Christopher Nolan là một trong số ít những đạo diễn có thể biến mỗi bộ phim mới thành một sự kiện điện ảnh thực thụ. Từ Following, Memento đến The Prestige, The Dark Knight hay Interstellar, vị đạo diễn người Anh đã xây dựng được một cộng đồng khán giả trung thành, luôn chờ đợi từng dự án với sự kỳ vọng đặc biệt.
Với The Odyssey, Nolan một lần nữa khẳng định sức mạnh khó thay thế của màn ảnh rộng, đặc biệt qua định dạng 70mm. Quy tụ Matt Damon, Anne Hathaway, Tom Holland, Robert Pattinson và Zendaya, bộ phim nhanh chóng trở thành một trong những tác phẩm tham vọng và ấn tượng bậc nhất trong sự nghiệp của ông.
Dù Interstellar vẫn giữ vị trí riêng nhờ những cảm xúc riêng tư và sâu sắc, The Odyssey có thể xem là một trong những đỉnh cao toàn diện nhất mà Nolan từng đạt tới, từ quy mô sản xuất, ngôn ngữ hình ảnh đến cách kể chuyện. Chính vì thế, liệu Nolan có thể vượt qua cái bóng quá lớn của tác phẩm này hay không. Dưới đây là 10 lý do cho thấy điều đó sẽ không hề dễ dàng.
Bộ phim đầu tiên được quay hoàn toàn bằng IMAX 70mm
The Odyssey là phim điện ảnh đầu tiên được quay toàn bộ bằng máy quay IMAX 70mm. Và với những cột mốc mang tính tiên phong, lần đầu tiên luôn có một giá trị đặc biệt mà những tác phẩm sau khó lòng tái hiện. Để khắc phục tiếng ồn lớn từ máy quay IMAX, Nolan và ê-kíp đã phát triển một hệ thống đặc biệt giúp cách âm trong quá trình ghi hình. Họ đồng thời sử dụng hệ thống gương để các diễn viên vẫn có thể nhìn thấy bạn diễn và phản ứng trực tiếp với nhau.
Với kinh phí lên đến gần 250 triệu USD, The Odyssey không chỉ là một dự án có quy mô lớn, mà còn thay đổi cách khán giả nhìn nhận về những khả năng của điện ảnh trên màn ảnh rộng.
Những diễn viên hàng đầu
Với một dự án đầy tham vọng như The Odyssey, Nolan đã tuyển chọn một dàn diễn viên hiếm có của Hollywood gồm Matt Damon, Anne Hathaway, Tom Holland, Robert Pattinson, Zendaya cùng nhiều tên tuổi nổi bật khác.
Tuy nhiên, sức hấp dẫn không chỉ nằm ở độ nổi tiếng của các ngôi sao. Mỗi diễn viên đều được vị đạo diễn ngưởi Anh lựa chọn cẩn thận và phù hợp với vị trí của mình trong câu chuyện, giống như những mảnh ghép hoàn chỉnh của một bức sử thi lớn.
Một Odysseus khiếm khuyết và đầy ám ảnh
Trung tâm của thiên sử thi là Odysseus, được Matt Damon thể hiện với nhiều lớp tâm lý phức tạp. Dù câu chuyện có sự xuất hiện của á thần, bóng ma, Cyclops và những tiếng hát mê hoặc của Siren, cốt lõi của bộ phim vẫn là hành trình trở về nhà và những điều khiến các nhân vật trở nên gần gũi với con người.
Odysseus của Nolan bị ám ảnh bởi quá khứ sau chiến thắng trong cuộc chiến thành Troy. Anh phải sống cùng nỗi đau, sự xấu hổ và cảm giác tội lỗi trước những hậu quả do chính mình gây ra.
Đồng hành với Odysseus là Athena, nữ thần của trí tuệ và chiến tranh, đồng thời là tiếng nói lý trí giúp anh đối diện với những lựa chọn của mình. Qua cách khắc họa nhân vật, The Odyssey dần bộc lộ tinh thần phản chiến rõ nét, thay vì chỉ đơn thuần tôn vinh một người anh hùng trở về từ chiến trận.
Một thế giới thần thoại gần gũi và sống động
Cảm giác chân thực của bộ phim còn đến từ bản dịch sử thi Homer của Emily Wilson, tài liệu được Nolan sử dụng làm cơ sở cho cách diễn giải riêng của mình. Trong bản dịch, Wilson đã đưa góc nhìn của phụ nữ trở lại rõ nét hơn, khắc phục phần nào sự thiếu vắng tiếng nói nữ giới trong những phiên bản trước. Ảnh hưởng này cũng được thể hiện trong cách Nolan xây dựng ngôn ngữ, lời thoại và các nhân vật nữ.
Dù những lựa chọn như việc Telemachus gọi Odysseus là “bố” thay vì “cha” có thể gây tranh luận, cách sử dụng ngôn ngữ hiện đại giúp bộ phim bớt xa cách và tạo cảm giác gần gũi hơn với khán giả đương đại.
Việc Lupita Nyong’o vào vai Helen thành Troy hay Elliot Page hóa thân thành Sinon cũng cho thấy Nolan không muốn bị giới hạn bởi những hình dung truyền thống về sử thi. Quan trọng hơn, khán giả không cần phải am hiểu văn học cổ điển mới có thể thưởng thức bộ phim.
Trang phục góp phần kể câu chuyện về nhân vật
Trang phục luôn giữ vai trò quan trọng trong bất kỳ tác phẩm chuyển thể nào, đặc biệt khi nguồn nguyên tác là một thiên sử thi đã tồn tại hàng nghìn năm. Trong The Odyssey, nhà thiết kế Ellen Mirojnick đã tái hiện những hình tượng Hy Lạp cổ đại theo cách vừa quen thuộc, vừa có dấu ấn riêng.
Thế giới của bộ phim chủ yếu được bao phủ bởi những tông màu be và đất, phù hợp với bối cảnh thời kỳ đồ đồng. Tuy nhiên, Penelope của Anne Hathaway lại thường xuất hiện trong những bộ trang phục mang sắc màu đá quý rực rỡ.
Theo Hathaway, lựa chọn này giúp làm nổi bật niềm tin của Penelope. Cô không mặc đồ tang bởi chưa bao giờ tin rằng chồng mình đã chết. Dù phải chờ đợi suốt nhiều năm, Penelope vẫn tin Odysseus sẽ trở về.
Âm nhạc đưa người xem trở lại thời kỳ đồ đồng
Thay vì tiếp tục sử dụng chất nhạc giao hưởng quen thuộc trong nhiều bộ phim của Nolan, Ludwig Göransson đã tìm về âm thanh của thời kỳ đồ đồng để xây dựng thế giới âm nhạc cho The Odyssey.
Những nhạc cụ như đàn lyre, aulos, cồng bằng đồng cùng các lớp giọng hát được kết hợp để tạo nên một không gian âm thanh vừa nguyên sơ, vừa khác lạ.
Âm nhạc không chỉ làm nền cho các cảnh hành động hay phiêu lưu, mà còn đồng hành cùng những chủ đề xuyên suốt bộ phim như nỗi nhớ, đau buồn và sự tan vỡ. Nhờ đó, cảm xúc của hành trình trở về nhà được đẩy lên rõ nét hơn.
Cấu trúc hồi tưởng đầy tham vọng
The Odyssey sở hữu một trong những trường đoạn hồi tưởng được xây dựng rõ ràng và giàu sức sống nhất trong điện ảnh gần đây. Kịch bản đồng thời mang màu sắc của một câu chuyện kinh dị thấm đẫm truyền thuyết dân gian.
Nolan đã cân bằng giữa những cuộc phiêu lưu hiểm nguy trên biển trong quá khứ và cuộc đấu chính trị căng thẳng đang diễn ra tại quê nhà. Cấu trúc phi tuyến quen thuộc tiếp tục được ông sử dụng, nhưng lần này không khiến câu chuyện trở nên khó tiếp cận.
Ngược lại, mỗi mảnh ký ức xuất hiện đều bổ sung thêm thông tin về hành trình, tâm lý và những lựa chọn của Odysseus. Phần hình ảnh của nhà quay phim Hoyte van Hoytema, cộng sự lâu năm của Nolan, tiếp tục nâng tầm trải nghiệm với những khung hình vừa hùng vĩ, vừa giàu cảm xúc.
Những quái vật có tâm lý và động cơ riêng
Ở những phân đoạn kinh dị, có thể nhận thấy Nolan chịu ảnh hưởng từ quan niệm của Guillermo del Toro về quái vật. Theo đó, các sinh vật thần thoại không đáng sợ chỉ vì chúng là quái vật. Chúng cũng cần có tâm lý, động cơ và lý do tồn tại như bất kỳ nhân vật nào khác.
Cách tiếp cận này được thể hiện rõ qua Polyphemus, Cyclops một mắt và là con trai của Poseidon. Thay vì chỉ xuất hiện như một chướng ngại vật để Odysseus vượt qua, nhân vật được trao cho một cá tính và sự hiện diện riêng.
Nolan từng nhiều lần bày tỏ mong muốn thực hiện một bộ phim kinh dị. Nếu những phân đoạn trong The Odyssey là dấu hiệu đầu tiên cho hướng đi ấy, dự án kinh dị thực sự của ông chắc chắn sẽ là điều đáng chờ đợi.
Tác phẩm mang dấu ấn cá nhân rõ nét nhất của Nolan đến thời điểm hiện tại
The Odyssey có thể xem là một trong những cách diễn giải mang tính cá nhân nhất của Nolan. Nhìn lại sự nghiệp của ông, có thể thấy niềm say mê dành cho cả nguyên tác lẫn kỹ thuật điện ảnh đã xuất hiện từ rất sớm.
Khoảng 20 năm trước, Nolan đã bắt đầu thử nghiệm với định dạng IMAX trong The Prestige. Hai thập kỷ sau, ông đưa công nghệ này đến giới hạn mới bằng một bộ phim được quay hoàn toàn trên IMAX 70mm.
Bên cạnh đó, Nolan cũng từng thừa nhận sự quan tâm đối với thời gian và cách con người trải nghiệm dòng chảy của nó trong những bộ phim như Interstellar hay Inception có nguồn gốc từ các thiên sử thi Hy Lạp.
Vì thế, The Odyssey không chỉ là một dự án chuyển thể quy mô lớn, mà còn giống như kết quả của những ám ảnh nghệ thuật đã theo Nolan trong suốt sự nghiệp.
Một chiến thắng của điện ảnh trong thời đại AI
Lý do cuối cùng khiến Nolan khó có thể vượt qua The Odyssey nằm ở thời điểm bộ phim xuất hiện.
Trong bối cảnh nội dung do AI tạo ra ngày càng phổ biến và công nghệ đang thay đổi cách các tác phẩm được sản xuất, The Odyssey trở thành lời khẳng định mạnh mẽ về giá trị của điện ảnh được tạo nên từ những yếu tố hữu hình.
Nolan hạn chế sử dụng phông xanh và CGI, thay vào đó ưu tiên bối cảnh thật, hiệu ứng thực tế và sức mạnh của những gì diễn ra trực tiếp trước ống kính. Ông tin vào khả năng của hình ảnh được ghi lại tại trường quay hơn là phụ thuộc hoàn toàn vào khâu hậu kỳ.
Một phân đoạn với Circe, do Samantha Morton thủ vai, sử dụng yếu tố kinh dị cơ thể theo cách đặc biệt ấn tượng. Đây là trải nghiệm khó có thể diễn tả trọn vẹn bằng lời và cần được chứng kiến trực tiếp trên màn ảnh rộng.
Với The Odyssey, Christopher Nolan vừa tạo nên một thiên sử thi điện ảnh quy mô lớn, vừa đưa những ám ảnh quen thuộc trong sự nghiệp của mình đến hình thức hoàn thiện nhất. Bộ phim kết hợp kỹ thuật tiên phong, dàn diễn viên xuất sắc, ngôn ngữ hình ảnh giàu sức nặng và một câu chuyện cổ xưa được kể bằng tinh thần đương đại.
Sau bộ phim, câu hỏi sẽ là liệu chính ông có thể vượt qua đỉnh cao mà mình vừa chính tay tạo ra hay không?
Ảnh: @screencaps
