầng hiện đại và đạt chuẩn quốc tế.
Với hàng tỉ mét vuông sân bãi hiện có và các chính sách thúc đẩy thể thao cộng đồng, nhu cầu về những công trình quy mô lớn, đạt chuẩn ngày càng tăng. Dự án Greater Bay Area Sports Centre của ZHA được phát triển trong bối cảnh đó, vừa phục vụ thi đấu chuyên nghiệp, vừa mở rộng không gian công cộng cho cư dân và vận động viên.
Greater Bay Area Sports Centre sẽ chính thức đón khách với sự kiện vào ngày 5 tháng 12, mở màn bằng chuỗi bốn đêm hòa nhạc vốn đã bán sạch vé từ trước.
Ảnh: Seilaojiong
