Hai bảng giá trị đội hình tại AFC Champions League Elite và Champions League Two khu vực Đông Á do Seasia Goal công bố cho thấy một thực tế đáng chú ý: nhiều CLB Đông Nam Á đang sở hữu những đội hình có giá trị trên 10 triệu euro.
Ở Champions League Elite, Johor Darul Ta’zim (JDT) của Malaysia được định giá 15,93 triệu euro, đứng thứ sáu trong 16 đội. Buriram United của Thái Lan xếp thứ bảy với 14,70 triệu euro. Tại Champions League Two, Lion City Sailors của Singapore đứng thứ ba với 11,93 triệu euro.
Đây là giá trị thị trường ước tính của các cầu thủ theo bảng Seasia Goal dẫn từ Transfermarkt, không phải giá trị của toàn bộ CLB. Những con số ấy vẫn gợi ra câu hỏi: Điều gì giúp các đội bóng Đông Nam Á thu hút và duy trì những đội hình có giá trị tương đối cao?
Câu trả lời không chỉ nằm ở ngân sách chuyển nhượng. Ba CLB đang đầu tư vào những nền tảng khác nhau để nâng chất lượng thi đấu và phát triển hoạt động kinh doanh.
JDT: đầu tư cho tương lai
Dưới sự định hướng của Tunku Ismail Sultan Ibrahim, Thái tử bang Johor, Nhiếp chính vương Johor và chủ sở hữu CLB, JDT xây dựng mô hình phát triển vượt ra ngoài việc mua cầu thủ nổi tiếng. Đội bóng Malaysia đầu tư vào sân vận động, trung tâm huấn luyện, đội ngũ chuyên môn và hệ thống đào tạo, đồng thời phát triển thương hiệu.
Sân Sultan Ibrahim có sức chứa khoảng 40.000 người, vừa phục vụ thi đấu vừa là không gian kết nối người hâm mộ. Tháng 5.2026, JDT khởi công trung tâm huấn luyện mới trên khu đất khoảng 39 mẫu Anh, dành cho đội một và các đội trẻ, với sân tập và những hạng mục chăm sóc thể lực, y tế.
Điểm đáng chú ý là các công trình này có thể phục vụ CLB qua nhiều mùa giải. Một ngoại binh có thể rời đội sau vài năm, nhưng hệ thống huấn luyện tốt giúp đội bóng duy trì điều kiện phát triển cầu thủ lâu dài.
Ở khía cạnh thương mại, JDT hợp tác với Nike từ năm 2014 và gia hạn hợp đồng tài trợ trang phục đến năm 2029. Việc bán áo đấu và sản phẩm chính thức giúp CLB tạo thêm điểm tiếp xúc với người hâm mộ, dù doanh thu cụ thể chưa đủ để kết luận mô hình này tự chủ tài chính.
Đó cũng là thách thức của JDT: xây dựng cơ sở vật chất hiện đại cần nguồn vốn lớn, nhưng hiệu quả dài hạn còn phải được chứng minh bằng nguồn thu ổn định, không chỉ bằng mức chi của nhà đầu tư.
Bóng đá và kinh doanh
Buriram United xây dựng thương hiệu gắn với địa phương. Sân Chang Arena, sức chứa khoảng 32.600 người, là địa điểm thi đấu đồng thời thu hút khách tham quan, mua áo đấu và các sản phẩm lưu niệm. Cùng với trường đua Chang International Circuit, sân bóng góp phần đưa Buriram trở thành điểm đến thể thao tại Thái Lan.
Cách làm này cho thấy một CLB có thể gắn hoạt động bóng đá với đời sống kinh tế địa phương. Người hâm mộ không chỉ đến xem 90 phút thi đấu mà còn sử dụng những dịch vụ, sản phẩm xoay quanh đội bóng. Tuy nhiên, doanh thu từ du lịch thể thao không mặc nhiên thuộc về CLB; cần phân biệt lợi ích địa phương với thu nhập thực tế của đội bóng.
Lion City Sailors lại phát triển theo mô hình đầu tư tư nhân của Singapore. Được hình thành năm 2020 từ Home United, với sự hậu thuẫn của doanh nhân Forrest Li, CLB chú trọng xây dựng điều kiện tập luyện và phát triển cầu thủ.
Năm 2022, Lion City Sailors đưa vào hoạt động trung tâm huấn luyện hơn 10 triệu đô la Singapore tại Mattar Road, gồm năm sân bóng cùng các khu tập thể lực, phục hồi và phân tích chuyên môn. Cơ sở phục vụ đội một, bóng đá trẻ và đội nữ, thể hiện mục tiêu phát triển CLB chứ không chỉ nâng cấp đội hình trước mắt.
Thành tích quốc tế cũng giúp Lion City Sailors được chú ý. Năm 2025, họ trở thành CLB Singapore đầu tiên vào chung kết một giải CLB châu Á, khi góp mặt ở trận tranh chức vô địch AFC Champions League Two và thua Sharjah 1-2.
Một trận chung kết không chứng minh hiệu quả tài chính, nhưng có thể giúp đội bóng mở rộng độ nhận diện và tăng sức hấp dẫn với đối tác thương mại, cầu thủ cũng như người hâm mộ.
Đắt giá vẫn chưa đủ
JDT chú trọng hạ tầng và thương hiệu quốc tế; Buriram United gắn CLB với địa phương và du lịch thể thao; Lion City Sailors đầu tư vào môi trường đào tạo và năng lực cạnh tranh châu lục. Mỗi mô hình có lợi thế riêng, nhưng cũng đặt ra câu hỏi về khả năng duy trì khi chi phí vận hành tăng.
Giá trị đội hình, vốn đầu tư và giá trị kinh tế của CLB là ba khái niệm khác nhau. Cầu thủ được định giá cao chưa chắc giúp đội bóng có lãi. Ngược lại, một đội hình không đắt tiền vẫn có thể đi cùng thương hiệu mạnh, hệ thống đào tạo tốt và nguồn thu ổn định.
Muốn đánh giá toàn diện một CLB cần biết doanh thu, chi phí, tài sản, các khoản nợ và hợp đồng thương mại. Chỉ một bảng giá trị cầu thủ không thể trả lời những câu hỏi đó.
Với bóng đá Việt Nam, điều đáng tham khảo không đơn giản là ngân sách mua sắm của JDT hay Lion City Sailors, mà là cách họ đầu tư vào những giá trị không biến mất sau mỗi kỳ chuyển nhượng. CAHN và Thể Công Viettel có thể nhìn từ đó để phát triển thương hiệu, đào tạo và nguồn thu, thay vì chỉ lấy thứ hạng giá trị đội hình làm chuẩn so sánh.
Chi tiền để có đội hình mạnh có thể giúp CLB giành chiến thắng. Xây dựng những tài sản lâu dài mới tạo điều kiện duy trì thành công.
Giá trị đáng quan tâm không chỉ là hôm nay đội bóng có bao nhiêu cầu thủ triệu euro, mà còn là ngày mai họ có thể phát triển bằng những nguồn lực do chính mình tạo ra.
