Ngay sau khi công chiếu tại các thị trường quốc tế, Project Hail Mary do Phil Lord và Christopher Miller đạo diễn đã thu về thành công phòng vé rực rỡ, đạt doanh thu ra mắt kỷ lục với hơn 80 triệu USD tại Bắc Mỹ và vượt 300 triệu USD trên toàn cầu. Được đánh giá cao với 95% điểm Rotten Tomatoes và “A” CinemaScore, bộ phim khoa học viễn tưởng này trở thành cú hit lớn nhất của Amazon MGM Studios, đồng thời mở ra khả năng thực hiện phần tiếp theo.
Dĩ nhiên, tất cả những thành công này không chỉ đến từ tên tuổi của Ryan Gosling hay thương hiệu chuyển thể từ tiểu thuyết của Andy Weir. Điều khiến bộ phim tạo được thành tích ấn tượng nằm ở một hướng tiếp cận hiếm thấy: tôn trọng khoa học ngay từ nền tảng. Thay vì dùng khoa học như một lớp nền minh họa, Project Hail Mary đặt các nguyên lý vật lý, thiên văn và sinh học vào trung tâm của cấu trúc kể chuyện.
Chính lựa chọn này khiến bộ phim trở thành một trường hợp đáng chú ý trong dòng phim khoa học viễn tưởng hiện đại. Từ giả thuyết về sự lan truyền của sự sống trong vũ trụ, bài toán di chuyển liên sao cho đến hiệu ứng giãn nở thời gian, các khái niệm khoa học không bị giản lược thành yếu tố trang trí, mà được triển khai như những nút thắt cốt lõi, quyết định hướng đi của câu chuyện. Từ đây, khoa học không còn đứng ngoài như phần nền minh họa, mà trực tiếp tham gia vào cách bộ phim xây dựng logic, tạo căng thẳng và giữ cho toàn bộ hành trình trở nên thuyết phục và hấp dẫn hơn cho người xem.
Một Mặt Trời đang chết dần
Project Hail Mary xoay quanh Ryland Grace (Ryan Gosling), một nhà khoa học tỉnh dậy trên con tàu vũ trụ cách Trái Đất 11,9 năm ánh sáng, trong tình trạng mất trí nhớ hoàn toàn. Khi ký ức dần trở lại, anh nhận ra nhiệm vụ của mình: cứu lấy Trái Đất khỏi một thảm họa chưa từng có: Mặt Trời đang dần mất năng lượng vì một dạng sinh vật ngoài hành tinh.
Ý tưởng về việc một sinh vật có thể lan truyền giữa các hệ sao nghe có vẻ xa vời, nhưng không hoàn toàn vô căn cứ. Trong khoa học, tồn tại một giả thuyết mang tên panspermia (Thuyết tha sinh): cho rằng sự sống có thể được “gieo mầm” từ hành tinh này sang hành tinh khác thông qua các thiên thạch hoặc vật chất vũ trụ.
Dù chưa có bằng chứng xác thực, giả thuyết này vẫn được nhiều nhà khoa học xem là khả thi ở cấp độ vi sinh vật. Tất nhiên, “astrophage”: sinh vật trong phim vẫn thuộc về vùng tưởng tượng. Nhưng cách nó được xây dựng, với logic và quy luật riêng, khiến thế giới giả tưởng trong phim cũng rất chân thực và đáng tin.
Khoảng cách giữa các vì sao và giới hạn của con người
Một trong những thách thức lớn nhất của Project Hail Mary là bài toán di chuyển liên sao. Trong Dải Ngân Hà có hơn 400 tỷ ngôi sao, nhưng chỉ khoảng 100 ngôi sao nằm trong phạm vi 20 năm ánh sáng từ Trái Đất. Tau Ceti: điểm đến trong phim cách Trái Đất 11,9 năm ánh sáng.
Nếu sử dụng con tàu nhanh nhất từng được con người chế tạo (Apollo 10), hành trình này sẽ mất khoảng 320.000 năm. Trong bối cảnh Mặt Trời đang chết dần, rõ ràng con người không có thời gian cho những phương án như vậy. Thay vì giải quyết vấn đề khoa học này theo hướng “bẻ cong” logic như nhiều phim khác, tác phẩm của đạo diễn Phil Lord và Christopher Miller đã lựa chọn đi thẳng vào một trong những lý thuyết quan trọng nhất của của vật lý hiện đại: thuyết tương đối hẹp của Albert Einstein. Khi một vật thể di chuyển gần tốc độ ánh sáng, thời gian trong hệ quy chiếu của nó sẽ trôi chậm hơn – hiện tượng gọi là time dilation.
Trong phim, Ryland Grace nhận ra rằng dù con tàu đã di chuyển suốt nhiều năm, với anh, thời gian chỉ trôi qua khoảng bốn năm. Đây là một chi tiết hiếm hoi mà Project Hail Mary giữ được sự chính xác gần như tuyệt đối về mặt khoa học.
Con người không cô đơn trong vũ trụ
Trong hành trình của mình, Ryland Grace gặp Rocky – một sinh vật ngoài hành tinh cũng đang tìm cách cứu hành tinh của mình. Không giống những hình ảnh quen thuộc về người ngoài hành tinh trong văn hóa đại chúng, Rocky được xây dựng dựa trên logic sinh học khác biệt, nhưng vẫn tuân theo những nguyên tắc khoa học nhất định.
Niềm tin rằng sự sống tồn tại ngoài Trái Đất không phải là giả tưởng vô căn cứ. Trong Dải Ngân Hà, ước tính có ít nhất 100 tỷ hành tinh. Tính đến tháng 3/2026, các nhà khoa học đã xác nhận hơn 6.100 ngoại hành tinh: những thế giới nằm ngoài hệ Mặt Trời của chúng ta.
Không dừng lại ở đó, các thành phần cơ bản của sự sống như amino acid hay nucleotide cũng đã được tìm thấy trong các thiên thạch. Những phát hiện này không khẳng định sự tồn tại của sự sống ngoài Trái Đất, nhưng đủ để mở ra một khả năng: sự sống, theo một hình thức nào đó, có thể phổ biến hơn chúng ta từng nghĩ.
Những thế giới chưa từng tồn tại và những thế giới có thể có thật
Từ giả thuyết về sự sống, bộ phim tiếp tục mở rộng tầm nhìn sang một câu hỏi khác: nếu sự sống tồn tại ở nơi khác, những thế giới đó sẽ trông như thế nào? Project Hail Mary đưa người xem đến những hành tinh xa lạ, nơi màu sắc và cấu trúc khí quyển được hình dung với mức độ chi tiết đến choáng ngợp. Một trong những điểm dừng chân trong hành trình của Grace và Rocky là một hành tinh giả định xoay quanh Tau Ceti: với những dải khí xoáy mang sắc xanh và đỏ, gợi nhớ đến các hành tinh khí khổng lồ như Sao Mộc trong hệ Mặt Trời.
Đây cũng là chi tiết khác so với tiểu thuyết gốc. Khi Andy Weir viết tiểu thuyết này, giới khoa học từng tin rằng hệ sao Tau Ceti có thể sở hữu các hành tinh. Tuy nhiên, những dữ liệu cập nhật gần đây cho thấy các phát hiện trước đó nhiều khả năng là nhầm lẫn. Sự khác biệt này không hề làm suy giảm đi tính thuyết phục của bộ phim mà nhấn mạnh một điều quan trọng: khoa học vẫn luôn vận động. Những gì từng được xem là khả thi đều có thể bị điều chỉnh, và chính quá trình liên tục cập nhật đó lại là nền tảng để những câu chuyện như Project Hail Mary có thể tồn tại, ở ranh giới giữa hiểu biết hiện tại và trí tưởng tượng.
