Đằng sau vẻ hào nhoáng đầy mê hoặc của thời trang là những lớp trầm tích của tri thức, sáng tạo và sự kế thừa được bồi đắp qua nhiều thế hệ. Đứng phía sau mỗi nhà thiết kế trẻ là những người thầy âm thầm truyền đạt kiến thức, nuôi dưỡng tư duy và gìn giữ những giá trị cốt lõi của nghề.
Với ThS. Trần Minh Nhựt, hành trình ấy bắt đầu từ chính vị trí của một sinh viên Thiết kế Thời trang và tiếp tục được viết nên trên bục giảng. Nhiều năm qua, anh đồng hành cùng các thế hệ trẻ, trong vai trò Giám đốc chương trình Thiết kế Thời trang HSU. Anh cũng đồng thời dẫn dắt Fashion Creation – sàn diễn thời trang đã vượt khỏi khuôn khổ của một buổi bảo vệ đồ án tốt nghiệp để trở thành bệ phóng đầu tiên, nơi nhiều nhà thiết kế trẻ định hình bản sắc sáng tạo và bước những bước đầu tiên vào ngành công nghiệp thời trang.
Trong cuộc trò chuyện cùng Esquire Việt Nam, anh chia sẻ về hành trình kế thừa một “di sản” giáo dục, những thách thức khi đào tạo người làm sáng tạo trong kỷ nguyên AI và điều anh luôn mong học trò mang theo trên con đường làm nghề.
Esquire Việt Nam: Nhìn lại những ngày đầu nhận lời dẫn dắt Fashion Creation, điều gì đã thôi thúc anh bước vào vai trò này?
ThS. Trần Minh Nhựt: Đối với tôi, tôi xem Fashion Creation là một di sản của ngành Thiết kế Thời trang, Trường ĐH Hoa Sen. Trải qua 14 năm tổ chức, từ những người tiền nhiệm cho đến tôi hiện nay vẫn luôn cố gắng gìn giữ di sản ấy, giữ nguyên tên gọi thương hiệu Fashion Creation.
Tôi còn nhớ năm 2013, Fashion Creation lần đầu tiên được tổ chức theo mô hình trình diễn thời trang châu Âu tại một trung tâm sự kiện đẳng cấp ngay giữa trung tâm Sài Gòn. Đó là cột mốc chính thức giới thiệu khái niệm về một sàn diễn thời trang chuyên nghiệp dành riêng cho đồ án tốt nghiệp của sinh viên thiết kế tại Việt Nam.
Ở Fashion Creation, chúng tôi không cố gắng tạo ra một sự kiện hào nhoáng, mà ở đó, chúng tôi chỉ tập trung đưa khán giả vào những trải nghiệm nghệ thuật chất lượng, nơi chỉ có những sáng tạo thời trang của các NTK trẻ được tỏa sáng. Hành trình hơn một thập kỷ ấy luôn làm tôi tự hào và thôi thúc tôi (trong vai trò là người kế thừa) phải cố gắng phát triển nó ngày một tốt hơn.
Các em sinh viên luôn là nguồn động lực rất lớn cho tôi, nhìn thấy các em chăm chỉ học hành, những đêm thức trắng để làm đồ án, hay những lúc nước mắt phải rơi vì quá áp lực. Tôi luôn tự nhủ lòng mình về trách nhiệm của một “người lái đò” không chỉ đứng trên giảng đường, mà còn phải trở thành người biết tổ chức những sự kiện thời trang chuyên nghiệp. Tôi không ngừng học hỏi về những kinh nghiệm tổ chức show diễn thời trang thông qua các tuần lễ thời trang quốc tế hay từ những đạo diễn tại Việt Nam.
Từ một học trò trở thành người thầy, đâu là thách thức lớn nhất trong quá trình chuyển đổi giữa hai vai trò ấy?
Tôi là cựu sinh viên ngành Thiết kế Thời trang, Trường Đại học Hoa Sen khóa 2010. Thời ấy, tôi đã từng khao khát được đứng trên giảng đường đại học để tiếp nối những giấc mơ thời trang của các thế hệ sinh viên sau này. Cho đến nay, khi đạt được điều đó và nhìn lại một hành trình dài của bản thân mới thấy mình đã đi được rất xa, so với những gì mình đã tưởng tượng trong thời điểm ấy.
Thách thức lớn nhất của tôi là làm sao để thoát khỏi hình ảnh cậu sinh viên đại học, tự tin và chững chạc đứng trên bục giảng. Thời gian đầu, số tuổi của tôi cách số tuổi của các bạn sinh viên không nhiều. Khi còn làm trợ giảng, các bạn gọi tôi là “anh” thay vì “thầy”. Điều đó không làm tôi buồn mà còn khiến tôi cảm thấy gần gũi hơn với các bạn.
Từng là một sinh viên học thời trang, tôi thấu hiểu về khối lượng bài tập và áp lực của các bạn. Tôi đứng trước sự mâu thuẫn trong những quyết định của mình, hoặc là cố gắng đẩy các bạn vào áp lực thực tế với khối lượng đề án khổng lồ, hoặc là thấu cảm và giảm tải bài tập cho các bạn. Dần dần tôi cũng đã cân bằng được cả hai. Tôi nghĩ tất cả điều đó cũng đủ để các bạn sinh viên trưởng thành và sẵn sàng đối diện với tính chất công việc của một NTK thực thụ.
Có bài học hay lời khuyên nào từ những người thầy của mình mà đến hôm nay anh vẫn luôn mang theo?
Có một câu nói mà một cô gíao người Pháp đã từng nói với tôi: “Smarter every morning”. Hãy thông minh, tài giỏi hơn vào mỗi buổi sáng thức dậy. Mỗi ngày, một chút, tiến bộ từ tư duy đến kỹ năng. Một người làm sáng tạo không thể một ngày hay hai ngày có thể thành công, mà cần một quá trình rèn giũa bản thân.
Mỗi ngày, một chút, tiến bộ từ tư duy đến kỹ năng. Một người làm sáng tạo không thể một ngày hay hai ngày có thể thành công, mà cần một quá trình rèn giũa bản thân – ThS. Trần Minh Nhựt
Câu nói này còn là một lời nhắc nhở rằng người làm sáng tạo phải biết cân bằng cuộc sống, dù có bận rộn, phải ngủ đủ giấc và thức dậy tỉnh táo vào sáng ngày hôm sau, phải có nhiều năng lượng mới để “smarter” sau khi thức dậy.
Trong suốt hành trình đồng hành và dẫn dắt Fashion Creation, điều gì đã luôn giữ anh ở lại? Đã bao giờ anh nghĩ đến việc dừng lại hay từ bỏ? Nếu có, điều gì khiến anh tiếp tục bước tiếp?
Cứ mỗi năm, dưới rất nhiều áp lực trong khâu tổ chức, tôi nhiều lần muốn từ bỏ vai trò này. Nhưng sau cùng, tôi vẫn quyết tâm đồng hành và dẫn dắt Fashion Creation cho đến khi hoàn thành. Điều khiến tôi vẫn ở lại có lẽ đến từ những khoảnh khắc xúc động khi nhìn thấy học trò mình trưởng thành và tỏa sáng.
Đó là những giây phút nhìn thấy các bạn sinh viên dắt tay người mẫu tự tin bước trên sàn diễn để chào kết trước hàng trăm khán giả, nhìn thấy các em hạnh phúc trước công chúng càng làm cho tôi hiểu rằng mình không thể dừng lại sứ mệnh này.
Sau nhiều năm làm việc cùng các thế hệ sáng tạo trẻ, đâu là điều anh luôn mong học trò của mình ghi nhớ trên hành trình làm nghề?
Tôi luôn mong học trò mình ghi nhớ hai điều: tác phong chuyên nghiệp trong công việc và tôn trọng đạo đức trong sáng tạo. Một NTK không chỉ có đam mê, tư duy sáng tạo tốt mà còn phải có thái độ làm việc tốt, biết cách quản lý và điều phối một dự án thời trang chuyên nghiệp.
Ngoài ra, đứng trước sự phát triển không ngừng của AI, người làm sáng tạo phải biết điểm dừng khi sử dụng; sản phẩm sáng tạo phải có tính nguyên thủy từ trong tư duy sáng tạo và cá tính riêng của mỗi người. Một NTK phải luôn biết nuôi dưỡng tâm hồn của chính mình, thì những sản phẩm thiết kế mới dễ dàng chuyển tải được câu chuyện, ý tưởng và tính cá nhân bên trong chúng.
Một NTK phải luôn biết nuôi dưỡng tâm hồn của chính mình, thì những sản phẩm thiết kế mới dễ dàng chuyển tải được câu chuyện, ý tưởng và tính cá nhân bên trong chúng.
Điều khó nhất khi dẫn dắt một thế hệ nhà thiết kế trẻ hiện nay là gì: truyền đạt kỹ năng, định hình tư duy hay giúp họ giữ vững bản sắc cá nhân?
Thế hệ sinh viên Gen Z hiện nay rất năng động, học hỏi rất nhanh, tiếp cận công nghệ cao nên các bạn sẽ có những tiến bộ nhất định so với thế hệ trước (thời chưa có AI). Chính vì lẽ đó, các bạn đề cao bản sắc cá nhân của mình mà thiếu đi sự lắng nghe từ phía thầy cô. Điều khó khăn nhất đối với tôi là làm sao để dung hòa được cá tính riêng của mỗi sinh viên với những kinh nghiệm chuyên môn của một người thầy.
Bằng cách lắng nghe thật nhiều, quan sát thật sâu, tìm ra những điểm nổi trội của từng người, từ đó sẽ có những định hướng phù hợp. Trong mỗi đồ án, mỗi sinh viên sẽ kể câu chuyện thời trang của riêng mình. Là một người thầy, cần phải có sự thấu hiểu nhất định về sinh viên của mình để tìm ra cách đối thoại phù hợp nhất cho từng đối tượng.
Có khi nào anh phải khuyên một học trò từ bỏ một ý tưởng mà họ rất tin tưởng? Anh thường khuyến khích học trò đối diện với thất bại đó như thế nào?
Việc một dự án thời trang không có tính khả thi và sẽ thất bại là một chuyện rất bình thường. Tôi cũng đã rất nhiều lần khuyên các học trò từ bỏ một ý tưởng mà họ rất tin tưởng. Không phải vì tôi muốn các bạn phải làm theo những ý tưởng của tôi, mà tôi muốn các bạn nhìn ra sự bất hợp lý, sự nhàm chán mà không thể thực hiện trong một dự án thời trang.
Những lần như thế, các bạn sinh viên thường rơi vào trạng thái mất phương hướng và cảm thấy năng lực của mình bị phủ nhận. Tuy nhiên, trong công việc thực tế, những việc này thường xuyên xảy ra. Tôi thường khuyên các bạn hãy bình tĩnh suy xét, phân tích từng yếu tố làm cho ý tưởng của mình bị từ chối, từ đó hãy tìm ra những giải pháp khác tối ưu hơn.
Anh hy vọng thế hệ học trò tiếp theo sẽ làm được điều gì mà thế hệ của anh chưa thể hoàn thành?
Chưa bao giờ tôi thấy ngành thời trang tại Việt Nam phát triển vượt bậc như ngày nay. Nếu so với thời của tôi, ngành thời trang Việt Nam chỉ mới bắt đầu phát triển, song cơ hội được làm việc trong môi trường chuyên nghiệp là rất hiếm. Nhưng hiện nay, cơ hội để các NTK trẻ được thể hiện bản sắc là vô cùng nhiều.
Mỗi năm, các trường đại học trên toàn quốc đào tạo ra hàng trăm NTK, tạo ra một môi trường thời trang sôi động từ đời thực cho đến các kênh mạng xã hội. Có rất nhiều công cụ để các bạn lan tỏa những sáng tạo của mình ra thế giới. Ngược lại, các bạn phải đối diện với sự cạnh tranh rất cao. Tôi mong các học trò tiếp theo của mình phải tận dụng sức mạnh của AI, phải biết cách học thật nhanh các phương thức truyền thông và giới thiệu những thiết kế đến công chúng một cách nhanh nhất.
Sau nhiều năm đứng ở vị trí dẫn dắt, điều gì khiến anh cảm thấy tự hào nhất: thành công của học trò, sự phát triển của chương trình hay những giá trị âm thầm khác?
Làm giáo dục, tôi không đong đếm từng giờ từng phút dành cho sinh viên. Tôi nghĩ rằng, điều khiến tôi tự hào nhất về Fashion Creation hằng năm đó là những giá trị âm thầm của thầy và trò đã làm nên. Để có được những buổi trình diễn, thầy trò chúng tôi phải luôn đồng hành và giữ kết nối rất chặt chẽ với nhau.
Tôi nhìn thấy những lúc học trò mình khóc, gục ngã vì khối lượng công việc rất lớn, sự kiên nhẫn và nỗ lực của các em sau mỗi lần thất bại trong những lần thử nghiệm mẫu. Nhưng ngay thời khắc công diễn, tôi tự hào vì các học trò đã rất nghiêm túc cho một dự án đầu đời của mình.
Tiếp đến là sự phát triển của chương trình. Đội ngũ giảng viên chúng tôi luôn cố gắng tạo ra những sàn diễn tiến bộ, tiệm cận với các tiêu chuẩn quốc tế. Từ khâu chọn địa điểm, lên layout sàn diễn, đường đi catwalk, tất cả đều được tính toán kỹ càng nhất. Sau cùng, tôi tự hào vì Fashion Creation đã trải qua hơn một thập kỷ, vẫn ở đó, vẫn phát triển mỗi năm, vẫn là một sàn diễn mà sinh viên chúng tôi luôn mong đợi.
Ảnh: NVCC
