Trong nhiều năm, Hollywood luôn loay hoay với cùng một câu hỏi: điều gì có thể kéo khán giả trẻ trở lại rạp chiếu? Những thương hiệu lớn, các phần phim kế tiếp hay vũ trụ điện ảnh quen thuộc từng được xem là câu trả lời an toàn nhất. Nhưng cuối tuần vừa qua, phòng vé Bắc Mỹ lại gửi đi một tín hiệu khác.
Không phải một bom tấn Star Wars, cũng không phải một dự án được chống lưng bởi lịch sử hàng chục năm, chính hai bộ phim kinh dị xuất phát từ thế giới YouTube và văn hóa Internet mới là những cái tên khiến Gen Z đổ xô ra rạp.
Dẫn đầu là Backrooms, bộ phim do Kane Parsons đạo diễn và đồng biên kịch. Ở tuổi 20, Parsons trở thành một trong những gương mặt trẻ gây chú ý nhất Hollywood khi đưa bộ phim đầu tay của mình lên vị trí số một tại phòng vé. Điều đáng nói hơn, Backrooms không bắt đầu từ một phòng biên kịch truyền thống, mà từ một ý tưởng từng lan truyền mạnh mẽ trên Internet: creepypasta.
Một tên gọi dùng để ám chỉ những căn phòng và hành lang vô tận, cũ kỹ, lạnh lẽo và gây bất an. Trước đó, Kane Parsons từng biến ý tưởng này thành một series phim ngắn trên YouTube, với sự hỗ trợ của phần mềm đồ họa trước khi phát triển nó thành phim điện ảnh.
Với kinh phí sản xuất khoảng 10 triệu USD, Backrooms đã thu về hơn 81 triệu USD chỉ trong ba ngày đầu công chiếu tại Mỹ và Canada, trở thành màn mở màn lớn nhất trong lịch sử A24. Trên phạm vi toàn cầu, bộ phim đã nhanh chóng vượt mốc 100 triệu USD. Thành tích này càng đáng chú ý hơn khi đặt cạnh những bom tấn có ngân sách cao hơn gấp nhiều lần. Thành công của Backrooms còn cho thấy một điều: nguồn gốc Internet không còn là “bước đệm” nhỏ lẻ, mà đã có thể trở thành nền tảng thực sự cho một hiện tượng điện ảnh đại chúng.
Điều đáng nói là Backrooms không phải là trường hợp duy nhất tạo nên hiện tượng này. Chỉ vài tuần trước, Obsession của Curry Barker cũng trở thành cú nổ bất ngờ tại phòng vé. Curry Barker, một YouTuber 26 tuổi, thực hiện bộ phim đầu tay với kinh phí dưới 1 triệu USD. Thay vì rơi mạnh sau tuần mở màn như nhiều phim kinh dị nhỏ khác, Obsession lại làm điều ngược lại: doanh thu tuần thứ hai tăng so với tuần đầu, rồi tiếp tục tăng ở tuần thứ ba. Đây là hiện tượng cực kỳ hiếm tại phòng vé hiện đại, đặc biệt với một bộ phim không thuộc mùa lễ cuối năm.
Ở tuần công chiếu thứ ba, Obsession thu thêm hơn 26 triệu USD tại Bắc Mỹ, nâng tổng doanh thu nội địa lên hơn 100 triệu USD và trở thành phim có doanh thu nội địa cao nhất trong lịch sử Focus Features. Thành công này càng đáng chú ý vì Obsession không bị Backrooms “nuốt chửng” dù cả hai cùng hướng đến nhóm khán giả trẻ và cùng thuộc dòng kinh dị. Trái lại, sự xuất hiện song song của hai bộ phim cho thấy nhu cầu ra rạp của Gen Z không hề biến mất. Vấn đề nằm ở việc rạp chiếu có đúng nội dung mà họ muốn xem hay không.
Đứng sau cả hai hiện tượng này là Blumhouse-Atomic Monster, đơn vị từ lâu đã chứng minh sức mạnh của mô hình kinh dị kinh phí vừa và nhỏ, đặt trọng tâm vào ý tưởng, cảm giác mới lạ và khả năng kết nối với khán giả trẻ. Đại diện Blumhouse-Atomic Monster gọi cuối tuần này là một dấu hiệu quan trọng, bởi nó xác nhận rằng những nhà sáng tạo trẻ từng thành công trên nền tảng số vẫn xem rạp chiếu như một cột mốc văn hóa có giá trị. Với họ, điện ảnh không bị YouTube thay thế. Ngược lại, YouTube có thể trở thành nơi phát hiện thế hệ nhà làm phim tiếp theo.
Đó cũng là điểm khiến hiện tượng Backrooms và Obsession vượt khỏi phạm vi của hai cú hit phòng vé. Trong quá khứ, Hollywood thường nhìn Internet như nơi tạo ra tiếng vang phụ trợ cho phim ảnh: trailer lan truyền, meme quảng bá, fan edit hay chiến dịch truyền thông. Nhưng với hai bộ phim này, Internet không còn chỉ là công cụ quảng bá. Nó là nơi sinh ra chất liệu, thẩm mỹ, cộng đồng khán giả và cả người làm phim. Cảm giác bất an, cấu trúc kể chuyện mơ hồ, nhịp dựng gần với video online, cùng khả năng tạo ra bí ẩn để khán giả cùng bàn luận là những yếu tố vốn rất quen thuộc với thế hệ lớn lên cùng YouTube.
Sự bùng nổ này càng nổi bật khi đặt cạnh Star Wars: The Mandalorian and Grogu. Bộ phim thuộc một trong những thương hiệu quyền lực nhất lịch sử điện ảnh, nhưng lại sụt giảm mạnh ở tuần thứ hai và bị hai tác phẩm của những nhà làm phim YouTuber vượt mặt. Điều này không có nghĩa là các thương hiệu lớn đã hết thời, nhưng cũng cho thấy sự trung thành với IP lâu đời không còn là tấm vé bảo đảm. Với khán giả trẻ, cảm giác mới, sự tò mò và khả năng tạo thành sự kiện cộng đồng đôi khi hấp dẫn hơn di sản của một thương hiệu quen thuộc.
Backrooms và Obsession cũng cho thấy sự trở lại của trải nghiệm xem phim theo nhóm. Các khảo sát phòng vé ghi nhận phần lớn khán giả Backrooms dưới 35 tuổi, hơn một nửa dưới 25 tuổi, nhiều người đi xem theo nhóm, thậm chí có hiện tượng cháy vé, suất chiếu kín chỗ và khán giả quay lại xem nhiều lần. Đây chính là điều các rạp chiếu tìm kiếm sau nhiều năm lo ngại rằng thói quen giải trí tại nhà sẽ làm suy yếu điện ảnh. Khi một bộ phim trở thành chủ đề chung của cộng đồng, rạp chiếu lại trở thành nơi người trẻ muốn có mặt để không bỏ lỡ khoảnh khắc văn hóa đó.
Tất nhiên, Hollywood nhiều khả năng sẽ nhanh chóng tìm cách lặp lại công thức này. Sau thành công của Backrooms và Obsession, sẽ không bất ngờ nếu các hãng phim bắt đầu săn lùng thêm những YouTuber, nhà sáng tạo nội dung và hiện tượng Internet để chuyển thể thành phim. Nhưng điều khó sao chép không chỉ là “xuất thân từ YouTube”. Điều quan trọng nằm ở khả năng hiểu được ngôn ngữ của thế hệ khán giả mới: họ thích cảm giác được khám phá, được tham gia, được bàn luận và được xem những thứ không quá bóng bẩy theo kiểu công thức.
Sự trỗi dậy của Kane Parsons và Curry Barker vì thế mang dáng dấp của một cuộc chuyển giao. Họ không bước vào Hollywood bằng con đường truyền thống, nhưng lại chứng minh rằng mình có thể hiểu khán giả trẻ rõ hơn nhiều dự án lớn. Từ những video được làm trên Internet đến phòng vé hàng trăm triệu USD, Backrooms và Obsession đang mở ra một viễn cảnh mới: YouTube không giết chết rạp chiếu. Trái lại, nó có thể là nơi nuôi dưỡng làn sóng điện ảnh tiếp theo.
