Trong tấm ảnh do Joan Monfort chụp năm 2007, Lionel Messi chưa phải là người đàn ông có thể khiến cả sân vận động nín thở chỉ bằng một động tác xoay người. Anh mới 20 tuổi, tóc còn để dài, khuôn mặt lộ rõ vẻ lúng túng. Trước mặt Messi là một chậu nước bằng nhựa, một con vịt đồ chơi và một em bé mới vài tháng tuổi mà anh không biết phải đặt tay thế nào.
Nhiếp ảnh gia kể Messi vốn nhút nhát. Chàng cầu thủ trẻ bước vào phòng thay đồ dành cho đội khách tại Camp Nou, bất ngờ gặp một em bé nằm trong chậu nước nên có phần bối rối. Người mẹ Sheila Ebana phải chỉ cho anh cách đặt tay và giúp con trai không bị trượt. Không ai trong căn phòng ấy biết rằng khoảnh khắc bình thường đó sẽ được cả thế giới nhắc lại gần hai thập niên sau. Em bé ấy là Lamine Yamal.
Gia đình Yamal không được chọn vì cậu bé mang một dấu hiệu đặc biệt của thiên tài. Họ sống tại Rocafonda, khu dân cư lao động và đa sắc tộc ở thành phố Mataro, rồi may mắn trúng một cuộc bốc thăm để tham gia chương trình chụp lịch từ thiện do UNICEF, Quỹ Barcelona và nhật báo Sport tổ chức. Messi không chọn Yamal. Yamal càng không thể chọn Messi.
Mọi thứ bắt đầu từ một sự ngẫu nhiên. Mười chín năm sau, Messi khoác áo Argentina bước vào trận chung kết World Cup 2026. Phía bên kia là Tây Ban Nha với Yamal, cậu bé từng nằm gọn trong chậu nước dưới đôi tay vụng về của anh. Khoảng cách từ căn phòng nhỏ ở Camp Nou đến sân khấu lớn nhất hành tinh bóng đá dài gần hai thập niên.
Điều đẹp nhất không phải định mệnh
Năm 2024, cha của Yamal đưa những tấm ảnh cũ lên mạng xã hội với dòng chữ: “Khởi đầu của hai huyền thoại”. Khi ấy, Yamal đang trở thành hiện tượng tại Euro. Những bức ảnh lập tức được diễn giải như một nghi thức bí mật của bóng đá: Messi đã tắm cho người kế vị, thiên tài chạm vào thiên tài, một thời đại vô tình đặt tay lên thời đại tiếp theo.
Câu chuyện ấy quá đẹp nên người ta sẵn lòng tin. Đến World Cup 2026, khi Argentina và Tây Ban Nha cùng tiến vào chung kết, hình ảnh năm xưa một lần nữa phủ khắp truyền thông và mạng xã hội. Người ta gọi đó là cuộc hẹn của số phận, vòng tròn lịch sử khép lại, hay cuộc gặp mà bóng đá đã chuẩn bị từ 19 năm trước.
Nhưng nếu xem khoảnh khắc ấy như một lễ truyền ngôi, chúng ta vô tình làm nhỏ đi thành tựu của cả hai. Messi không trở thành Messi vì được ai đó ban phép. Yamal cũng không đi tới chung kết World Cup vì từng nằm trong một chậu nước bên cạnh Messi. Một cuộc gặp tình cờ có thể tạo ra biểu tượng, nhưng không thể tạo ra sự nghiệp.
Điều kỳ diệu thực sự nằm ở chỗ khác. Một chương trình từ thiện từng mở cánh cửa Camp Nou cho một gia đình bình thường đến từ Rocafonda. Đứa trẻ bước qua cánh cửa ấy bằng may mắn, rồi 19 năm sau trở lại sân khấu lớn nhất bằng tài năng, khổ luyện và bản lĩnh của chính mình.
Đó không phải câu chuyện về định mệnh lựa chọn sẵn một thiên tài. Đó là câu chuyện về một cơ hội từng được trao cho một đứa trẻ, dù khi ấy cơ hội ấy chỉ là một buổi chụp ảnh.
Messi im lặng, Yamal lên tiếng
Tấm ảnh năm 2007 cũng vô tình ghi lại rất sớm một nét tính cách của Messi.
Anh lúng túng trước máy ảnh nhưng hiếm khi lúng túng với trái bóng. Trong phần lớn sự nghiệp, Messi dường như luôn tìm cách thu nhỏ đời sống công khai của mình. Anh không cần những bài phát biểu lớn để thông báo mình là ai. Cách Messi thể hiện bản thân thường là nhận bóng, kéo vài đối thủ về phía mình rồi đưa trận đấu sang một hướng khác.
Messi bước vào danh tiếng bằng sự im lặng. Ngay cả ở tuổi 39, anh vẫn có thể quyết định một trận đấu mà không cần trực tiếp ghi bàn. Trong trận bán kết với Anh, Messi kiến tạo cả hai bàn giúp Argentina thắng ngược 2-1 và giành quyền vào chung kết.
Anh không còn chạy nhanh như thời trẻ. Những pha đi bóng cũng không còn xuất hiện liên tục. Nhưng Messi hiểu trận đấu sâu hơn phần lớn những người trẻ hơn mình. Anh biết phải đứng ở đâu, giữ bóng bao lâu và chuyền vào khoảng trống nào trước khi khoảng trống ấy kịp xuất hiện.
Yamal bước vào ánh sáng theo một cách khác. Messi lớn lên trước thời đại mà mỗi động tác của cầu thủ đều có thể được cắt thành một đoạn phim vài giây, gắn nhạc rồi phát tới hàng triệu màn hình. Yamal trưởng thành ngay bên trong thế giới ấy. Mỗi bộ quần áo, phát ngôn, màn ăn mừng hay biểu cảm của anh đều có thể trở thành một cuộc tranh luận trước khi trận đấu kế tiếp bắt đầu.
Vì thế, sự tự tin của Yamal dễ bị gọi thành ngạo mạn, cũng như sự im lặng của Messi từng dễ bị xem là thiếu cá tính. Yamal không né tránh ánh nhìn. Anh nói về năng lực của mình, chấp nhận những cuộc đối đầu và không giấu khát vọng trở thành người giỏi nhất. Nhưng phía sau vẻ tự tin ấy vẫn là một cầu thủ trẻ liên tục thừa nhận con đường phía trước còn dài và bản thân còn nhiều điều phải cải thiện.
Messi bảo vệ mình bằng sự kín đáo. Yamal bảo vệ mình bằng niềm tin được nói thành lời. Hai phong cách, hai cách ứng xử ấy thuộc về hai thế hệ khác nhau. Không thái độ nào mặc nhiên cao quý hơn thái độ nào. Một người cho thấy sự vĩ đại không nhất thiết phải ồn ào. Người kia chứng minh sự tự tin không nhất thiết đồng nghĩa với kiêu ngạo.
Đường đi riêng của mỗi thiên tài
Messi và Yamal có đủ điểm chung để ngành công nghiệp bóng đá tạo ra một câu chuyện hoàn hảo.
Họ cùng thuận chân trái, cùng trưởng thành tại Barcelona, cùng thích nhận bóng bên cánh phải rồi di chuyển vào trung lộ. Cả hai đều bước lên sân khấu lớn từ khi còn ở tuổi thiếu niên và đều có khả năng khiến một trận đấu thay đổi chỉ bằng một khoảnh khắc.
Bởi vậy, Yamal nhanh chóng được gọi là “Messi mới” hoặc “người kế vị Messi”. Nhưng “người kế vị” cũng có thể trở thành một chiếc lồng rất đẹp. Bên ngoài, nó được dát bằng những lời khen. Bên trong, nó buộc một cầu thủ trẻ phải sống cuộc đời của người khác.
Messi từng mất nhiều năm để thoát khỏi câu hỏi liệu anh có thể trở thành Diego Maradona hay không. Mỗi thất bại của anh trong màu áo Argentina đều bị đặt cạnh chức vô địch World Cup 1986 của Maradona. Ngay cả những thành tựu phi thường tại Barcelona đôi khi vẫn chưa đủ giúp anh thoát khỏi cái bóng ấy.
Chỉ khi Messi tự viết nên câu chuyện của mình bằng chức vô địch World Cup 2022, những so sánh với Maradona mới dần thôi chi phối cách Argentina nhìn về anh. Điều thiếu công bằng nhất với Yamal lúc này là bắt anh bước vào đúng lối mòn so sánh ấy
Barcelona không cần sản xuất lại một Messi khác. Bóng đá càng không cần một tài năng trẻ phải dành cả sự nghiệp để chứng minh lời tiên tri được tạo ra từ bức ảnh khi anh còn chưa biết đi. Cách tử tế nhất để ngưỡng mộ Yamal là cho phép anh không trở thành Messi.
Yamal mang theo Rocafonda bằng động tác tạo số 304 với hai bàn tay, những chữ số cuối trong mã bưu chính của khu phố nơi anh lớn lên. Với người dân ở đó, anh không chỉ là ngôi sao trẻ của Barcelona và tuyển Tây Ban Nha. Anh là bằng chứng rằng một vùng ngoại ô thường được nhắc đến bằng nghèo khó, nhập cư và định kiến cũng có quyền xuất hiện trên bản đồ bằng niềm tự hào.
Messi đại diện cho một con đường khác. Anh rời Rosario từ nhỏ, lớn lên xa quê hương rồi dành phần lớn sự nghiệp để tìm kiếm sự thừa nhận trọn vẹn từ Argentina. Một người phải đi rất xa mới được quê nhà yêu theo cách anh từng mong đợi. Người kia mỗi lần bước ra thế giới lại chỉ tay về khu phố của mình.
Họ không phải hai phiên bản của cùng một con người. Họ là sản phẩm của hai hoàn cảnh, hai thời đại và hai cách lớn lên trước danh tiếng.
Không ai phải trao ngai vàng
Chung kết World Cup 2026 rất dễ được kể như cuộc chiến giữa “vị vua cuối cùng” và “thái tử mới”. Một phía muốn Messi khép lại kỳ World Cup có thể là cuối cùng bằng một chiếc cúp nữa. Phía còn lại chờ Yamal đánh dấu sự xuất hiện của thế hệ tiếp theo bằng chiến thắng trước chính người từng được xem là hình mẫu.
Nhưng bóng đá không truyền ngôi theo cách một người phải biến mất để người khác bước lên. Thời đại của Yamal không cần bắt đầu bằng thất bại của Messi. Di sản của Messi cũng không bị xóa đi nếu Argentina thua Tây Ban Nha.
Một người đã đi gần hết con đường. Người kia mới bắt đầu. Nhưng điều đó không biến trận chung kết thành một nghi thức bàn giao quyền lực. Messi không có trách nhiệm trao tương lai cho Yamal. Yamal cũng không cần đánh bại Messi để được công nhận là chính mình.
Điều đáng quý nhất ở cuộc gặp sau 19 năm không nằm trong câu hỏi ai sẽ nâng cúp. Nó nằm ở khả năng của bóng đá trong việc nối những đời người tưởng như không liên quan: một cầu thủ trẻ nhút nhát, một bà mẹ nhập cư, một em bé từ khu lao động, một nhiếp ảnh gia đang hoàn thành công việc và một cuộc bốc thăm từ thiện.
Không ai trong số họ biết tương lai. Chính vì không ai biết trước tương lai, câu chuyện ấy mới đẹp đến vậy. Năm 2007, Messi không truyền tài năng cho Yamal. Anh chỉ đặt đôi tay còn vụng về vào một chậu nước. Sau đó, mỗi người tự đi gần hai thập niên trên con đường riêng để gặp lại nhau.
Messi đi từ chàng trai ít nói của Barcelona đến biểu tượng đã chinh phục gần như mọi giới hạn của bóng đá. Yamal đi từ em bé ở Rocafonda đến ngôi sao có thể quyết định trận đấu lớn nhất thế giới.
Một người chứng minh sự vĩ đại có thể tồn tại mà không cần ồn ào. Người còn lại đang cho thấy sự tự tin vẫn có thể đi cùng lòng biết ơn, và một ngôi sao toàn cầu vẫn có thể mang mã bưu chính của khu phố nghèo trên đôi tay.
Sau trận chung kết, sẽ chỉ có một đội nâng cúp. Nhưng không ai phải trao tương lai cho ai. Mười chín năm từ chậu nước đến chung kết World Cup không làm nên một cuộc truyền ngôi.
Đó là gần hai thập niên để hai con người tìm thấy lối đi riêng, rồi cùng trở thành những vì sao rực rỡ nhất trên bầu trời bóng đá.
